टीका धमला

सबैका मनमनका राजा

ऋतु अनुसार नेपालमा जेठलाई सबैभन्दा उराठदाग्दो महिनाको रूपमा लिइन्छ । त्यसमा पनि २०५८ जेठ १९ गते नारायणहिटी राजदरबारमा एक अकल्पनीय घटनामा राजा वीरेन्द्रको देहावसान भएपछि त नेपालको इतिहासमा यो महिनालाई अशुभ महिना हो कि भन्न पनि लाग्छ ।

भ्रष्टाचारको भर्पाई हुँदैन

चुनावी प्रक्रिया सकिएसँगै गणितीय रूपमा नयाँं संविधान कार्यान्वयनतर्फ गएजस्तो देखिन्छ । यसैमा टेकेर सबै तहका नेतृत्वले अब नेपाल समग्र विकासमा अघि बढ्दैछ भन्ने उद्घोष गरिरहेका छन् । प्रधानमन्त्रीदेखि गाउँपालिकाका सदस्यसम्मले अब देशमा भ्रष्टाचार निर्मूल पारिन्छ भनेको पनि सुनियो ।

राजा त्रिभुवन र दिल्ली सम्झौता

नेपालको इतिहासमा पृथ्वीनारायण शाहदेखि आजसम्म आइपुग्दा राजसंस्थाको परम्परा जहिले पनि जनताको पक्षमा भएको पाइन्छ । विशेषगरी २००७ सालमा भएको एकतन्त्रीय राणा शासनको अन्त्य र प्रजातन्त्रको सुरुआतीको सेरोफेरोमा राजा त्रिभुवनबाट नेपालमा प्रजातन्त्र ल्याउन खेलेका भूमिकाबारे इतिहासमा पढिएका र सुनिएका केही कुराहरू यस आलेखमा पाठकहरूसामु पुर्‍याउने जमर्को गरिएको छ ।

हामीलाई चाहिने एउटै ‘वाद’

हालै सम्पन्न चुनावी मेलामा एकापसमा निकै आरोप–प्रत्यारोप लगाएको सुनियो । कसैले कसैलाई सर्वसत्तावादी, अधिनायकवादी भनेका छन् भने कसैले लम्पसारवादी, दक्षिणवादी, उत्तरवादी, पश्चिमवादी, एनजीओवादी ! यस बाहेक कैयौं नयाँ शब्दहरू पनि नेपाली शब्दकोशमा जन्मिएका छन् ।

नेपाल बिरामी पर्‍यो कि?

देअहिले देशको राजनीति सही बाटोमा छैन । २०६२/६३ को जनआन्दोलन हुनुभन्दा पहिला आन्तरिक राजनीतिमा जेजस्ता असन्तुष्टि देखिएका भए पनि राष्ट्रियताको जग खलबलिएको थिएन।

टीका धमलाका लेखहरु :

राजा वीरेन्द्रलाई सम्झँदा

२०५८ जेठ १९ को दरबारको कहालीलाग्दो घटनाले नेपाली र नेपालका शुभचिन्तकहरूको मनमा चोटमात्र पुर्‍याएन । त्यसपछि देशको राजनीतिको शृंखलाबद्ध उतार–चढावले अनेकतामा एकताको सूत्रमा रमाएको नेपालको राष्ट्रियता आजको दिनमा आइपुग्दा कमजोर भएको महसुस हुनथालेको छ । यसको जिम्मेवार राजा वीरेन्द्र पछिका सबै तह र तप्काका नेतृत्वहरू नै हुन् भनिएमा कुनै अत्युक्ति नहोला ।

भारतसँगको यो पाटो

प्राकृतिक, सामाजिक र धार्मिक रूपमा नेपाल–भारत सम्बन्ध तुलनात्मक रूपमा अन्य देशहरूको भन्दा विशेष किसिमको छ । तर व्यावहारिक सम्बन्ध भने आजसम्म चित्तबुझ्दो र विश्वासिलो देखिन नसकेको अनुभूति हुन्छ ।