पुराना नेताको नयाँ वाचा

न्युयोर्क टाइम्स

काठमाडौँ — मलेसियाको राजनीतिमा भइरहेको हलचल निकै रोचक र अपत्यारिलो छ । राजनीतिबाट अवकाश लिइसकेका एक ९२ वर्षीय निरंकुश राजनेताले पुन: चुनावी मैदानमा प्रवेश गरी, आफैंले बनाएको भ्रष्ट उत्तराधिकारीलाई हराएर फेरि सत्तासिन भएका छन् ।

यदि राजनीतिक घटनाक्रम महाथिर मोहमदको सोच अनुसार नै अगाडि बढ्ने हो भने निरंकुशता समाप्त भई त्यहाँको राजनीति प्रजातन्त्रतर्फ अग्रसर हुने देखिएको छ ।

नब्बे नाघेका अगुवा डा. महाथिरले सन् १९८१ देखि २००३ सम्म मलेसियाको राजनीतिमा आफ्नो प्रभुत्व जमाए । उनकै कार्यकालमा देशमा तीव्र औद्योगीकरण र आर्थिक विकास भयो । उनले ‘फलामको मुठ्ठी’झैं कसिलो गरेर राज्य सञ्चालन गरे । महाथिरको कठोरता यस्तो थियो कि उनले आफैंले संरक्षण गरेर बनाएको आफ्नो सहायक तथा उत्तराधिकारी अनवर इब्राहिमलाई नै अनैतिक क्रियाकलाप तथा भ्रष्टाचारको गलत आरोप लगाएर जेल हालेका थिए । त्यसपछि उनले दुईजनालाई आफ्नो सहायकका रूपमा नियुक्त गरेका थिए ।

तिनै मध्येका दोस्रा हुन्, नाजिव रजाक, जसलाई अहिले चरम भ्रष्टाचारको आरोप लागेको छ । मलेसियाको सार्वजनिक कोष दुरुपयोग गरेर उक्त रकम अमेरिका पुर्‍याएको विषयमा अमेरिकाको न्याय विभागले अनुसन्धान गरिरहेको छ । उक्त अनुसन्धानमा नाजिवको नेतृत्वमा साढे तीन अर्ब डलर अपचलन भएको र जसमध्ये ७३ करोड १० लाख डलर उनको व्यक्तिगत खातामै जम्मा भएको देखिएको थियो ।

महाथिरले नाजिवलाई उत्तराधिकारी बनाउनु आफ्नो जीवनको सबैभन्दा ठूलो भुल भएको बताउँदै उनी विरुद्ध उम्मेदवारी दिने घोषणा गरेका थिए । अनवर इब्राहिमलाई २०१५ मा राजनीतिक प्रतिशोध लिन दोस्रोपटक जेल हाल्नु अघि उनले नेतृत्व गरिरहेको विपक्षी गठबन्धनका नेताका रूपमा उनी चुनावमा होमिएका थिए । शास्त्रमा उल्लेख भएका सम्पूर्ण फोहोरी राजनीतिक चाल चले पनि नाजिवले अन्त्यमा हार बेहोर्नुपर्‍यो । गत बिहीबार महाथिरले विश्वकै सबैभन्दा पाका प्रधानमन्त्रीको रूपमा सपथ ग्रहण गरे । अनवरलाई लगाइएको गलत आरोपहरूबाट मुक्त गर्दै उनलाई आफ्नो उत्तराधिकारी बनाउने घोषणा गरेका छन्, महाथिरले ।

उनी राजनीतिमा फिर्ता हुनुले केही प्रश्न उठाएको भने छ । उनले आफ्नो पहिलो शासनकालमा भए–गरेका गल्तीहरूको माफी मागेका छैनन् । तर अनवरलाई भने कुनै बेला आफैंलाई जेल हाल्ने नेतालाई साथ दिएकोमा कुनै पश्चाताप छैन । किनभने उनको बुझाइमा नाजिवलाई सत्ताच्युत गरेर मलेसियालाई पुन: सही बाटोमा ल्याउन सक्ने क्षमता भएका एकमात्र नेता महाथिर मात्रै थिए । अदालती सुनुवाइका लागि पछिल्लोपटक अदालतमा पेस गर्न ल्याउँदा छोटो प्रतिक्रिया दिँदै नाजिवले विपक्षी गठबन्धनले महाथिरलाई व्यक्तिका रूपमा नभई उनले वाचा गरेका ‘परिवर्तन नीति’का कारण समर्थन गरेको बताएका थिए ।

मलेसियाको नयाँ सरकारको आगामी बाटो त्यति सहज भने छैन । सरकारलाई हराएको सार्वजनिक कोषको सत्यता अनुुसन्धान गर्ने दायित्व छ । यसमा झारा तिर्ने काम गर्ने छुट उसलाई छैन । यद्यपि महाथिरको पुनरागमनले प्रजातान्त्रिक पद्धतिले भने काम गरिरहेको देखिएको छ । अब महाथिरले गर्न बाँकी काम भनेको आफ्नो वाचामा कायम रहँदै अनवर जेलमुक्त भए लगत्तै उनलाई सत्ता सुम्पिएर बिदा हुनु हो ।

न्युयोर्क टाइम्स सम्पादकीय बोर्ड
(द न्युयोर्क टाइम्सबाट अनुदित)

प्रकाशित : जेष्ठ १, २०७५ ०७:४३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एफए कपमा फर्किएको सान

न्युयोर्क टाइम्स

लन्डन — अघि पनि, पछि पनि आतिशबाजी चल्यो । पटट गर्दै विभिन्न आकृति आकाशमा हराए । एफए कप फाइनलअघि जब आर्सनल र चेल्सीका खेलाडी लकर रुमबाट निस्कँदै थिए, वेम्बली फिल्ड वरपर राखिएका आधा दर्जन ठूला काला बक्सले ज्वालाको मुस्लो निकाले ।

फाइनलपछि जब आर्सनल खेलाडीहरूले इङलिस फुटबलको सबैभन्दा पुरानो ट्रफी खेलाउँदै थिए त्यसपछि ग्लिटर क्याननबाट राता–सेता फोयल दर्शकमाझ छरियो ।

साँच्चै आर्सनलका लागि २–१ को यो फाइनल विजय अभूतपूर्व र उल्लासका लागि लायक थियो । एफए कप फाइनल परम्पराका हिसाबले त्यसै पनि दर्शनीय हुन्छ । दशकौंसम्म यी परम्परा परिवर्तन भएका छैनन् । पुरानो वेम्बलीमा ३९ खुड्किला थिए, नयाँमा १ सय ७ । परम्पराले नै यो प्रतियोगितालाई विगतसँग जोडेको पाइन्छ । जसले गर्दा सन् १८७२ मा सुरु भएको प्रतियोगिता नयाँ किस्तामा थपिएको अनुभव हुन्छ । खेलाडी र फ्यानहरूले पनि यसमा उत्तिकै मजा लिएको पाइन्छ ।

आतिशबाजी (पाइरोटेक्निक) एफए कप फाइनल परम्पराको अभिन्न अंग मानिन्छ । टोलीलाई मैदान प्रवेश गराउँदा नै सबैतिर सुन्दर आतिशबाजीका दृश्य फैलन्छन् । ठूल्ठूला र हेरिरहुँ जस्ता । अनि खेल दौरान पनि दर्शकलाई मनोरञ्जनका लागि पृष्ठभूमिका रूपमा आतिशबाजी चलिरहन्छ । एफए कपको आकर्षण पछिल्ला वर्ष मलीन हुँदै गएको कुरा भनिहाल्न सकिन्न । प्रिमियर लिगमा ठूलो धनराशि थन्किएको छ ।

र, उच्च क्लबहरू च्याम्पियन्स लिगमा केन्द्रित हुन्छन् । जसका कारण धेरै वर्षसम्म यो प्रतियोगिता क्लबका लागि प्राथमिकताको विषयसमेत नबनेको पाइयो ।

एफए कपमा प्राय: क्लबका प्रशिक्षकहरू दोस्रो रोजाइका टोलीलाई खेलाउँछन् । कति त यो प्रतियोगिता नजिते पनि केही हुन्न भन्नेमा पुग्छन् । फ्यानहरूले पनि प्रिमियर लिग, च्याम्पियन्स लिगजस्ता गहन प्रतियोगिताका अगाडि यसलाई झमेला ठान्छन् ।

तर मध्य ९० को दशकभन्दा अगाडिको फुटबल सम्झनेका लागि यो अवस्था दु:खदायी छ । त्यतिबेलासम्म यो प्रतियोगिता जित्नु लिगै जिते बराबर हुन्थ्यो । कप फाइनल जतिबेला सिजनको एक मात्र टेलिभिजन प्रसारित घरेलु खेल थियो । र, यो हेर्न सारा देशै कुरेर बस्थ्यो ।

यस हिसाबले केही गुमेकै मान्नुपर्छ । कम्तीमा फुटबल संघ, यसका आयोजक र अन्य प्रसारका लागि यो घाटै हो जो टेलिभिजन राइटका लागि मोटो रकमको कारोबार गर्छन् । पक्कै पनि यो प्रतियोगितालाई युवापुस्ताका लागि आकर्षक, आधुनिक र महत्त्वपूर्ण बनाउन उनीहरूले निकै मिहिनेत गरेका छन् । उनीहरूले यसै उद्देश्यले एउटा साधारण तरिका अपनाएका हुन्– ठूल्ठूला मेसिनबाट आतिशबाजी फाल्नु । मान्छे जस्तो लाग्ने मेसिनबाट । तर यो कुराले पनि काम गरेन । आतिशबाजी निकै सस्तो तामझाम जो पर्‍यो । यसले मानिसलाई नयाँ कुनै रहस्यतिर डोर्‍याउँदैन ।
फुटबलप्रेमीहरू वास्तवमै मैदानकै सनसनीमा रम्न चाहन्छन् । आतिशबाजीले उनीहरूलाई कसो–कसो दिक्कै पनि पार्छ ।

एफएले नै यसबारे बोल्दा राम्रो हुने हो । यसलाई त्यसै हरेक वर्ष नयाँ–नयाँ तरिकाले आतिशबाजी गर्नैपर्ने दबाब खेप्नुपर्ने अवस्था छ । खेलमात्रैले पनि रमाइलो हुने हो । यो वर्ष यही नै प्रमाणित भयो । यो पटक प्रतियोगिताको वास्तविक संस्करण भएजस्तै देखियो । आतिशबाजीले जति प्रतियोगिताको इज्जत थामेको थियो त्योभन्दा धेरै बढी मैदानकै शक्ति देखियो ।

यसपटक एफए कपमा थुप्रै चित्ताकर्षक कथा लेखिए । इङलिस फुटबलको पाँचौं डिभिजनबाट उठेर लिंकन सिटीले क्वाटरफाइनलसम्म खेल्यो । सुटोन युनाइटेडका वाइने शले बेन्चमा बसेर मिट पाइ खाएको टेलिभिजन दृश्य पनि निकै चर्चामा रह्यो । एफए कपको मुख्य आकर्षक भनेकै कसले कसलाई ढाल्छ भन्ने हो । फुच्चे क्लबहरूले मै हुँ भन्ने सशक्त क्लबहरूलाई पछार्छन् । वुल्भरहयाम्पटनले लिभरपुललाई हरायो । सुटोनले लिड्स युनाइटेडलाई माथ खुवायो । एफए कपको सदावहार सनसनी मिलवालले प्रिमियर लिगकै साविक विजेता लेस्टर सिटीलाई हावा खुवायो ।

एफए कपको उत्तराद्र्ध चरणमा कसले खेल्छन् भन्ने चासो हुन्छ । यसपटक सेमिफाइनलमा इंग्ल्यान्डमा ६ सबैभन्दा राम्रो टोली भिडे । दुई चिरप्रतिद्वन्द्वीबीचको फाइनल निकै घम्साघम्सी थियो । मात्रै २ गोलले खेलको छिनोफानो भयो ।

यो त दशकभरकै सबैभन्दा गजब फाइनल थियो । र, यसले इतिहास पनि बनायो । आर्सनल प्रशिक्षक आर्सेन वेंगरले आफ्नो सातौं र क्लबको १३ औं एफए कप उपाधि हत्याए । साँच्चै वेन्गरले आर्सनल छाडे भने यो एउटा युगको रोमाञ्चक अन्त्य पनि हुनेछ ।

प्रकाशित : जेष्ठ १५, २०७४ ११:३२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT