ब्याज घटाउन हारगुहार

अर्थमन्त्री संलग्न उच्चस्तरीय वित्तीय समन्वय समितिको बैंठकद्वारा अध्ययन गर्न समिति गठन 
यज्ञ बञ्जाडे

काठमाडौँ — बैंकले एकतर्फी रूपमा ब्याज बढाएको भन्दै त्यसलाई नियन्त्रण गर्न निजी क्षेत्रले सरकारलाई गुहारेको छ । ब्याजदर बढेकै कारण निर्माणाधीन परियोजनाको लागत वृद्धि भएको र नयाँ परियोजना सञ्चालन गर्न नसकिएको उनीहरूको गुनासो छ ।

पछिल्ला दुई वर्षयता बैंकले पटकपटक ब्याजदर बढाइरहेकाले उद्योग व्यवसाय सञ्चालन गर्न अप्ठयारो भएको भन्दै त्यो नियन्त्रणका लागि सरकारलाई आग्रह गरेको हो । नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ (एफएनसीसीआई) ले बिहीबार विज्ञप्ति जारी गरी यस्तोबताएको छ ।

Yamaha

लगातार रूपमा ब्याजदर बढिरहँदा उत्पादनमूलक उद्योगहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको नेपाल उद्योग परिसंघका अध्यक्ष हरिभक्त शर्माले बताए । समग्र वित्तीय प्रणालीमै समस्या रहेकाले बैंक तथा वित्तीय संस्थाले लगानीयोग्य रकम अभावको समस्या झेलिरहेको उनको भनाइ छ ।

‘तरलताको विद्यमान समस्या समाधान गर्न सरकार, अर्थ मन्त्रालय, राष्ट्र बैंक, बैंक तथा वित्तीय संस्था, निजी क्षेत्र लगायत सबै सरोकारवाला निकायबीच सहकार्य जरुरी छ,’ उनले भने, ‘समस्या समाधानका लागि निजी क्षेत्रले सरकारलाई पटकपटक सुझाव दिएको छ ।’

ब्याजदरको वृद्धिसँगै परियोजना लागत पनि बढेकाले लगानीकर्ताको आत्मविश्वासमा कमी आएको उनले बताए । ‘लगानीकर्ताको आत्मविश्वास बढ्न सकेको छैन,’ उनले थपे, ‘उत्पादनमा नकारात्मक प्रभाव पारेको छ ।’ वित्तीय प्रणालीमा दीर्घकालीन रूपमा स्रोत व्यवस्थापन गर्न राज्यले नीतिगत सुधार गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।

करिब तीन वर्षयता बैंक तथा वित्तीय संस्थामा लगानीयोग्य रकम (तरलता) अभाव हुँदै आएको छ । बजारमा ऋणको माग बढेको तुलनामा निक्षेप संकलन हुन नसकेपछि बैंक तथा वित्तीय संस्थाले लगानीयोग्य रकम अभावको समस्या खेपिरहेका छन् ।

निक्षेप नबढे पनि बैंकहरूले आक्रामक रूपमा कर्जा विस्तार गरिरहेका छन् । गएको वर्ष सबै महिनामा बैंकहरूको निक्षेप संकलनभन्दा ऋण विस्तार दर धेरै रहयो । चालु आर्थिक वर्षको हालसम्मको अवस्था पनि त्यस्तै छ ।

अपेक्षाअनुसार निक्षेप बढ्न नसकेपछि बैंक तथा वित्तीय संस्था ब्याजदर वृद्धिको प्रतिस्पर्धामा उत्रिए । ब्याजदर वृद्धिको प्रतिस्पर्धाले नयाँ निक्षेप संंकलन गरेन । बरु बैंकहरूबीच निक्षेप खोसाखोसको प्रतिस्पर्धा बढयो । यो प्रवृत्तिले विकृति बढ्न थालेपछि बैंकहरूको छाता संगठन नेपाल बैंकर्स संघले ब्याजदर नबढाउने सहमति गर्‍यो ।

गत असारयता मात्र संघले तीन पटक यस्तो सम्झौता गरिसकेको छ । सुरुका यस्ता सहमति पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेका थिएनन् । त्यसपछि कार्यान्वयनमा समस्या भएको भन्दै संघले सहमति तोडेको पनि थियो । संघको त्यो कदम अर्थ मन्त्रालय र राष्ट्र बैंकलाई चित्त बुझेर र अप्रत्यक्ष रूपमा बैंकलाई ब्याजदर नबढाउने सहमति गर्न दबाब दिए ।

परिणाम सहमति तोडिएको एक साताभित्रै (असोज अन्तिम साता) संघले पछिल्लो सहमति गर्‍यो । त्यतिबेला संस्थागत मुद्दती निक्षेपमा ९ प्रतिशत र व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपमा १० प्रतिशतभन्दा बढी ब्याज नदिने तथा साधारण बचतमा ५ देखि ७ प्रतिशत मात्र ब्याज दिन सहमति भएको थियो ।

करिब दुई महिनापछि (यही साता) संघले यसअघिको सहमति तोडेर व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपमा बैंक आफैंले ब्याजदर तोक्ने सुविधा दियो । त्यसपछि बैंकले धमाधम ब्याज बढाउन थाले । बिहीबारसम्म केही बैंकहरूले १३ प्रतिशत ब्याजदरको मुद्दती निक्षेप योजना बजारमा ल्याएका छन् ।

बैंकहरूले व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपको ब्याज बढाए पनि सो अनुरूप ऋणको दर नबढेको बैंकहरूले बताएका छन् । केही बैंकले ऋणको ब्याज बढाए पनि ठूला ऋणीले बढेको ब्याज तिर्न नपरेको उनीहरूको गुनासो छ । ‘अझै पनि ठूला ऋणले ११ देखि साढे १२ प्रतिशतमा ऋण लिएका छन्,’ एक बैंकरले भने, ‘समस्या त साना ऋणीलाई हो ।’

गत सोमबार मात्र वाणिज्य बैंकहरूमा करिब ३९ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप थपिएको थियो । स्थानीय तहको खातामा रहेको रकममध्ये ५० प्रतिशत वाणिज्य बैंकमै राख्न पाउने व्यवस्थापछि एकै पटक उक्त रकम बैंकमा आएको हो ।

उक्त पैसा आएपछि तरलता अवस्था सहज भएको भन्दै संघले ब्याजदर निर्धारणमा लचिलो बन्ने निर्णय गरेको थियो । बैंकहरूले धमाधम ब्याज बढाएपछि भने समस्या देखिएको हो ।

बजारको मागअनुसार ऋण दिन सकिने अवस्था नभएपछि बैंकहरूले पुँजीको दीर्घकालीन व्यवस्था गर्न सरकार र राष्ट्र बैंकसँग निकै पहिलेदेखि आग्रह गर्दै आएका थिए । सोही आग्रहबमोजिम सरकारले ७ सय ५३ वटा स्थानीय तहको खातामा रहेको कुल रकमको ५० प्रतिशत सम्बन्धित बैंकमा राख्न पाउने निर्णय गरेको थियो । सोही निर्णयअनुसार बैंकहरूले उक्त रकम चलाउन पाएका हुन् ।

अध्ययन समिति गठन
बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रमाबढ्दा ब्याजदर र निरन्तर रूपमा घट्दो पुँजी बजारको वास्तविक अवस्था अध्ययन गर्न सरकारले एक अध्ययन समिति गठनगरेको छ । एक/दुई दिनयता बैंकले धमाधम ब्याजदरबढाउन थालेपछि त्यो नियन्त्रणको उपाय खोज्न भन्दै सरकारले उक्त समिति गठन गरेकोहो ।

अर्थमन्त्री युवराज खतिवडासहित बिहीबार बसेको उच्चस्तरीय वित्तीय समन्वय समितिको बैंठकले डेपुटी गभर्नर शिवराज श्रेष्ठको संयोजकत्वमा उक्त समिति गठन गरेको राजस्व सचिव शिशिर ढुंगानाले बताए । अर्थ मन्त्रालयका सहसचिव, बैंकर्स संघका अध्यक्ष, धितोपत्र बोर्डका अध्यक्ष र लगानीकर्ता संघका प्रतिनिधि रहेको उक्त समितिले सात दिनभित्र प्रतिवेदन बुझाउनेछ ।

‘बढ्दो ब्याजदर र घटयो सेयर बजारको वस्तुस्थिति अध्ययन गर्ने जिम्मेवारी समितिलाई दिइएको छ,’ ढुंगानाले भने, ‘प्रतिवेदनका सुझावका आधारमा समस्या समाधानका विकल्पहरू खोजिनेछ ।’ के कस्ता उपायमार्फत ब्याजदर वाञ्छित सीमामा राख्नुका साथै सेयर बजारलाई स्थायित्व प्रदान गर्न सकिन्छ भन्ने उद्देश्यले समिति गठन भएको उनले बताए ।

‘पुँजी बजारको दायरा विस्तारका लागि गर्नुपर्ने कामबारे पनि समितिले अध्ययन गर्नेछ,’ उनले थपे ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०९:०८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मोडरिचको चमक

जो जित्नका लागि योग्य थिए र जितेका थिएनन्, उनीहरुकै लागि हो यो अवार्ड ।
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — वर्षको उत्कृष्ट खेलाडीलाई दिइने बालोन डि’अर यसपालि क्रोएसियाका प्लेमेकर ल्युका मोडरिचले हात पारे । विश्वकप २०१८ को समेत सर्वोत्कृष्ट खेलाडी रहेका उनको सफलताले क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनल मेसीको एक दशक लामो आधिपत्यलाई पनि पूर्णविराम लगाइदियो । उनको सफलताबारे राजु घिसिङ लेख्छन् :

क्रोएसियाली खेलाडी ल्युका मोडरिचको पारिवारिक कथा निकै पीडादायी छ । उनका हजुरबाको सर्वियालीले युद्धताका घर नजिकै हत्या गरेका थिए । अनि उनी शरणार्थी बन्न पुगे । त्यहाँ बुबाले मोडरिचलाई फुटबल खेल्नका लागि काठको सिन–प्याड बनाइरहेको देखेको कथा विश्वकप फुटबलताका नै छाएको थियो । उनलाई २१ वर्षको छँदा इंग्लिस क्लब आर्सनलका तत्कालीन व्यवस्थापक आर्सेन वेंगरले टिममा भित्र्याउन अस्वीकार गरेका थिए । उनलाई बार्सिलोनाले पनि आन्द्रेस इनिस्टा र जाभी हर्नान्डेजसँग सहकार्य गरेर हुर्किने अवसर दिन चाहेन । तर, मोडरिच हराएनन्, अनवरत मिहिनेतमै लागिरहे ।

अन्तत: मोडरिचले आफ्नो फुटबल कलाको पर्दालाई गत जुन–जुलाईमा रुसमा भएको विश्वकपमा हटाइदिए, जसले क्रोएसियालाई अविश्वसनीय रूपमा फाइनलसम्मै पुर्‍याएको थियो । मिडफिल्डमा कलात्मक खेल पस्किएका उनले विश्वकपको सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको ‘गोल्डेन बल अवार्ड’ जितेका थिए । अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासंघ (फिफा) र युरोपेली फुटबल संघ (यूईएफए) को वर्ष २०१८ को सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको अवार्ड पनि हात पारे । उनले फुटबलमा सबभन्दा प्रतिष्ठित ‘बालोन डि’अर’ पनि सोमबार चुमे । उनी विश्वकपको सर्वोत्कष्ट खेलाडी, फिफा वर्ष खेलाडी र बालोन डि’अर एउटै वर्षमा जित्ने पहिलो खेलाडी पनि हुन् । उनी पाँचौंपल्ट मनोनयनमा रहेपछि विजेता चुनिएका हुन् ।

वर्षको उत्कृष्ट खेलाडीलाई दिइने बालोन डि’अरमा मोडरिचको सफलताले क्रिस्टियानो रोनाल्डो र लियोनल मेसीको एक दशक लामो आधिपत्यलाई पनि पूर्णविराम लगाइदियो । ब्राजिलका काकाले सन् २००७ मा जितेयता यो अवार्ड रोनाल्डो र मेसीले ५–५ पल्ट कब्जा गरेका थिए । ‘विगतमा जाभी, इनिस्टा, वेस्ली स्नाइडरजस्ता खेलाडीले पनि बालोन डि’अर जित्नुपथ्र्यो । तर, अन्त्यमा मानिसहरूले कसैलाई हेरेका छन्,’ बालोन डि’अर कब्जा गरेपछि मोडरिचले निकै भावनात्मक रूपमा प्रतिक्रिया दिए, ‘जो जित्नका लागि योग्य थिए र जितेका थिएनन्, उनीहरूकै लागि हो यो अवार्ड ।’

रोनाल्डो–मेसीको अवार्ड दशकमा उनीहरूबीच सर्वाधिक गोल गर्नेकै दबदबा रहेको थियो । यस परम्परालाई पनि मोडरिचले नयाँ मोड दिए किनभने उनले स्पेनी महारथी रियल म्याड्रिडको लागि ६ वर्षयता नौ गोलमात्र गरेका छन् । यसअघि यस्तो सन् २००६ को बालोन डि’अरमा देखिएको थियो, जुन बेला इटालीका विश्वकप विजेता डिफेन्डर फावियो कानोभारोले अवार्ड जितेका थिए । त्यस बेला जाभी र इनिस्टा शीर्ष तीनमा रहेका थिए । यसपालि भने मोडरिचलाई पछ्याउनेमा गोलकर्ताहरू (रोनाल्डो, एन्टोइन ग्रिजमन, किलियन एम्बाप्पे, मेसी) परे ।



फ्रान्सेली म्यागजिन ‘फ्रान्स फुटबल’ ले सन् १९५६ यता वर्षको सर्वोत्कृष्ट खेलाडीको अवार्डका रूपमाबालोन डि’अर प्रदान गरिरहेको छ । सुरुमा युरोपेली खेलाडीलाई मात्र दिइएको यो अवार्डमा १९९५ देखि युरोपेली क्लबका खेलाडीलाई पनि समावेश गरिएको थियो । र, २००७ देखि विश्वका सबै फुटबलरका लागि खुला गरिएको थियो ।

मोडरिच बालोन डि’अर जित्ने सबभन्दा बूढो खेलाडी पनि हुन् । ३३ वर्षीय उनको यस सफलताको मुख्य आधार विश्वकप २०१८ मा गरिएको सनसनीपूर्ण प्रदर्शन नै हो । रुस पुग्दा उनी विश्वकपमा सहभागीमध्ये सबभन्दा महँगा २५ खेलाडीको सूचीमा थिएनन् । न त उनलाई मेसी, रोनाल्डो, नेयमर, इडन हाजर्डसँगै दाँजिएको थियो । उनकै उत्कृष्ट खेलमा क्रोएसियाले मेसी नेतृत्वको अर्जेन्टिनालाई समूह चरणमा पन्छाइदिएको थियो । रोनाल्डो कप्तानीको पोर्चुगल अन्तिम १६ बाटै घर फर्केको थियो ।

नेयमरलाई केही वर्षअघि मेसी र रोनाल्डोको वर्चस्वलाई उछिन्न सक्ने मुख्य खेलाडीका रूपमा हेरिएको थियो । ब्राजिललाई उपाधिको सबभन्दा बलियो दाबेदार पनि थियो । तर, नेयमरको खेल कौशलभन्दा पनि विपक्षी खेलाडीले छुनेबित्तिकै लडिहाल्ने कलाकोबढी चर्चा भयो र ब्राजिल पनि क्वाटरफाइनलमै हार्‍यो । हाजर्डसहितको शक्तिशाली बेल्जियम सेमिफाइनलमा रोकियो । त्यस बेलासम्म मोडरिच कलात्मक खेल देखाउँदै करोडौंको प्रिय भइसकेका थिए । तर, उनको टिमलाई पनि च्याम्पियन हुनबाट फ्रान्सले रोकिदियो ।

विश्वकपमा मोडरिचको प्रदर्शन १० पूर्णाङ्कमा औसतमा ८ थियो, जसलाई फुटबलमा उच्चकोटीको मानिन्छ । रुसका मैदानमा मोडरिचका पास, पोस्टमा आक्रमण र दौडाइ लोभलाग्दो थियो । त्यसैले त उनी गोल्डेन बल विजेता नै बने । र, पत्रकारको भोटमार्फत बालोन डि’अरको विजेता पनि चुनिए । यस अवार्डमा व्यक्तिगत र टिमको उपलब्धि, व्यक्तिगत कौशल र अनुशासन तथा उनको करिअरलाई आधार बनाएर हरेक देशका एक–एक प्रतिनिधि पत्रकारले ६, ४, ३, २, १ अंक दिएर पाँच खेलाडीलाई मत दिने गर्छन् । फ्रान्स फुटबलले तयार पारेको ३० खेलाडीको सूचीमा रोनाल्डोलाई २९७ अंकले पछाडि पार्दै मोडरिचले अवार्ड कब्जा गरेका हुन् । रोनाल्डो ‘समर ट्रान्सफर’ मा इटालीको युभेन्ट्स प्रस्थान गर्नुअघि यी दुई रियलमा सहकर्मी थिए ।

सानो कद र फूर्तिलो खेल मोडरिचको विशेषता हो । गोलका लागि सटीक पास उपलब्ध गराउनु उनको खुबी हो । गत सिजन यी मोडरिचको क्लबलाई उछिन्दै मेसीको टिम बार्सिलोनाले स्पेनी लिग र कोपा डेल रेको उपाधि जितेको थियो । युरोपेली च्याम्पियन्स लिगको उपाधि भने मोडरिचकै टिम रियल म्याड्रिडले जितेको थियो, त्यो पनि लगातार तेस्रोपल्ट । विश्वकप र रियलकै प्रदर्शनले मोडरिचले रोनाल्डो–मेसीको अवार्ड यात्रालाई टुंग्याइदिएको हो ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७५ ०९:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT