नेप्से १२ सय तल

यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — काठमाडौं– सोमबार करिब १० अंकले घटेको बजार मंगलबार १५ अंकभन्दा धेरैले ओरालो लाग्यो । मंगलबारको गिरावटले सेयर कारोबार मापक नेप्से परिसूचक १ हजार २ सयभन्दा तल (१ हजार १ सय ९४.८०) झरेको छ । यो करिब करिब तीन महिनाअघिको अवस्था हो । गत चैत १२ गते नेप्से परिसूचक १ हजार १ सय ६८.६२ विन्दुमा थियो ।

खासगरी नयाँ सरकार गठनपछि सेयर बजार अपेक्षित रूपमा बढ्न सकेको छैन । त्यसपछिका अधिकांश कारोबार दिन नेप्से घटिरहयो । बजार बढेका दिनमा पनि सानो अंकले सुधार देखिँदै आएको छ । पछिल्लो समयमा (आगामी आर्थिक वर्षको बजेट सार्वजनिक भएपछि) नेप्से परिसूचक लगातारजसो घटिरहेको छ ।


Yamaha

बजेटभन्दा अघि परिसूचक घटेपनि उल्लेख्य रूपमा कारोबार हुँदै आएकाले लगानीकर्ता आशावादी देखिएका थिए । तर, पछिल्ला दिनहरूमा बजारमा कारोबार रकम पनि घटदो क्रममा छ । आइतबार यताका सबै कारोबार दिनमा कारोबार रकम १८ देखि २५ करोडको हाराहारीमा छ । परिसूचक घटेसँगै कारोबार रकमले पनि घट्न थालेपछि लगानीकर्ता त्रासमा देखिएको ब्रोकरहरू बताउँछन् ।


पछिल्ला दिनहरूमा सुन काण्ड, चिनी मिलले किसानको पैसा नतिरेको काण्ड, हुन्डी काण्डलगायतमा धेरै उद्योगी व्यवसायीहरूलाई सरकारले दु:ख दिएको तथा सम्पत्ति छानबिन गरिरहेको छ । सरकारको यो गतिविधिले केही ठूला लगानीकर्ता सेयर बजारमा लगानी विस्तार गर्न निरुत्साहित भएको जनाइएको छ । ‘उद्योगी व्यवसायीहरूको लगानी हवात्तै घटेको छ,’ एक व्यापारीले भने, ‘पछिल्ला दिनहरूमा सरकारबाट भएका गतिविधिले उनीहरू डराएको देखिन्छ ।’


पुँजी वृद्धिका कारण पछिल्ला दुई वर्षमा बजारमा धेरै कित्ता सेयर थपिएका छन् । तीमध्ये केही सेयर अझै सूचीकृत हुन बाँकी छ । यसकारण सेयर आपूर्तिको तुलनामा सेयरको माग कम छ । यसरी बजारमा माग र आपूर्तिबीच सन्तुलन मिल्न नसक्दा बजार चर्को दबाबमा छ । सेयर बजार लगातार रूपमा घट्न थालेपछि बैंकहरूबाट आउने ‘मार्जिन कल’ ले लगानीकर्ताहरूलाई थप तनाव दिएको अर्का एक ब्रोकरले बताए । ‘लगानीकर्ता निरास छन्, थप लगानी गर्ने आँट उनीहरूमा छैन,’ ती ब्रोकरले भने ।


आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा सेयर बजारमा सकारात्मक असर पार्ने कुनै कार्यक्रम आउन नसकेकाले मौद्रिक नीतिमा त्यस्ता कार्यक्रम आउलान् र बजार बढला भन्ने आशा लगानीकर्तामा नरहेको विज्ञहरू बताउँछन् । चालु आर्थिक वर्षको अन्तिम महिना भएकाले सरकारी खर्च बढेसँगै बैंकहरूमा निक्षेप बढ्न थालेको जनाउँदै एक ब्रोकरले भने, ‘तरलता सहज भएपछि बैंकहरूमा ब्याजदर घटयो भने बजार बढ्न सक्छ ।’ यसैगरी नयाँ आर्थिक वर्षको सुरुवातसँगै स्टक एक्सचेन्जले विद्युतीय कारोबार प्रणाली सुरु गर्ने बताएको छ । यसले पनि बजारमा केही सकारात्मक प्रभाव पार्ने अनुमान ग्रिएको छ ।


मंगलबार सेयर बजार कारोबार भएदेखि नै घटेर बन्द भएको छ । १ हजार २ सय १०.१८ विन्दुबाट सुरु भएको बजार १५.२९ अंकले घटेर १ हजार १ सय ९४.८० विन्दुमा ओर्लेको छ । उक्त दिन होटल समूहको परिसूचक २.८१, उत्पादन तथा प्रशोधनको २.१६, लघुवित्तको २, बिमाको १.२८, बैंकिङको १.२४, विकास बंैकको १.०४, वित्त कम्पनीको ०.८६ प्रतिशतले घटे । करिब साढे ३ हजार कारोबारबाट १ सय ६० कम्पनीका २१ हजार ७ सय ९६ कित्ता सेयर किनबेच भए । ती करोबारबाट २३ करोड १० लाख रुपैयाँ परिचालन भएको नेप्सेले जनाएको छ ।


प्रकाशित : असार १३, २०७५ ०९:३०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

धनकुटा ‘एभोकाडोको राजधानी’

रमेशचन्द्र अधिकारी

धनकुटा — पछिल्लो समय व्यावसायिक खेतीसँगै आम्दानीको मुख्य स्रोत बनेको एभोकाडो फलप्रति कृषकको आकर्षणका आधारमा धनकुटा नगरलाई ‘एभोकाडोको राजधानी’ घोषणा गरिएको छ ।

सुन्तलाका लागि नाम कहलिएको जिल्लामा पछिल्लो समय अन्य नयाँ फलफूलतर्फ कृषकको आकर्षण उल्लेख्य रूपमा बढदै गएको छ । जसमध्ये एभोकाडो पहिलो श्रेणीमा परेकाले एभोकाडोको राजधानी घोषणा गरिएको नगरपालिकाका प्रमुख चिन्तन तामाङले बताएका छन् ।


मौसम परिवर्तनका कारण सुन्तला खेती सुस्ताउँदै गएपछि विशेषगरी नगर क्षेत्रका कृषकले नयाँ प्रजातिका फलफूललाई विकल्पको रोजाइ बनाउने गरेको उनको तर्क छ । नगरसभाले मेयर कृषि पर्यटन कार्यक्रमअन्तर्गत एभोकाडोको राजधानी र ड्रागन फल फलको विशेष क्षेत्र औपचारिक रूपमा पारित गरिसकेको प्रमुख तामाङले जनाए ।


‘एभोकाडो र ड्रागन फलको व्यावसायिक अवस्थाबारे चासो राख्नेका लागि धनकुटा नगर क्षेत्र अब स्थापित बन्दै गएको छ,’ उनले भने, ‘राजधानी तथा विशेष क्षेत्र नै घोषणा गरिनुले कृषि पर्यटनप्रति मद्दत पुग्ने अपेक्षा लिइएको छ ।’


राजधानी तथा विशेष क्षेत्र घोषणा गर्नुअघि नगरपालिकाका कृषिविज्ञ जीवन राईलगायतले नगर क्षेत्रमा यी दुई प्रजातिका फलफूलको व्यावसायिक खेती, उत्पादन, आम्दानीलगायत पकेट क्षेत्रको अवस्थाबारे सूक्ष्म रूपमा अध्ययन गरेका थिए । एभोकाडोलाई सामान्य बोलीचालीमा घिउ फलका रूपमा चिनिने गरिएको कृषिविज्ञ राईले बताए ।धनकुटा नगरपालिका क्षेत्रमा ३० वर्ष पहिलेदेखि एभोकाडोको इतिहास रहेको उनले जानकारी दिए ।


धनकुटामा एभोकाडो आउनुको कारण पाख्रीबास कृषि अनुसन्धान केन्द्र प्रमुख रहेको छ । धनकुटा नगरक्षेत्रभित्र ३ हजार ७ सय ६४ एभोकाडोका रूखबाट उत्पादन भइरहेको र यसबाट वार्षिक रूपमा ७७ हजार ७ सय ५० केजी फल उत्पादन भइरहेको अध्ययनले पुष्टि गरेको छ । यसबाट कम्तीमा एक करोडभन्दा बढीको कारोबार हुने गरेको छ । राजधानी घोषणा गरिएपछि अब कम्तीमा एक लाख बिरुवा रोप्न कृषकलाई अग्रसर गराइने भएको छ ।


एभोकाडो फल केबल खानाका लागि मात्रै नभएर यसबाट प्रभावकारी रूपमा उद्योगको स्थापना गर्न सकिने विज्ञ राईको भनाई छ । यसको पकेट क्षेत्र निर्धारण गरेर आन्तरिक पर्यटकको बाक्लो उपस्थिति गराउन नगरपालिकाले विशेष योजना सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ ।


धनकुटा नगरभित्र बाँदरले कृषि तथा नगदे बाली नष्ट गर्ने भएकाले विकल्पको रूपमा यी दुई बालि हुन सक्ने कृषकको समेत तर्क छ । धनकुटा ३ पात्लेका कृषक दामोदर वाग्लेका अनुसार बोटैमा नपाक्ने र टिपेर पकाउनुपर्दा बोटमा जंगल जनावरले खान नसक्ने बताए । ०७६ देखि नै फल्ने रूखको संख्या ८ हजार ५ सय ९४ रहेको छ भने १२ हजार ३ सय ५५ बोटले उत्पादन दिने गरेको नगरपालिकाले जनाएको छ । यस्तै २ लाख ५५ हजार ३ सय १६ किलो वार्षिक रूपमा उत्पादन हुने गरेको छ । १४ हजार बिरुवा रोप्नका लागि तयारी अवस्थामा रहेका छन् ।


नगर क्षेत्रका १ हजार ९ सय ६२ परिवारले व्यावसायिक रूपमा आम्दानी हात पार्दै आएका छन् भने ३ हजार २ सय ३४ परिवार एभोकाडो खेतीमा थपिने भएका छन् । नगरपालिकाभित्र रहेका ९ हजार ४ सय ६० घरपरिवार प्रत्यक्ष तथा अप्रत्यक्ष रूपमा यसबाट लाभान्वित भएको दाबी गरिएको छ । विसं २०७९ पछि धनकुटा नगरपालिकाभित्र वार्षिक रूपमा ७ करोडभन्दा बढीको आर्थिक कारोबार हुने लक्ष्य राखिएको छ । राजधानी तथा विशेष क्षेत्र घोषणा गरिँदा विभिन्न चुनौती रहे पनि त्यसको समाधानका लागि आफूहरू जुट्ने नगर उपप्रमुख शकुन्तला बस्नेतले बताइन् ।


प्रकाशित : असार १३, २०७५ ०९:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT