दर्शकका आँखा

शारीरिक बनावट र सौन्दर्यसँग मात्रै टेलिभिजन प्रस्तोतालाई जोडेर हेर्नु हाम्रो पेसाप्रतिको सम्मान होइन ।
रचना रायमाझी

काठमाडौँ — एक दिन क्याफेमा बसेर साथीसँग कफी पिउँदै थिएँ । संयोग मान्नुपर्छ, टेलिभिजनमा मेरो आफ्नै कार्यक्रम पुन: प्रसारण भइरहेको थियो । क्याफेमा आगन्तुक कतिपय आफ्नै गफमा व्यस्त थिए । कोही बेला–बेला टेलिभिजनतिर आँखा लगाउँदै थिए ।

म केही पछाडि कर्नरमा थिएँ । मेरो छेउको टेबलमा बसेका अधबैंसे दुईमध्ये एकजना महोदय बोले, ‘टिभीहरूले पनि राम्रा–राम्रा केटी राख्छन् यार †’ उनले बोलिनसक्दै अर्काले प्रतिक्रिया दिए, ‘गाला पोटिला हुन्जेल हो, चाउरिन थालेपछि फुरफुर सकिन्छ ।’

काउन्टरमा बस्नेले च्यानल परिवर्तन गर्दै गएर समाचार आउँदै गरेको अर्को टेलिभिजन च्यानलमा अडिए । टेलिभिजन पर्दामा मैले चिनेकै वाचिका थिइन् । म उनको आवाज, प्रस्तुति र बौद्धिकताको फ्यान हुँ । केही बेर हेरेपछि ती अधबैंसे फेरि बोले, ‘बोल्न त राम्रै बोल्दिरछे, आँखाचाहिँ बांगा–बांगा परेका रछन् ।’

Yamaha

खुसी भनौं या दु:ख † म त्यहीँ अगाडि हँुदा पनि उनीहरूले मलाई चिनेनन् । स्क्रिन र बाहिरी आवरण फरक हुन्छ । म त्यहाँबाट निस्किएँ । मेरो मनमा भने आफ्नो पेसाप्रति अरुले के र कस्तो धारणा राख्छन् भन्ने कुराले भन्दा नारीको रूप र सौन्दर्यमा धारणा बनाउनेप्रति दया लागेर आयो । हुन त म क्यामेरामा हेरेर बोलिरहँदा दर्शकले कुन अवस्थामा कसरी मलाई हेर्छन् ? मूल्यांकन गर्छन् ? त्यो मेरो ख्याल हुँदैन । सबैभन्दा धेरै खड्किएको र मनमा चोट परेको वाक्यांश ‘गाला पोटिला हुन्जेल हो’ भन्ने थियो । यसले मलाई निकै चिमोट्यो । भित्रैसम्म घोचिरह्यो । किनभने म यो क्षेत्रमा शारीरिक र मानसिक रूपले सक्षम रहुन्जेल काम गर्ने योजनामा पनि छु ।

टेलिभिजनमा काम गर्ने पुरुष पत्रकारहरूको हकमा बाहिरी सौन्दर्य उति ख्याल गरिँदैन । तर महिलाका हकमा फरक पाइन्छ । दर्शकका रूपमा म धेरैपटक अरुले टेलिभिजन हेर्दै गरेको स्थानमा पुगेकी छु । अधिकांशका आँखाले कहीं न कहीं सौन्दर्य नै खोज्दा रहेछन्, त्यसपछि मात्र बाँकी कुरा आउने रहेछन् । म जसलाई दर्शक भन्छु, उनीहरू हाम्रै
समाजका प्राणी हुन् ।

टेलिभिजनको पर्दामा देखिने व्यक्ति बौद्धिकसँगै स्मार्ट र सुन्दर हुनुपर्छ भन्ने सोचाइ ममा पनि छ । तर सोचभन्दा बढी बाध्यता पनि । किनकि मेरो पेसामा अनुहार, नाक, आँखाको परेला, ओँठ, कपाल, पहिरन सबै मिलेको र सुन्दर देखिनैपर्छ भनेर तालिमकै अवधिदेखि प्रशिक्षित गरिन्छ । स्टुडियो प्रवेशअघि मेकअप अनिवार्य हुन्छ । यहाँ विज्ञता, दक्षता र सीपसँंगै बाहिरी सैन्दर्य र आवाजलाई महत्त्वका साथ हेरिन्छ । हातमा टेलिभिजन तालिमको प्रमाणपत्र मात्रै हँुदादेखि आज यही क्षेत्रमा १० वर्षे अनुभव बटुल्दा पनि अपवाद बाहेकका धेरै स्थानमा बाहिरी सौन्दर्य ननियाल्ने मानिस र स्थान मेरालागि कमै भेटिए । बौद्धिकतासँंगै स्मार्ट देखिनुपर्छ भन्ने म आफै पनि सोच्छु । तर कोही र केहीले आवश्यकताभन्दा बढी सुन्दरता खोजेको देख्दा दु:ख पनि लाग्छ ।

एक दशकको टेलिभिजन पत्रकारितामा धेरै कुरा यही क्षेत्रले पढाउँदैछ, सिकाउँदैछ । धेरै विषयमा बोल्नु अघि गर्नुपर्ने अध्ययनले दिन–प्रतिदिन परिपक्व बनाउँदै लगेको महसुस हुन्छ । स्थानीय स्तरका टेलिभिजनबाट राष्ट्रिय टेलिभिजनसम्म आइपुग्दा समाचार रिपोर्टिङ, लेखन, समाचार वाचन, अन्तर्वार्ता गर्ने अवसर पाएकी छु । पछिल्लो समयमा अनुसन्धनात्मक रिपोर्टिङ र प्रस्तुति पनि गरेकी छु । अरुलाई सुरक्षित स्थानमा रहनुस् भन्दै आफ्नो ज्यानको प्रवाह नगरी भूकम्पमा हल्लिँदै स्टुडियोबाट दर्शकलाई सुसूचित गर्नु, दसैं–तिहारजस्ता चाडपर्वमा घरपरिवार छाडेर काममै रमाउनुका साथै मन्त्री, नेता, उद्योगी, समाजसेवी, कलाकार लगायतका धेरै मानिससँग अन्तर्वार्ता लिने अवसरले आफ्नो पेसाप्रतिको आस्था र सम्मान सगरमाथा बन्दैछ ।

पाँच वर्षअघि एउटा टेलिभिजन अन्तर्वार्ताका क्रममा लेखक खगेन्द्र संग्रौलासँग अन्तर्वार्ता लिएँ । अन्तर्वार्ता सकेपछि लेखक संग्रौलाले उल्टै मेरो अन्तर्वार्ता लिए, ‘हौ नानी, एसो हेर्दा सानै देख्छु, टिभीमा पनि देखिरहन्छु, कहिले कोसँंग कहिले कोसँंग अन्तर्वार्ता लिइरहन्छौ, कन्फिडेन्ड भएर आँखामा आँखा जुधाएर प्रश्न सोध्दा कस्तो लाग्छ ?’ मैले मुसुक्क हाँसेर भनेकी थिएँ, ‘खुसी लाग्छ ।’ उनले भनेका थिए, ‘यो क्षेत्र नछाड्नु तिम्रो भविष्य उज्ज्वल देख्छु म ।’

आफ्नो इच्छा अनुसार कहाँ कसरी टेलिभिजन हेर्ने भन्ने अधिकार दर्शकमा निहित छ । त्यसैले दर्शकका आँखाले मलाई आफ्नो इच्छा अनुसार हेर्न सक्लान् । मलाई लाग्छ, शारीरिक बनावट र सौन्दर्यसँग मात्रै टेलिभिजन प्रस्तोतालाई जोडेर हेर्नु हाम्रो पेसाप्रतिको सम्मान होइन । हाम्रो काममा हुने चुनौती, दु:ख र मिहेनतभन्दा बाहिरी आवरणलाई अपव्याख्या गर्नु उचित लाग्दैन । जस्तो परिस्थितिमा पनि जनतालाई सुसूचित गर्ने, चाडवाडमा परिवारका सदस्यसँगै रहने इच्छालाई मनको रंगशालाको एक कुनामा सीमित पार्दाको पीडा परिवारसँगै रम्दै टेलिभिजन हेर्ने दर्शकले कतिसम्म कल्पना गर्न सक्लान् ? हुन त यो त्यागलाई रोजीरोटीसँंग जोडिएला, तर हरेक कर्मको फल मूल्यमा मात्रै तौलन मिल्दैन । राष्ट्राध्यक्ष महिला भएको देश, जहाँ व्यवस्थापिकादेखि न्यायपालिकाको नेतृत्व तहसम्म महिला पुगिसके । समाजले महिलालाई कहिलेसम्म सौन्दर्यका सामग्रीका रूपमा मात्रै हेरिरहने ?

प्रकाशित : वैशाख २२, २०७५ ०८:०५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सलाहले तोडेको सांस्कृतिक अवरोध

‘सलाहको उदय समाजका लागि विशेष छ । अचेल सबै प्रिमियर लिग हेर्छन् । सामाजिक सञ्जालमा उनका तस्बिर खुबै छाउने गरेको छ ।’
रोरी स्मिथ

लिभरपुल — मोहम्मद सलाहले जे गर्छन्, त्यो अपेक्षितजस्तै हुन थालेको छ । इजिप्टका यी खेलाडीको गोलपछि लिभरपुल फुटबल क्लबको स्टेडियम खुसीले जुरुक्क उठ्ने गर्छ । जुन दर्शकदीर्घा नजिक छन्, त्यसैतिर जान्छन् । हात फैलाउँछन् । उभिएर दर्शकको अभिवादन स्विर्काछन् ।

एकपल्ट साथी खेलाडीले उनलाई के बढाइदिन सकिन्छ, उनी विस्तारै मैदानको बीच भागतिर जान्छन् । ‘त्यसपछि एकक्षणका लागि सबै चुपचाप हुन्छन्,’ लिभरपुल समर्थकका लागि ‘एनफिल्ड र्‍याप पोडकास्ट’ चलाइरहेका निल एटकिन्सन भन्छन् ।

सलाहले आकाशतर्फ हात फैलाउँछन् र घुँडा टेकेर प्रार्थना गर्छन् । इस्लामप्रति गहिरो आस्थाको प्रतीक हो यो । यति समयका लागि दर्शक केही शान्त हुन्छन् । जति बेला सलाह उठ्छन्, फेरि उही खुसीयालीको आवाज सुनिन्छ । सलाह यस सिजनको युरोपेली फुटबलका नायक हुन् । उनले लिभरपुलमा पहिलो सिजनमात्र बिताइरहेका छन्, तर यिनै खेलाडीले ४९ खेलमा ४३ गोल गरिसकेका छन् । उनकै खेल मदतले लिभरपुल दशकयता च्याम्पियन्स लिग फाइनलमा पुगेको हो ।

उनी अरु खेलाडी र फुटबल लेखक दुवैको रोजाइमा ‘वर्ष खेलाडी’ पनि घोषित भइसकेका छन् । उनको धार्मिक आस्था र यसको सावर्जनिक प्रदर्शनले खासमा सामाजिक र सांस्कृतिक दुवै अर्थमा विशेष महत्त्व राख्छ । अहिले बेलायतमा इस्लामविरुद्ध बितृष्णा छ । गैरकानुनी रूपमा प्रवेश गरेका आप्रवासीका लागि सरकारले कडाभन्दा कडा नियम बनाइरहेको छ । तर यिनै उत्तर अफ्रिका र मुस्लिमलाई बेलायतमा स्विकार मात्र गरिएको छैन, आदर पनि गरिएको छ ।


‘सलाह त्यस्ता व्यक्ति हुन्, जसलाई इस्लामप्रति गहिरो आस्था छ । त्यसैअनुसार सद्भावको व्यवहार पनि गर्छ,’ मकदाद भेर्सी भन्छन्, ‘उनी लोकप्रिय छन्, लिभरपुल टिमका नायक नै हुन् । विशेषत: लिभरपुलमा उनले सकारात्मक सन्देश दिएका छन् सबैका लागि । इस्लामविरुद्धको बितृष्णाविरुद्ध उनी समाधान त होइनन्, तर उनले यसका लागि विशेष भूमिका भने खेल्न सक्छन् ।’ भेर्सी बेलायतको मुस्लिम काउन्सिलका सहायक महासचिव हुन् ।


इजिप्टमा पनि यी २५ वर्षीय सलाहलाई उत्तिकै ठूलो नायक मानिएको छ । पछिल्लो अक्टोबरमा उनले गरेको अन्तिम मिनेटको पेनाल्टी गोलले नै इजिप्ट विश्वकपमा छानिएको थियो, सन् १९९० यता पहिलोपल्ट । खेलपछि उनलाई इजिप्टको अलेक्जान्डर सहरमा रहेको रंगशालामा दर्शकले काँधमा बोकेर चारैतर्फ घुमाए । कायरोका धेरै भित्तामा उनका चित्रहरू छन् । यसमध्ये केही त कायरो आउने पयर्टकका लागि आकर्षणको केन्द्र पनि भएको छ ।


रमादानमा दिइने उपहारमा पनि उनको तस्बिर हुन थालेको छ । मार्चमा भएको देशको राष्ट्रपतीय चुनावमा उनी सिधा सहभागी त भएनन्, तर आफ्नो बलियो छाप र प्रभाव छाडे । इजिप्टतिर प्रिमियर लिग र अरु युरोपेली लिग फुटबल खासै लोकप्रिय छ । अचेल यो उत्कर्षमा छ । लिभरपुलका खेल हुनुपर्छ, कायरोका कफीसप र शिशाबारमा हजारौं फुटबल प्रशंसकको घुइँचो लाग्छ । ‘सलाहले त्यो काम गरेका छन्, जुन यसअघि कसैले गर्न सकेका थिएनन्,’ अहमद अट्टा भन्छन् । उनी फुटबल विश्लेषक हुन् । ‘सलाहको उदय समाजका लागि विशेष छ । अचेल सबै प्रिमियर लिग हेर्छन् । सामाजिक सञ्जालमा उनका तस्बिर खुबै छाउने गरेको छ,’ उनी थप्छन् ।


सलाहको लोकप्रियता उनले मैदानमा गरेको प्रदर्शनले मात्र सम्भव भएको होइन । ‘उनले इजिप्टका सामाजिक संस्थाहरूलाई लगातार आर्थिक सहयोग गरिरहेका छन् । उनको गाउँका लागि त उनले खुलेरै सहयोग गरेका छन् । त्यसैले पनि उनलाई सम्मान गर्ने धेरै भए,’ सइद इलसिन्सी भन्छन् ।

इलसिन्सीले त हो सानोमा सलाहको प्रतिभालाई पहिलोपल्ट चिनेको । जति बेला उनी नाग्रीमा खेल्ने गर्थे । सलाहले नाग्रीका अस्पतालका लागि चिकित्सकीय उपकरण सहयोग गरेका छन् । उनले सार्वजनिक खेलकुद केन्द्र, विद्यालयको पुनर्निर्माणमा पनि सहयोग गरेका छन् । पछिल्लोपल्ट सरकारले लागूपदार्थ सेवनविरुद्ध चलाएको अभियानमा पनि उनी सहभागी भए । नतिजा, धेरैभन्दा धेरै कुलतमा लागेकाहरू उपचारका लागि अगाडि आए ।


सलाहले प्रमाणित गरेका छन्, आफ्नो घार्मिक आस्था लुकाउनुपर्दैन । ‘यो इस्लाममा आस्था राख्नेका लागि एकप्रकारले जित हो,’ अट्टा थप्छन् । पछिल्ला केही तथ्यांकले देखाएको छ, बेलायतमा इस्लामविरुद्ध घृणाका हिंसा बढेको छ । विशेषत: पेरिस, लन्डन र म्यानचेस्टरमा भएका आतंककारी आक्रमणपछि । लिभरपुलभित्र पनि इस्लामप्रति घृणाको समस्या नै नभएको भने होइन । तर एकप्रकारले लिभरपुल अरु धर्म र आप्रवासीप्रति उदार सहर हो ।

खासमा लिभरपुल सहर नै विशेष छ । सहरका धेरैले अझै पनि ‘द सन’ पढ्दैनन् । बहिष्कार जस्तै गर्छन्, किनभने यसले सन् १९८९ को हिल्सबर्ग दुर्घटनाका बेला गलत समाचार छापेको थियो । त्यसै दुर्घटनामा लिभरपुलले ९६ समर्थक गुमाएको थियो । सलाहले लिभरपुलको यस विशेषतालाई अझ सहज बनाएका छन् । अचेल उनको तस्बिर अंकित झण्डा बोलेका लिभरपुल समर्थक जताततै देखिन्छन् । लिभरपुल सहरमा दुई क्लब छन्, लिभरपुलसँगै एभरटन ।

एभरटनका समर्थक पनि सलाहको प्रशंसा गर्न कन्ज्युस्याईं गर्दैनन् । फेरि लिभरपुलको सांगीतिक विरासत पनि उच्च छ । किनभने यो बिल्टलको सहर पनि त हो । ‘सलाहले यसै सहरको प्रख्यात फुटबल क्लबको जर्सी लगाएर सबैको मन जितेका छन् र नायक भएका छन् । उनी प्रत्येक लिभरपुल समर्थकको मनमा छन्,’ लिभरपुल समर्थक क्लबका जेम्स म्याककेन भन्छन् । त्यसमाथि लिभरपुलको सडक व्यापारी अली अदेन भन्छन्, ‘सबै मुस्लिम पनि उनीप्रति गर्वित छन् ।’

– न्युयोर्क टाइम्स

प्रकाशित : वैशाख २२, २०७५ ०७:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT