धादिङमा रासायनिक मलको अभाव

कान्तिपुर संवाददाता

धादिङ — नियमित अन्न उत्पादनबाहेक बाह्रै महिना बेमौसमी तरकारी खेती र कृषि उत्पादनमा व्यस्त रहने धादिङका किसानहरू यतिखेर रुमल्लिएका छन् । जिल्लाको गजुरीमा रहेको कृषि सामग्री कम्पनी लिमिटेडको गोदाम पनि यतिखेर रित्तै छ ।

गत बुधबार आएको ३ सय ४४ टन युरिया र डीपीए मल स्थानीय कृषि सहकारीले बाजले कुखुरा टिपे जस्तै टिपे । रासायनिक मल स्थानीय कृषि सहकारीमार्फत मल उपलब्ध गराउने गर्ने निर्णय पछि दर्ता भएका ३७ वटामध्ये २३ वटा कृषि सहकारीलाई दूरीका आधारमा मल दिइएको छ । ‘नजिकैकाले ५० र टाढाले १ सय टन मल उपलब्ध गराइएको छ ।’ गजुरीस्थित कृषि सामग्री कम्पनीका निमित्त कार्यालय प्रमुख सीताराम तिमिल्सिनाले बताए ।

मल आएको थाहा पाएर मनग्गे मल किन्न सदरमुकामस्थित नीलकण्ठ सहकारीमा घण्टौं कुरेका किसानहरूले २० केजीभन्दा बढी नपाउने उर्दी सुनेपछि दिक्दार भए । वर्षातले स्थानीय ग्रामीण सडकहरू सञ्चालन नभएको अवस्थामा ४ घण्टा पैदल हिँडेर ५ घण्टा लाइनमा बस्दा पनि २० केजीमै चित्त बुझाउनुपर्ने भएपछि किसानहरू निरास भएका हुन् ।

गत असार/साउनमा लगाइएको धान ,कोदो, तथा बेमौसमी तरकारी बालीहरूमा समयमै मल हाल्न नपाएर बालीनाली नै सुक्न थालेपछि किसानहरू समस्यामा छन् । न त भनेको समयमा मल पाइएको छ, न त पाएको बेलामा भनेजति नै किन्न नै पाइएको छ ।

बल्लतल्ल जिल्लामा थोरै आएको मल पनि ६ घण्टा लाइन बसेर किन्नुपर्ने अवस्था आएपछि किसानहरू आक्रोशित बनेका छन् ।नीलकण्ठ नगरपालिका वडा नं १० कि केशव कुमारी श्रेष्ठ सधैं झैं मल वितरण गर्ने नीलकण्ठ सहकारीमा बिहीबार मल आउने रे भन्ने थाहा पाएकी लगत्तै एका बिहानै सदरमुकाम झरेकी हुन् । बिहानै आए पनि उनीभन्दा अगाडि नै अरू ५०/६० जना किसानहरू मल लिनका लागि थैलो, बोरा बोकेर लाइन ओगटिसकेका थिए ।

सदरमुकाम धादिङबेंसीमा रहेको नीलकण्ठ सहकारीमा बिहानै ७ बजेदेखी नै किसानहरूको लाइन थियो । बालीनालीमा रासायनिक मल हाल्न लागि दसौंपटक सदरमुकाम आएर रित्तै फर्किएका किसानहरू बिहीबार मल आउने खबर पाएपछि बिहानैदेखि लाइन लागेका थिए । दसौंपटक आएर पनि रित्तै फर्कनुपर्दा बिहानैदेखि मल किन्न लाइन लागेको कृषक कृष्णप्रसाद दाहालले बताए ।

कृषि प्रधान देश भनिए पनि हरेक वर्ष किसानले मलबीउको समस्या भोग्दै आएका छन् । किसानहरूको समस्या कहीँकतैबाट पनि समाधान हुन सकेको छैन । अहिले रासायनिक मलको हाहाकार हुँदा जेठको अन्तिमतिर खेत रोपाइँ गर्ने किसानहरू बढी समस्यामा परेका छन् ।

Yamaha

पैसा तिरेरै किन्ने मलसमेत सरकारले समयमै उपलब्ध गराउन नसक्दा खेतबारीमा दु:ख गरेर खाने कृषकहरू समस्यामा परेका छन् भने रासायनिक मल हाल्न नपाएर दु:खअनुसारको उब्जनी नहुने हो कि भन्ने चिन्तामा छन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७५ ०८:३५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कृषि हाटबजारमा ठूला व्यापारीको कब्जा

मोहन बुढाऐर

धनगढी — धनगढी उपमहानगरपालिका–११ कैलाली गाउँकी फुलमती चौधरीले हाल हाटबजारमा तरकारी बेच्न छोडिसकेकी छन् । उनी आफ्नो घरको उत्पादित तरकारी त्यतैका थोक बिक्रेतालाई बेच्ने गर्छिन् ।

धनगढी उपमहानगरपालिका वनदेवी हाटबजार । तस्बिर : मोहन

फुलमतीले हाट बजारमा तरकारी बेच्न छोड्नुपरेको कारण बताउँदै भनिन्, ‘हाटबजारमा ठाउँ पाउन मुस्किल भयो । ठूला तरकारी व्यापारीले ठाउँ कब्जा गरी बस्न थाले ।’ उनले २५ रुपैया शुल्क तिरेर पाइने हाटबजारको बिक्री गर्ने स्टल ठूला व्यापारीले ओगट्ने गरेको बताए ।

‘स्थानीय उत्पादक किसानले भुइँमा आफनो पसल राख्नुपर्ने भयो,’ उनले भनिन्, ‘बर्खामा त भुइँमा बसेर पनि तरकारी बेच्न नसकिने ।’ फुलमतीले तरकारी बेच्न हाटबजारबाटै सुरु गरेको बताइन् । उनले हाटमा तरकारीको उचित मूल्य राम्रो पाउने गरेको बताइन् । तर, अहिले थोक व्यापारीलाई तरकारी सस्तैमा बेच्नुपरेको बताउँछिन् ।

धनगढी जाईका बालाराम चौधरी ठूला व्यापारिक कारण स्थानीय उत्पादक तरकारी मार्कामा परिरहेको बताउँछन् । ठाउँ अभावसँगै ठूला व्यापारिसँगको प्रतिस्पर्धाले स्थानीय उत्पादनले मूल्य पाउन नसकेको उनको भनाइ छ । चौधरीका अनुसार थोक बिक्रेताले आफ्नो सडेगलेको र बिग्रिन लागेको तरकारी र फलफूल बिक्री गर्न हाटबजारको ठाउँ ओगटेर राख्ने गरेको बताए । राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्च कैलालीका अध्यक्ष हरि रेग्मीले हाटबजार होल सेलरको कब्जामा रहेको बताए । उनले हाटबजारमा स्थानीयको अर्गानिक र ताजा तरकारी उपभोक्ताले पाउन नसकेको बताए ।

‘हाटबजारको उद्देश्यअनुरूप सञ्चालनमा छैन,’ उनले भने, ‘हाटबजार ठूला तरकारी व्यापारीको कब्जामा छ ।’ उनका अनुसार स्थानीय कृषि उत्पादनको बजार प्रवद्र्धन गर्न हाटबजार स्थापना भएका हुन् । किसानहरू हाटबजारमा २० प्रतिशत पनि स्थानीय उत्पादन बिक्री नहुने बताउँछन् ।

रेग्मीले हाटबजारमा ८० प्रतिशत भारतबाट आयात भएको तरकारी तथा फलफूल बिक्री हुने गरेको दाबी गरे । नेपालीभन्दा भारतीय नागरिकले हाटबजारबाट फाइदा लिइरहेको उनको भनाइ छ । ‘स्थानीय किसानले आफ्नो उत्पादनको मूल्य एकातिर पाउन सकेका छैनन् । अर्काेतिर बिचौलियाको कारण उपभोक्तालाई तरकारी महँगो पर्छ ।

उनले स्थानीय किसानबाट २० रुपैयाँ किलोमा किनेको तरकारी व्यापारीले दुई गुना बढी मूल्यमा बेच्ने गरेको बताए । त्यसैले हाटबजारमा सम्बन्धित निकायले अनुगमन गरी थोक बिक्रेता र बाहिर भारतीय नागरिकलाई हटाउनुपर्ने उनी बताउँछन् । हाटबजार व्यवस्थापन समितिको मिलोमतोमा ठूला व्यापारीले हाटबजार कब्जा गरेको राष्ट्रिय उपभोक्ता मञ्चका रेग्मीले बताए ।

हाटबजार व्यवस्थापन समितिका सचिव शंकर कोलीले हाटबजारको ठाउँको अभावको समस्या बताए । तर, उनले हाटबजार थोक बिक्रेताको कब्जा भन्ने कुरा गलत भएको बताए । ‘हाटबजारमा प्रत्यक्ष होलसेलको कारोबार हुँदैन,’ उनले भने, ‘सबैले २५ रुपैयाँ शुल्क तिरेर तरकारी तथा फलफूलजन्य वस्तु फुटकर बेच्ने गर्छन् ।’

हाटबजार व्यवस्थापन समितिको गठन गैरसरकारी संस्था सीसीएसअन्तर्गत रहने गरेको छ । सीसीएसले धनगढी उपमहानगरपालिकासँग हाटबजार व्यवस्थापनको वार्षिक ठेक्का दस वर्षका लागि लिएको छ । सीसीएसका अध्यक्ष प्रकाश विष्टले स्थानीय उत्पादन किसानको बजार प्रवद्र्धनका लागि हाटबजार सञ्चालनमा ल्याएको बताए ।

स्थानीय त्रिनगर माध्यमिक विद्यालयको एक बिघा जग्गामा नगरपालिकाले हाटबजार सञ्चालनका लागि जग्गा संयुक्त सार्वजनिक निजी साझेदारी अवधारणअन्तर्गत लिएको उपमहानगरपालिका लेखनाथ ओझाले बताए । उनकाअनुसार सञ्चालनको जिम्मेवारी गैरसरकारी सस्था सीसीएसले दिएको हो । सीसीएसले वार्षिक साढे ६ लाख रुपैयाँ नगरपालिकालाई भुक्तानी गर्ने गरी हाटबजार व्यवस्थापनको जिम्मेवारी लिएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २४, २०७५ ०८:३५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT