केन्द्र अपायकले सास्ती

बिप्लब महर्जन

सल्यान — बन्गाड कुपिन्डे नगरपालिका– १२, निगालचुला र माझकाँडाका स्थानीयलाई केन्द्र अपायक परेपछि स्थानीय सरकारी कामकाजबाट वञ्चित हुँदै आएका छन् । निगालचुलामा वडा कार्यालय भए पनि अधिकांश काम गर्न नगरपालिका पुग्नुपर्ने स्थानीयलाई बाध्यता छ । उनीहरूलाई आफ्नै नगरपालिकाको केन्द्र पुग्नुभन्दा सदरमुकाम खलंगा पुग्न नजिक पर्छ ।

कुन क्षेत्रलाई कुन स्थानीय तहमा राख्ने भन्नेबारे अध्ययन नै नगरी विभाजन गरिएकाले आफूहरूले सास्ती भोग्नुपरेको स्थानीय गमबहादुर घर्तीले बताए । यातायात सुविधा नभएकाले पनि स्थानीयले सास्ती पाएको उनको भनाइ छ । ‘हामीलाई बन्गाडकुपिण्डे नगरपालिकाभन्दा कालिमाटी गाउँपालिकामा राखिदिएको भए सरकारी काममा सजिलो हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘स्थानीय तह गठनपछि हामीले झन् सास्ती भोग्नुपरेको छ ।’


एक साताअघि जग्गा पासका लागि सिफारिस लिन ६ घण्टा हिँडेर नगरपालिका कार्यालय पुगेको निगालचुलाका दिलबहादुर बुढाले बताए । ‘सिफारिस लिन नगरपालिका आउनुपर्ने र फेरि सदरमुकाम जानुपर्ने भएकाले सास्ती भोग्नुपर्‍यो,’ उनले भने, ‘एउटै कामका लागि दुई/ तीन लाग्छ । सामान्य कामका लागि पनि धेरै सास्ती भोग्नुपरेको छ ।’ सीधै सदरमुकाम आउजाउ गर्दा एक दिनमै हुने कामका लागि तीन दिन खर्चिनुपरेको उनको गुनासो छ ।

Yamaha


साविकका देवस्थल, मुलखोला, बाँमे, कुपिण्डे, माझँकाडा, घाँजरीपीपल र निगालचुला गरी सात गाविस मिलाएर बन्गाडकुपिन्डे बनाइएको हो । स्थानीयले दैनिक गाडी नचल्ने भएकाले आफूहरू मारमा परेको बताएका छन् । स्थानीय तह गठनपछि वडामै सेवा पाइने र सरकारी कामकाजमा सजिलो हुने भनिए पनि आफूहरूले झन् दु:ख पाइरहेको स्थानीय पिमबहादुर बस्नेतको गुनासो छ । निगालचुला र माझकाँडाका स्थानीयलाई सरकारी सेवाप्रवाहमा सहयोग पुर्‍याउन ढोरपीपलसम्म सडक निर्माण गरिएको नगरपालिका प्रमुख गोविन्द पुनले बताए । ‘चालु आर्थिक वर्षभित्रै नियमित रूपमा सल्लीबजारदेखि साना गाडी सञ्चालन हुनेछन्,’ उनले भने, ‘त्यसले दुई गाउँका स्थानीयलाई सेवा लिन सजिलो हुनेछ ।’


त्यस्तै छत्रेश्वरी गाउँपालिकाको दमाचौर, कालिमाटी गाउँपालिकाको काप्रेचौर, ढोडचौरको चाँदेकरेन्जी, शारदा नगरपालिकाको जलुके, बागचौर, माल्नेटा, ओखरेनीका बासिन्दालाई केन्द्र टाढा हुँदा सरकारी कामकाजमा समस्या छ । बाग्चौर नगरपालिकाको बाफुखोला र कोटबारा, कुमाख गाउँपालिकाको स्विकोट तथा कपुरकोटको सिनबाँङका स्थानीयले समेत केन्द्र टाढा भएको गुनासो गरेका छन् ।

भौगोलिक विकटता र सडक सुविधा नहुँदा केही गाउँका स्थानीयलाई सरकारी सुविधा प्रवाहमा समस्या भैरहेको शारदा नगरपालिका प्रमुख सुरेश अधिकारीले बताए । उनले सबै वडासम्म सदरमुकामबाट नियमित गाडी सञ्चालन गर्ने गरी विभिन्न स्थानमा सडक निर्माणलाई तीव्रता दिएको बताए ।

प्रकाशित : वैशाख २६, २०७५ १२:१४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आठ हजारको स्वास्थ्य बिमा

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — जिल्लाका आठ हजार तीन सय ८३ जनाले स्वास्थ्य बिमा गरेका छन् । ६ स्थानीय तहका एक हजार आठ सय ७३ घरधुरीका आठ हजार तीन सय ८३ जनाले स्वास्थ्य बिमा गरेका हुन् । स्वास्थ्य बिमा बोर्डका अनुसार सबैभन्दा बढी चौरजहारी नगरपालिकावासीले स्वास्थ्य बिमा गरेका छन् ।

आठ सय ९४ घरधुरीका चार हजार दुई सय २७ जनाले स्वास्थ्य बिमा गरे । १४ वडाको चौरजहारीको एउटा वडामा संकलन भएको विवरण जिल्ला सम्म आइपुगेको छैन । सानीभेरी गाउँपालिकाका २ सय ४७ घरका एक हजार दुई सय ३७ जनाले स्वास्थ्य बिमा गरेका छन् । सानीभेरीबाट पनि एउटा वडाको विवरण प्राप्त हुन बाँकी छ । मुसिकोट नगरपालिकाका तीन सय एक घरधुरीका आठ सय ७६ जना, बाँफिकोट गाउँपालिकाका एक सय ६० घरधुरीका सात सय ६७ जनाले स्वास्थ्य बिमा गरेका छन् ।


यसैगरी त्रिवेणी गाउँपालिकाका एक सय ५६ घरधुरीका ६ सय ९९ र आठबीसकोट नगरपालिकाका एक सय १५ घरधुरीका पाँच सय २७ जनाले स्वास्थ्य बिमा गरेका छन् । आठबीसकोट नगरपालिकामा रहेका १४ मध्ये ७ वडाको विवरण संकलन भैरहेको स्वास्थ्य बिमा बोर्ड रुकुमका संयोजक भरत खड्काले बताए । मुसिकोट नगरपालिकाको २, त्रिवेणी गाउँपालिकाको एउटा वडाको विवरण पनि संकलन भैसकेको छैन । रुकुम (पश्चिम) का ७३ वडामध्ये १२ वडाको विवरण संकलन हुन बाँकी छ ।


बिमा बोर्डले साविकको रुकुम अर्थात् रुकुम (पश्चिम) र पूर्वलाई एउटै जिल्ला मानेर काम गरिरहेको छ । रुकुम पूर्वमा पनि स्वाथ्य बिमा गर्ने काम जारी रहेको संयोजक खड्काले बताए । सिस्ने, भुमे र पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिकाका सबै वडामा स्वास्थ्य बिमाको काम धमाधम भैरहेको भनाइ उनको छ । ३१ वडा रहेको रुकुम पूर्वको सबै विवरण केही दिनमा संकलन भैसक्ने जनाइएको छ ।


गत चैत १ गतेदेखि दुवै जिल्लामा स्वास्थ्य बिमा गराउन सुरु गरिएको थियो । दुवै जिल्लामा नि:शुल्क पनि स्वास्थ्य बिमा भैरहेको छ । अति गरिब घर परिवारको स्वास्थ्य बिमा नि:शुल्क बनाइदिने व्यवस्था छ । सरकारको नीतिअनुसार नै अति गरिब घर परिवार र तिनका सदस्यको स्वास्थ्य बिमा नि:शुल्क भैरहेको छ । डेढ महिनाको अवधिमा स्वास्थ्य बिमा गरेकाहरूको तथ्याङ्कलाई आधार मान्दा सन्तोषजनक तरिकाले स्वास्थ्य बिमा भैरहेको भनाइ संयोजक खड्काको छ ।


‘सुरुको चरणमा हो, मानिसहरूले सजिलै बुझ्दैनन्, सम्झाउनुपर्छ तैपनि यो अवस्थालाई सन्तोषजनक मान्न सकिन्छ,’ संयोजक खड्काले भने । स्वास्थ्य बिमा धमाधम भैरहे पनि उपचारको समस्या हुन्छ कि भन्ने अवस्था आएको उनले बताए । स्वास्थ्य बिमाको उपचार गर्ने कतिपय अस्पतालमा डाक्टर नियमित नहुने तथा औषधि पनि पर्याप्त नपाइने हुनाले बिमितको उपचारमा कठिनाइ हुन्छ कि भन्ने भैरहेको उनको भनाइ छ । ‘यस विषयमा मैले केन्द्रमा पनि जानकारी गराइसकेको छु,’ खड्काले भने, ‘सधैं डाक्टरहरू नबस्ने र औषधि पनि नपाइएपछि बिमितले दु:ख पाउँछन् कि भन्ने हो ।’


घरमै भत्ता
सल्यान– शारदा नगरपालिकाले स्थानीयका घरमा गएर सामाजिक सुरक्षा भत्ता वितरण थालेको छ । सुरक्षा भत्ताका लागि घण्टौं हिँडेर सदरमुकाममा आउनुपर्ने र सास्ती भोग्नुपर्ने गुनासो आएपछि घरमै गएर वितरण थालेको नगरपालिकाले जनाएको छ ।


नगरपालिकाले पछि पनि घरमै गएर सुरक्षा भत्ता वितरण गर्ने जनाएको छ । शारदा–१० जलुकेकी ७५ वर्षीया आइती कुँवरले घरमै सुरक्षा भत्ता पाएपछि चार घण्टा सदरमुकाम आउन नपरेको बताइन् । उनले घरमै सुरक्षा भत्ता पाएपछि ज्येष्ठ नागरिक र शारिरीक अशक्तता भएका व्यक्तिले अनावश्यक सास्तीबाट मुक्ति पाएको बताइन् ।


नगर प्रमुख सुरेश अधिकारीले वडा नंं १२ की ९१ वर्षीया चन्द्रा बुढालाई पहिलोपल्ट घरमै गएर सुरक्षा भत्ता उपलब्ध गराएर कार्यक्रमको सुरुआत गरे । ज्येष्ठ नागरिकका नाममा बैंकमा खाता खोलिए पनि आफूले प्रयोग गर्न नपाउने स्थिति आएपछि घरमै गएर रकम वितरण गरिएको अधिकारीले जानकारी दिए । ‘घरमै गएर भत्ताबापतको रकम सम्बन्धित व्यक्तिकै हातमा दिन थालिएको छ,’ उनले भने, ‘समयमै भत्ताको रकम उपलब्ध गराउने योजनालाई पनि अगाडि सारिएको छ ।’


विगतमा सामाजिक सुरक्षा भत्ता दुरुपयोग भएकाले बंैकमा खाता खोल्ने व्यवस्था गरिए पनि प्रभावकारी हुन नसकेको उनको भनाइ छ । सदरमुकाममै घण्टौं हिँडेर आउनुपर्ने र बैंकमा लाइन लाग्नुपर्ने भएपछि ज्येष्ठ नागरिक र अपांगलाई समस्या भएको उनले बताए । ‘भत्ताका लागि सदरमुकाम गैरहनुपर्ने बाध्यता थियो,’ स्थानीय ज्येष्ठ नागरिक चन्द्रा बुढाले भनिन्, ‘चौमासिक रूपमा दिइँदै आएको भत्तालाई मासिक बनाए झन् सजिलो हुन्थ्यो ।’ उनले यसअघि तीन घण्टा हिँडेर सदरमुकाम जानुपर्ने समस्या थियो ।


बाग्चौरका रेशमबहादुर नेपालीले घरमै सुरक्षा भत्ता पाउँदा खुसी लागेको बताए । उनले सुरक्षा भत्ता बढाइए जीविकोपार्जनमा सजिलो हुने बताए । ‘सरकारले उपलब्ध गराउँदै आएको विभिन्न सेवा अझैसम्म सुलभ हुन सकेका छैनन्,’ उनले भने, ‘त्यसतर्फसमेत स्थानीय सरकारको ध्यान जान जरुरी छ ।’

प्रकाशित : वैशाख २६, २०७५ १२:१४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT