नाडा अटो सो: विद्युतीय सवारीमा आकर्षण

राजु चौधरी

काठमाडौँ — विश्व अटो बजारमा भविष्यका सवारी (फयुचर कार) को चर्चा गर्दा विद्युतीय कारको नाम आउँछ । सवारी उत्पादक कम्पनीले विद्युतीय कारलाई भविष्य मानेका छन् ।

राजधानीको भृकुटीमण्डपमा मंगलबारदेखि सुरु ‘नाडा अटो सो’ मा पनि यसलाई प्राथमिकताका साथ प्रस्तुत गरिएको छ । ‘विद्युतीय सवारीको भविष्य राम्रो छ । अटो सोमा पनि धेरै कम्पनीले प्राथमिकता दिएका छन्,’ नाडा अटोमोबाइल्स एसोसिएसन अफ नेपालका उपाध्यक्ष कृष्णप्रसाद दुलालले भने, ‘अबको भविष्य विद्युतीय सवारी नै हो ।’ नाडाका अनुसार किया, रेनो, टाटा, हुन्डाईले कन्सेप्ट/फयुचर कार प्रदर्शन गरेका छन् ।


जापानी र चिनियाँ कम्पनीका विद्युतीय स्कुटर पनि मुख्य आकर्षणका रूपमा रहेका छन् । अधिकांश अवलोकनकर्ता यही फयुचर कार र विद्युतीय सवारीका लागि अटो सो अवलोकन गरेको बताउँछन् । किया मोर्टसको नेपालका लागि आधिकारिक बिक्रेता कन्टिनेन्टल ट्रेडिङ इन्टरप्राइजेजले ‘सोल इभी’ विद्युतीय कार राखेको छ ।

Yamaha


कम्पनीका नायब महाप्रबन्धक मन्जितकुमार पोखरेलका अनुसार एक पटक पूरा चार्ज भएपछि १ सय ८० किलोमिटर गुड्ने क्षमता छ । यसमा २७ केडब्लूएचको ब्याट्री छ । उक्त ब्याट्री ३० मिनेटमै चार्ज हुन्छ । यसको पावर ९० किलोवाट छ । जसले गर्दा अवलोकनर्ता आकर्षित भएको उनको भनाइ छ ।


‘दुई दिनको अवधिमा ३ सयले सोधपुछ गरेका छन्, ८ वटा बुकिङ भएको छ,’ उनले भने । उक्त सवारीको ब्याट्रीमा सात वर्षको ग्यारेन्टी छ । ग्राहक सुविधाका लागि विभिन्न ठाउँमा चार्जिङ स्टेसन पनि राखेको पोखरेलले बताए । ‘विद्युतीय सवारीको हकमा वार्षिक कर तिर्नु पर्दैन,’ उनले भने, ‘जसले गर्दा ग्राहकले धेरै रुचाएका छन् ।’ सवारीको मूल्य पनि सस्तो भएकाले ग्राहक आकर्षित भएको उनको दाबी छ ।


विद्युतीय सवारीमा १० प्रतिशत मात्रै कर लाग्छ । अन्त:शुल्क पनि धेरै सस्तो छ । सडक मर्मत कर पनि लाग्दैन । जसले गर्दा धेरैको चासो भएको दुलालले बताए । उनीहरूका अनुसार इन्धनबाट चल्ने सवारीभन्दा विद्युतीय सवारी कमै बिग्रन्छ । यसमा इन्धन फिल्टर, एयर फिल्टर, मोबिल प्रयोग हुँदैन । त्यसैले मर्मतमा धेरै खर्च नहुने व्यवसायी बताउँछन् ।


नाडामा ‘रेनो जोई ४०’ विद्युतीय कार पनि सार्वजनिक गरिएको छ । कम्पनीका सौरभ कार्कीका अनुसार अधिकांश अवलोकनकर्ता इलेक्ट्रिक सवारीका लागि मात्रै आएका छन् । ‘नाडामा मुख्य क्रेज विद्युतीय सवारी नै भएको छ,’ उनले भने, ‘सर्वसाधारणले धेरै रुचाएका छन् ।’ यस कारमा ब्रेक लगाएपश्चात ब्याट्रीमा थप ऊर्जा उत्पन्न हुन्छ । कारको स्पिड प्रतिघण्टा १३५ किलोमिटर रहेको छ । नाडा सोमा राखिएको ‘जोई ४०’ प्रदर्शनीका लागि मात्रै हो । उक्त कार फेब्रुअरी २५ मा नेपालमा भित्रिने कार्कीले बताए । आकर्षक बनावट, उत्कृष्ट क्षमता र प्रदूषण शून्यता कारका मुख्य विशेषता रहेको उनले दाबी गरे ।


नाडाकै अवसर पारेर हुन्डाईले पनि ‘इयोनिक’ विद्युतीय कार सार्वजनिक गरेको छ । यसमा २८ केडब्लूएचको ब्याट्री छ । ब्याट्रीको पावर ८८ किलोवाटको पावर रहेको कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीले यसको बजार मूल्य ५२ लाख ९६ हजार रुपैयाँ तोकेको छ । महिन्द्रा एन्ड महिन्द्राले पनि नाडा अटो सोको पहिलो दिनमा इभेरिटो सार्वजनिक गरेको थियो । पहिलोपटक सार्वजनिक गरिएको अल इलेक्ट्रिक सेडान इभेरिटोको चार्ज तीव्र गतिमा हुने कम्पनीको दाबी छ ।


अटो सोमा दुई दिनको अवधिमा ५ वटा विद्युतीय सवारी बुक भएको कम्पनीका वरिष्ठ कार्यकारी प्रबन्धक प्रमोद भण्डारीले बताए । इभेरिटोमा ७२ भोल्टको मोटर जोडिएको छ । जसले ४१ बीएचपी पावरका साथमा ९१ एनएम टर्क उत्पादन गर्छ । ब्याट्री पूरा चार्ज गरेपछि १ सय ४० किलोमिटरसम्म गुडाउन सकिने कम्पनीले जनाएको छ । यसको बजार मूल्य २८ लाख ८० हजार रुपैयाँ तोकिएको छ । नाडामा बुकिङ गर्दा भने ५० हजार छुट दिएको भण्डारीले बताए ।


सिप्रदी ट्रेडिङले ‘टिगोर ईभी’ विद्युतीय कार प्रदर्शनीमा राखेको छ । टिगोर इभी फयुचर कार हो । यो पनि नाडामा मुख्य आकर्षणका रूपमा रहेको छ । यो थ्री फेज एसी इन्डक्सन मोटर हो । यसले ३० किलोवाटको इलेक्ट्रिक मोटरमार्फत ४५ सय आरएमपी पावर उत्पादन गर्छ । यसको ग्राउन्ड क्लियरेन्स १ सय ७० एमएम छ । यसमा २ सय १६ एएच र ७२ भोल्टको ब्याट्री रहेको कम्पनीको दाबी । सामान्य ३ सय ६० मिनेटमा चार्ज हुने टिगोर ईभी ९० मिनेटमै पनि फास्ट चार्ज गर्न सकिने कम्पनीले जनाएको छ । कार करिब ५ महिनापश्चात् नेपालमा भित्रिने हुँदा यसको बुकिङ भने लिइएको छैन ।


इलेक्ट्रिक कन्सेप्टअनुसार टेस्ला, किया, निसान, बीवाईडी, फोर्डलगायत प्रसिद्ध कम्पनीहरूले विद्युतीय सवारी साधनको व्यावसायिक उत्पादन सुरु गरिसकेका छन् । यही योजनासहित गत फागुनमा नयाँदिल्लीको ग्रटर नोयडामा आयोजित अटो एक्स्पोमा अधिकांश कार निर्माता कम्पनीले हाइब्रिड इलेक्ट्रिक कारको कन्सेप्ट सार्वजनिक गरेका थिए ।


नाडाका उपाध्यक्ष दुलालका अनुसार विद्युतीय सवारीको भविष्य भए पनि भौगोलिक अवस्थाले समस्या छ । विद्युतीय सवारीको र्चाजिङ स्टेसनको अभाव छ । ब्याट्री तल्लो भागमा हुन्छ । सहज पहुँच र उपलब्धताका लागि सरकारले मुख्यत: पूवाधारमा ध्यान दिनुपर्ने उपाध्यक्ष दुलालले बताए ।


दुईपांग्रेमा उस्तै भीड
अटो सोमा विद्युतीय दुईपांग्रे सवारीमा पनि सर्वसाधारणको भीड लागेको छ । ती सवारी साधनमा छुट दिएकाले पनि अवलोकनकर्ताहरू आकर्षित भएका हुन् । उनीहरूले नाडामा १० हजारसम्म छुट दिएका छन् । ‘नाडा बाहिर खरिद गर्दा ६ हजारसम्म छुट दिएका छौं,’ मियमा मोटर्स प्रालिका म्यानेजर शैलेश श्रेष्ठले भने, ‘अटो सोमा १० हजारसम्म छुट छ ।’ छुट हुँदा भीडभाड बढेको उनले बताए ।


उक्त कम्पनीले जापानी विद्युतीय स्कुटर १ लाख ३९ हजारदेखि १ लाख ९६ हजारसम्ममा बिक्री गरेको बताए । इको इन्फिनेटी प्रालिका सेल्स हेड रूपक भट्टराईले नाडाको अवसरमा विभिन्न अफर सार्वजनिक गरेको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७५ ०७:४८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सेज सञ्चालनमा समस्या

सेज ऐनमा भएको व्यवस्था आर्थिक ऐनमा नभएकाले उद्योगीले भित्र्याएका उपकरणमा भन्सार छुट पाएनन्
माधव ढुंगाना

भैरहवा — यहाँस्थित विशेष आर्थिक क्षेत्र (सेज) मा उद्योग स्थापनाका लागि शक्ति मिनरल्स प्रालिले आयात गरेका १७ ट्रक औद्योगिक उपकरण एक सातादेखि भैरहवा भन्सार परिसरमा थन्किएका छन् ।

विशेष आर्थिक क्षेत्र भैरहवामा उद्योग स्थापनार्थ शक्ति मिनिरल्स प्रालिले भारतबाट आयात गरेका औद्योगिक उपकरण । तस्बिर : कान्तिपुर

उद्योगीले सेज सञ्चालन ऐनमा उल्लेख भएअनुसारको छुट माग गरेपछि ती उपकरण भन्सारमा थन्किएका हुन् । भैरहवा भन्सार कार्यालयले यसका लागि अर्थ मन्त्रालय वा भन्सार विभागबाट पत्र आउनुपर्ने बताएको छ । अर्थ मन्त्रालयले भने आर्थिक ऐनमा यस्तो व्यवस्था नभएको जनाउँदै छुटको सिफारिस दिन इन्कार गर्दै आएको छ ।


शक्ति मिनिरल्सले ढुवानीका लागि प्रयोग गरिएका गाडीको विलम्ब शुल्कबापत दैनिक डेढ लाख रुपैयाँ बुझाउँदै आएको छ । गाडी स्टाफका लागि दैनिक खर्च र पार्किङ शुल्क अलग्गै छ । उद्योग सञ्चालक तथा कर्मचारी नियमअनुरूपको छुटका लागि सिफारिस पत्र बनाउन एक सातादेखि काठमाडौंमा छन् । उनीहरू मन्त्रालय र विभागमा धाइरहेका छन् । साढे तीन वर्षअघि उद्घाटन भइसकेको मुलुकको पहिलो नमुना विशेष आर्थिक क्षेत्रमा उद्योग सञ्चालनका लागि सम्झौता गर्ने यो पहिलो उद्योग पनि हो ।


‘सेजमा उद्योग सञ्चालन गर्दा जुन प्रकारको सुविधा पाइन्छ भनेर आकर्षित गरिएको थियो, व्यवहारमा भने कठिन रहेछ,’ शक्ति मिनरल्सका सञ्चालक तथा प्रबन्ध निर्देशक दीपककुमार झाले भने, ‘सेज ऐनमा भएका व्यवस्था तथा सुविधा लिन कठिन भइरहेको छ ।’ सेजमा स्थापना हुने निर्यातजन्य उद्योगका लागि ल्याइने सम्पूर्ण मेसिनरी तथा उपकरणलाई सेज ऐन तथा कार्यविधिमा छुट मिल्ने उल्लेख छ । त्यो सुविधा आर्थिक ऐनमा समावेश नगराइँदा सास्ती खेप्नुपरेको उनले बताए ।


०५८ सालबाट यहाँ सेजको निर्माण कार्य अघि बढाइएको थियो । ५२ बिघा क्षेत्रफलमा फैलिएको सेजमा १ हजार ४ सयदेखि ३७ सय वर्गमिटरसम्मका ६९ वटा उद्योग स्थापनाका लागि प्लट तयार छन् । सेजले उद्योग स्थापनाका लागि प्रस्ताव आह्वान गरिसकेको छ । धेरैले उद्योग सञ्चालनका लागि अनुमति लिए पनि सरकारको भनाइ र गराइमा फरक भएकाले उत्साहित हुन सकेका छैनन् ।


सेजमा उद्योग सञ्चालन गर्नेलाई ‘एकद्वार प्रणाली सेवा’ अन्तर्गत उद्योगीले एकै ठाउँबाट सबै सेवा पाउने र यसका लागि सेज व्यवस्थापनले सहजीकरण गर्ने भनिए पनि व्यवहारमा त्यसअनुरूपको हुन सकेको छैन । सेजमा उद्योग सञ्चालन गर्नेबारे सरकारकै एउटा मन्त्रालय र अर्को मन्त्रालय र अन्तर विभाग तथा निकायबीचको समन्वय अभावमा उद्योग सञ्चालन गर्ने चाहना राखेका व्यवसायीले सास्ती बेहोर्नुपरेको छ ।


सेजका कार्यकारी निर्देशक चण्डिकाप्रसाद भट्ट सेजमा स्थापना हुने उद्योगले आयात गरेको उपकरणमा भन्सार छुट पाउने व्यवस्था रहेको बताउँछन् । सेज ऐनमा रहेको भन्सार छुटको प्रावधान आर्थिक ऐनमा यसपटक नपरे पनि सम्बन्धित उद्योगीलाई भन्सार छुटका लागि सेजले अर्थ मन्त्रालयको राजस्व महाशाखामा सिफारिस पठाइएको उनले बताए । ‘सेजमा उद्योग सञ्चालनबारे सरकारको मन्त्रालय तथा निकायबीच अन्तर समन्वयको अभाव रहेको यथार्थ हो,’ भट्टले भने, ‘सबै मन्त्रालय तथा विभागले पहिला आफ्नै ऐनमा उल्लेख भएको प्रावधान हेरेर बल्ल अर्को निकायको प्रावधान हेर्ने प्रवृत्तिले समन्वयमा समस्या छ ।’


सेजमा उपलब्ध हुनुपर्ने विद्युतको विषयलाई लिएर व्यवसायी र विशेष आर्थिक क्षेत्र विकास समितिबीचको अविश्सास कायमै छ । सेजमा विद्युत् उपलब्ध हुन नसकेकाले उद्योग स्थापना गर्न नसकिएको र आवश्यक विद्युत् कहिले उपलब्ध हुन्छ भन्ने बारेमा सेजले विश्वास दिलाउन नसकेको उद्योग सञ्चालनका लागि अनुमति लिएका व्यवासायीको गुनासो छ । विद्युत् सुनिश्चित नगरिएसम्म उद्योग सञ्चालन गर्ने व्यवसायीले अनुमति लिए पनि सम्झौता गरेका छैनन् ।


विशेष आर्थिक क्षेत्र विकास समितिले भने उद्योग स्थापनाका लागि आवश्यक पर्ने विद्युत् तत्काल उपलब्ध हुँदाहँुदै पनि व्यवसायीले चासो नदेखाएको आरोप लगाउँदै आएको छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले केही महिनाअघि भैरहवा सेजमा उद्योग सञ्चालनका लागि आवश्यक विद्युत् तत्काल उपलब्ध गराउन सकिने दाबी गरेका थिए ।


तर, गत असार १३ गते उद्योगको शिलान्यास गरेको शक्ति मिनिरल्स प्रालिले नै सामान्य काम गर्नसमेत विद्युत् नपाएर समस्यामा परेको छ । विद्युत् उपलब्ध गराइदिन सेजमा निवेदन दिए पनि अहिलेसम्म उपलब्ध हुन नसकेको उद्योगले जनाएको छ । ‘उद्योग स्थापनाका ससाना कामका लागि पनि जेनेरेटर नै चलाउनुपरेको छ,’ उद्योगका कारखाना प्रमुख लक्ष्मण ठकुरीले भने, ‘बिजुली नहुँदा गर्मीको समस्या र रातिमा सर्प र स्यालको बिगबिगीले कामदार नै भाग्न थालेका छन् ।’ विद्युत् उपलब्ध भए रातिमा समेत काम गरेर उद्योग चाँडो सञ्चालनमा ल्याउन सकिने दाबी उनको छ ।


सेजका कार्यकारी निर्देशक भट्टले उद्योग स्थापनाका लागि आवश्यक पर्ने विद्युत् उपलब्ध गराउन सेजभित्र विद्युत्को मर्मत गर्नुपर्ने भएकाले यसका लागि बजेट पठाइसकिएको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७५ ०७:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT