फूलमान वल

बेइजिङमा गणेश, सान्दोङमा जलरंग

ढलौटको परम्परागत नेपाली मूर्तिकला हेर्नुपरे पाटनको जुनसुकै गल्ली काफी लाग्छ । दरबार स्क्वायर आसपासका घरहरू त ग्यालरीमा रूपान्तरण भएजस्तै देखिन्छन् ।

चीनमा संस्कृति साट्दै नेपाली

बंगलादेशी कलाकारले माछा मार्ने ढडियासँगै डुंगा खियाउने शारीरिक चालढाल नृत्यमा मिसाउँदै गर्दा नेपाली कलाकारले भने दुई हात एकपटक भुँइतिर त अर्कोपटक निधारतिर ल्याउँदै ढोगेको अभिनय गरे ।

ओलम्पिक पार्कमा नेपाली नृत्य

चीनको चर्चित वर्ड नेस्ट ओलम्पिक स्टेडियममा एसियन कल्चरल कार्निभलको भव्य उद्घाटन भएको भोलिपल्ट स्टेडियमकै ग्रिन पार्कमा बिहीबार नेपालबाट आएका विभिन्न समुदायका कलाकारहरूले नृत्य प्रस्तुत गरे । 

जोखनाको जन्म

 बितेको भदौका केही दिन रंगकर्मी किरण चाम्लिङ राईलगायतको टोली पोखरा नजिकैको पर्यटकीय गाउँ कालाबाङ घरेडीमा थियो  । मण्डला थिएटरले गरेको स्थलगत कार्यशालाका लागि रंगकर्मीहरू नाटकको विषय खोज्दै त्यहाँ पुगेका थिए  ।

रंगमञ्चमा पूर्वी हावा

विश्व रंगमञ्च दिवसको साँझ । बुधबार अनामनगरस्थित मण्डला थिएटरमा नाटक ‘जोखाना’ हेर्न पुगेका थिए, रंगकर्मीहरू मदनदास श्रेष्ठ, पुष्कर गुरुङ, अनुप बराल, दिया मास्के लगायत । पूर्वी नेपालको समाज, संस्कृति, पात्र र कथाव्यथा समेटिएको ‘जोखाना’ हेरिसकेपछि मदनदासले भने, ‘किरात समुदायमै पुगेको भान भयो ।’

फूलमान वलका लेखहरु :

कुन्देलिङ गुम्बामा भृकुटी र चिनियाँ राजकुमारी

लस्करै मूर्ति । गौतम बुद्ध, आर्य अवलोकितेश्वर, रातो भैरव, महाँकाल अनि पद्मसम्भवको । दायाँबायाँ र पछिल्तिर भित्तामा भने भृकुटीदेखि तत्कालीन चिनियाँ राजकुमार वेनचेङसम्मका चित्र सजिएका छन् । यो हो सिन्धुपाल्चोक लिसंखु (ह्रिस्याङ्गो) स्थित छ्योइफेल कुन्देलिङ गुम्बा ।

सीमान्तकृत स्वर 

संसद्मा समेत एलजिबिटी समुदायको प्रतिनिधित्वको ‘स्वर्ण उदाहरण’ केही वर्षअघिको मात्रै हो । ‘मित्राची गोस्ट’ को नेपालीकरण र यसको चरित्र विश्लेषणका क्रममा यी कुरा ध्यान दिइनुपथ्र्यो । 

आफ्नोपनको खोजी 

पाँच वर्षअघिको शरदयाम । बत्तीसपुतलीस्थित शिल्पी थिएटरको अभिशालामा रंगकर्मी घिमिरे युवराज नयाँ नाटकको कथा खोज्दै थिए । सेलो थिएटरका कलाकर्मीहरूलाई गोलो घेरामा राखेर म तामाङ समुदायमा प्रचलित गोले झाँक्रीको मिथकीय कथा सुनाउँदै थिएँ ।

अस्तित्ववादी औंठी 

औंठीले सम्बन्ध जोड्छ । यो एउटा मान्यता हो । एक हिसाबले औंठी सांस्कृतिक प्रतीक हो । माया–प्रेम, सम्बन्धहरूको बजबुती र त्यसको स्थायित्वकरणजस्ता वैयक्तिक सन्दर्भलाई सामाजिक बनाउने क्रममा अहिले पनि प्रयोग हुन्छ औंठीको ।

अनामनगरको त्यो नामी स्वर

अनामनगरको कुनै नाम नभएको समय । झाडीहरूबीच फाट्टफुट्ट केही घर थिए । धोबी खोलो अहिलेको म्युजिक नेपाल छेवैबाट बग्थ्यो । घट्टेकुलो छेउमा एउटा घर थियो साहित्यकार अच्युतरमण अधिकारीको । त्यहीँ बस्थे झर्रो आवाजका धनी दाहाल यज्ञनिधि ।