नयाँ उचाइमा डलर

‘डलरको तुलनामा सबैजसो राष्ट्रको मुद्रा कमजोर भएको छ’
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — अमेरिकी डलरसँगको तुलनामा नेपाली रुपैयाँ (नेरु) कमजोर हुने क्रम बुधबार पनि जारी रहयो । पछिल्ला केही दिनयता लगातार रूपमा डलर बलियो बन्दै गइरहेको छ भने नेरु कमजोर । यही क्रममा मंगलबार एक अमेरिकी डलरको विनिमयदर १ सय १६ रुपैयाँभन्दा माथि पुगेको छ ।

यसको अर्थ एक अमेरिकी डलर खरिद गर्न १ सय १६ रुपैयाँ २३ पैसा खर्चिनुपर्छ भन्ने हो । यो हालसम्मकै उच्च हो । यसले डलरको तुलनामा नेपाली रुपैयाँ हालसम्मकै कमजोर अवस्थामा पुगेको भन्ने देखाउँछ । मंगलबारका लागि राष्ट्र बैंकले एक अमेरिकी डलरको खरिद दर १ सय १५ रुपैयाँ ६३ पैसा तोकेको छ ।

अमेरिका र चीनबीचको व्यापार युद्धका कारण यसै पनि कमजोर बन्दै गएको भारुलाई टर्कीको संकटले थप कमजोर बनाएको भारतीय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन् ।

Yamaha

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले स्टिल र अल्मुनियममा लाग्दै आएको भन्सार महसुल दोब्बर बनाएसँगै टर्कीको अर्थतन्त्रमा समस्या देखिएको हो । यसले टर्कीको मुद्रा लिरा पनि अवमूल्यन भएको सामाचारहरू आइरहेका छन् । यसको असर युरोपेली बैंकहरूमा पनि पर्न सक्ने अनुमान सर्वत्र गरिएको छ ।

केही महिनायता सबै उदीयमान राष्ट्रको अर्थतन्त्रमा समस्या देखिन थालेको छ । अमेरिकी अर्थतन्त्रमा आएको सुधारसँगै ती राष्ट्रको आर्थिक गतिविधि प्रभावित बनेकाले नेरु पनि कमजोर भएको राष्ट्र बैंक विदेशी विनिमय व्यवस्थापन विभाग प्रमुख भीष्मराज ढुंगानाले बताए । ‘डलरको तुलनामा सबैजसो राष्ट्रको मुद्रा कमजोर भएको छ,’ उनले भने, ‘अहिले भारुको कारणले मात्र नेरु कमजोर भएको भन्न मिल्दैन । विश्व बजारमै डलर निरन्तर रूपमा बलियो बन्दै गएको छ ।’ यही असर भारतीय अर्थतन्त्रमा पनि परेकाले डलरको तुलनामा भारु कमजोर बन्दै गएको छ ।

सामान्यतया भारु कमजोर भएपछि त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली मुद्रामा पनि पर्छ । भारुसँग स्थिर विनिमय दर रहेकाले भारु बलियो बन्दा नेरु पनि बलियो र कमजोर हुँदा नेरु पनि कमजोर हुन्छ । स्थिर विनिमय दरसँगै कुल वैदेशिक व्यापारको ठूलो हिस्सा भारतमा निर्भर रहेकाले पनि भारुको विनिमय दर घटबढ भएलगत्तै नेरु पनि प्रत्यक्ष प्रभावित हुन्छ । अहिले पनि त्यही भएको हो ।

राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले लिएका पछिल्ला नीतिहरूले घरेलु अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्नुका साथै लगानीकर्ताहरूको मनोबल पनि बढेकाले अमेरिकी डलर विश्व बजारमै निरन्तर रूपमा बलियो बन्दै गएको हो । मुलुकमा लगानीमैत्री वातावरण निर्माण गरी लगानीकर्तालाई स्वदेशमै लगानी गर्न प्रोत्साहित गर्नु, विदेशबाट आयातित वस्तुको भन्सार बढाएर स्वदेशी वस्तु तथा सेवा प्रयोगमा जोड दिनु, बेरोजगारी दरमा उल्लेख्य सुधार आउनु आदि राष्ट्रपति ट्रम्पले चालेका पछिल्ला नीतिहरू हुन् ।

त्यहाँका प्रमुख सेयर बजारहरू नास्डाक, न्युयोर्क स्टक एक्सचेन्जलगायतमा बजारहरू उच्च अंकले उकालो लागिरहेका छन् । यसले पनि अमेरिकी अर्थतन्त्रमा सुधार भएको पुष्टि हुने जानकारहरू बताउँछन् । पछिल्ला महिनाहरूमा त्यहाँको केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भ (फेड) ले वृद्धि गरेको छ ।

आउदा दिनमा पनि ०.५ प्रतिशत विन्दुले ब्याजदर बढाउने फेडको योजना छ । यसकारण त्यहाँका स्वदेशी लगानीकर्ताको मनोबल बढेको हो ।

स्वदेशमै राम्रो प्रतिफल पाइने भएपछि लगानीकर्ताहरू विदेशमा लगानी विस्तार गर्न निरुत्साहित भएको तथा केही लगानीकर्ताले अन्य राष्ट्रहरूबाट लगानी फिर्ता लिइरहेका छन् । यसकारण पनि डलर दिनहुँजसो बलियो बन्दै गएको जनाइएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०८:३१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

एप्पल र अमेजन : कसको भविष्य उज्ज्वल ?

एजेन्सी

काठमाडौँ — स्याउ र सुन्तला भनेजस्तै एप्पल र अमेजन फरक खालका कम्पनी हुन् । प्रयोगकर्ताले रुचाउने डिभाइस उत्पादन गर्ने एप्पल एक प्रविधि कम्पनी हो । उपभोक्ताहरू अन्य सस्ता ब्रान्ड त्यागेर एप्पलका उत्पादन किन्न खोज्छन् ।

अर्कोतर्फ अमेजनको बजार त्यहाँ छ जहाँ प्रयोगकर्ताहरू सस्ता सामान खोज्न, सजिलै र छिटो प्राप्त गर्नका लागि जान्छन् ।

सन् २००७ मा पहिलो पटक आइफोन बिक्री सुरु भएपछि एप्पलको सेयर मूल्य ११ सय प्रतिशतले बढेको छ र पछिल्लो वर्षमा मात्रै यो तीन गुणाले बढेको छ ।

अमेजनको सेयर मूल्य भने तीव्र र स्थिर रूपमा बढिरहेको छ । यसको बजार मूल्य १६ दिनमा ६ सय अर्ब डलरबाट बढेर ७ सय अर्ब डलर पुगेको थियो । यसविपरीत एप्पललाई यही सफलता पाउन ६ सय २२ दिन लागेको थियो ।

सेप्टेम्बरको पहिलो साता अमेरिकी कम्पनी अमेजनको बजार मूल्य १० खर्ब डलरमाथि पुग्यो । त्यसको करिब एक महिनाअघि नै एप्पलले पहिलो पब्लिक कम्पनीको रूपमा यो उचाइ छोएको थियो । १० खर्ब डलरभन्दा बढी मूल्यका यी दुवै कम्पनीले पछिल्ला केही वर्षयता ठूलो सफलता प्राप्त गरेका छन् । उनीहरूको यो सफलताको शृंखला जारी रहला ? भविष्यमा कुन कम्पनी झन् सफल बन्ला ?

एप्पल र अमेजनले दुई भिन्न उत्पादन र सेवा आफ्ना ग्राहकलाई प्रदान गर्छन् । यी दुवै कम्पनी बजारमा सबैभन्दा राम्रो सेयर सफलता प्राप्त गरिरहेका ५ प्रविधि कम्पनीमध्येका हुन् जसलाई छोटकरीमा–एफएएएनजी (फाङ) भनिन्छ । यसअन्तर्गत फेसबुक, एप्पल, अमेजन, नेटफ्लिक्स र गुगल पर्छन् ।

डिभाइसको बिक्री
एप्पलको आम्दानीको अधिकांश हिस्सा मुख्यत: आइफोन, आइप्याड, म्याक र आइपोडको बिक्रीबाट प्राप्त हुन्छ । विश्व मोबाइल बजारमा एप्पलको १४ प्रतिशत मात्रै सेयर छ । तैपनि धेरै मोबाइल बिक्री गर्ने सामसङको आम्दानीलाई यसले धेरैले उछिन्छ । जस्तो कि २०१८ को पहिलो त्रैमासिकमा एप्पलको आम्दानी ६१ अर्ब डलर थियो भने सामसङको आम्दानी १९ अर्ब डलर मात्रै थियो । आम्दानीको हिसाबले तेस्रो चिनियाँ कम्पनी हुवावेको आम्दानीको ग्राफ सामसङको भन्दा आधा अर्थात् ८ अर्ब डलर मात्रै छ ।

आफ्नो आईओएस डिभाइसमा निर्भर एप्पलको आम्दानीको स्रोत राम्रो भए पनि आगामी दिनमा हुने प्रयोगकर्ताको सीमितताले उसलाई ठूलो चुनौती आइपर्ने विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

‘एप्पलको आम्दानी त घट्नेछैन तर भविष्यमा उसका आम्दानीका नयाँ अवसर भने सीमित बन्दै जान सक्छन्,’ जुनिपर रिसर्चका विन्डसोर होल्डेन भन्छन् ।

डिभाइस बिक्रीमा अमेजनको प्रगति सोचेअनुरूप छैन । अमेजनको किन्डल इ रिडर, किन्डर फायर टयाब्लेट र इको भ्वाइस कन्ट्रोलर स्पिकरको बिक्री सोचेअनुरूप बढेको छैन ।

विश्लेषकहरू प्रतिस्पर्धामा कायम रहनका लागि आफ्नो डिभाइस कम नाफामा बिक्री गर्ने र त्यसबापतको सेवा र त्यसमा प्रयोग हुने सामग्रीबाट नाफा लिने मोडलमा जानुपर्ने विश्लेषकहरूको सुझाव छ ।

जुनिपर रिसर्चका अनुसार सन् २०१७ मा विश्वभर १ अर्ब ५० करोड स्मार्टफोन बजारमा गएको थियो । पश्चिमी देशका अधिकांश व्यक्तिको हातमा स्मार्टफोन पुगिसकेकाले आगामी ५ वर्ष स्मार्टफोनको बिक्री कम हुने आकलन गरिएको छ ।

एप्पलले पनि हरेक देशमा चिनियाँ स्मार्टफोन निर्माता कम्पनीबाट ठूलो चुनौती भोगिरहेको छ जसले कम मूल्यमा उच्च सुविधा भएका स्मार्टफोनहरू निर्माण गरिरहेका छन् ।

मूल्य र फिचरमा भइरहेको यो प्रतिस्पर्धाका कारण एप्पललाई आम्दानीको स्रोत डिभाइस बिक्रीमा केन्द्रित राख्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्ने विश्लेषकहरू बताउँछन् ।


दीर्घकालीन व्यापार

अमेजन र एप्पल दुवै अहिलेका सफल कम्पनी हुन् । यी दुवै कम्पनीको संयुक्त बजार मूल्य अमेरिकामा सफल रहेका २५ ठूला कम्पनीको मूल्यभन्दा बढी हुन्छ ।

दुवै कम्पनी अहिलेका हिसाबले सफल भए पनि दीर्घकालीन रूपमा कुन कम्पनीको वृद्धि हुनेछ ?

अनुसन्धान कम्पनी ग्लोबल डाटा रिटेलकी नेल सउन्डर्सको विचारमा दुवै कम्पनीले निरन्तर वृद्धि गरिरहनेछन् तर फरक रूपमा ।

एप्पलले भविष्यमा अहिलेजस्तो धेरै आइफोनहरू बजार पठाउन सक्नेछैन । बजारमा हुने प्रतिस्पर्धाका कारण एप्पलको डिभाइस बिक्री घट्ने उनको अनुमान छ ।

एप्पलले आफ्नो वृद्धिलाई ठप्प हुन नदिने एउटा ‘ब्रेकथ्रु’ उत्पादन बजार पठाउनुपर्ने उनको ठहर छ । योबाहेक कम्पनीले आफ्नो ठूलो बजार पनि खोज्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।

अमेजन एप्पलभन्दा कान्छो कम्पनी हो । यसको अझै कैयौं देशमा आफ्नो उपस्थिति नै छैन । त्यसकारण अमेजनलाई वृद्धिका लागि एप्पललाई भन्दा बढी अवसर पर्खिरहेका छन् । अमेजनको ग्राहक आधार पनि एप्पलको भन्दा बढी छन् ।

‘एप्पलभन्दा अमेजन मास मार्केट प्लेयर हो,’ उनी भन्छन्, ‘जोकोहीले अमेजनको सेवा लिन सक्छन् ।’

‘एप्पलको हकमा एक ग्राहकले एक वर्षमा बढीमा एउटा डिभाइस मात्रै किन्न सक्ने हुन्छ । यो हिसाबले अमेजनको सम्भावना एप्पलको भन्दा बढी हुनेछ ।’

योबाहेक दुवै कम्पनीले भविष्यमा सामना गर्नुपर्ने अन्य चुनौती पनि छन् । यी दुवै कम्पनी यति ठूला भए कि भविष्यमा दुवै कम्पनीले विभिन्न देशका नियमनकारी निकायबाट ठूलो चुनौती थेग्नुपर्नेछ । नियमनकारीको आँखा पर्नु भनेको टयाक्स बढी तिर्नु पनि हो ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०८:३१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT