व्यापार नउक्से पनि फिल्म धमाधम

१६ साता, २८ रिलिज, ० सफलता
सुशील पौडेल

काठमाडौँ — ०७५ को पहिलो चौमासिक सकिन एक साता मात्रै बाँकी छँदा नेपाली फिल्मको व्यापारिक अवस्था भने दयनीय नै देखिएको छ । वैशाख ७ मा ‘स्वर्ग मेरो गाउँ’ फिल्मले वर्षको ओपनिङ गरे पनि व्यापार भने स्वर्णिम हुन सकेन ।

कलाकारहरू आर्यन सिग्देल र साम्राज्ञी राज्यलक्ष्मी शाह

साउनको तेस्रो साता ‘कायरा’ र ‘झमकबहादुर’ सम्म हेर्दा १६ साताभित्र २८ नेपाली फिल्म रिलिज भए । तिनमा पनि २१ फिल्म नराम्ररी असफल भए । बाँकी फिल्मले केही हदसम्म दर्शकलाई हलसम्म त तान्न खोजे, तर व्यावसायिक सफलता भने पाउनै सकेनन् ।

वैशाख दोस्रो साता विशाल भण्डारी निर्देशित ‘कोहलपुर एक्सप्रेस’ रिलिज भयो । केकी अधिकारी निर्मित/अभिनीत भनेर त छँदै थियो, ‘सीओडब्ल्यु काउ...’ गीतका कारण पनि राम्रै हाइप बटुलेको उक्त फिल्मको रिलिजसँगै सम्बद्ध फिल्मकर्मीहरू मुख लुकाउन बाध्य भए ।

Yamaha

दर्शकलाई उक्त फिल्म बलिउडको ‘मुम्बई एक्सप्रेस’ सँग फ्रेम बाई फ्रेम मिलेको थाहा पाउन समय लागेन । फिल्मले जेनतेन दर्शक तानिरहेका बेला नक्कल गरी बनाइएको हल्लाले अन्तत: व्यापारमा समेत असर गर्‍यो । भलै, केकीले विदेशमा समेत चलाएर लगानी धेरथोर उठाएको भए उपलब्धि नै मान्नुपर्छ, स्वदेशी बक्स अफिसले भने सुखद अनुभूति दिलाउन सकेन ।

‘कोहलपुर एक्सप्रेस’ सँगै रिलिज भएको मिलन चाम्स निर्देशित ‘ह्याप्पी डेज’ ले पनि निर्माताका लागि नामअनुसारको परिणाम दिलाउन सकेन । दयाहाङ राई, प्रियंका कार्की जस्ता स्थापित कलाकार अनि विदेशमा खिचिएको भएर पनि फिल्मले दर्शक रिझाउन सकेन । लगत्तै तेस्रो सातामा अर्को फिल्म ‘डमरुको डन्डिबियो’ पनि हलमा थपियो । खगेन्द्र लामिछानेको लेखन तथा अभिनय रहेकैले पनि यसबाट चाहिँ ठूलो आशा राखिएको थियो । तर यसले पनि व्यापार र समीक्षा दुवैमा अपेक्षित नतिजा दिएन । वैशाख अन्तिम साता फेरि दुई फिल्म ‘लम्फू’ र ‘हिरोज’ हलमा लागे । यी सबै फिल्म लाग्नु र उत्रिनुमा तात्त्विक भिन्नता देखिएन । दर्शकले कुनै चासो नलिँदा यी फिल्मको व्यापार चौपट भयो ।

व्यापारमा ट्रयाजेडीको यो सिलसिला जेठमा पनि रोकिएन । जेठ ४ मा ‘हैरान’ ले सोलो रिलिज त पायो, तर व्यापारमा अपवाद हुन सकेन । यसअघि ‘लभ यु बाबा’ बनाएर गिनिज बुकमा विश्वकै कम उमेरको निर्देशकमा नाम दर्ता गराउन सफल सौगात विष्टले दोस्रो फिल्ममा सफलता चाख्न पाएनन्, फिल्म बनाएर हैरानी बेहोर्नुबाहेक ।

बरु जेठ दोस्रो साता आएको हरर जानराको ‘सुनकेशरी’ ले सुरुवाती व्यापारमा केही आशा जगायो । अर्पण थापाको निर्देशन र ऋचा शर्माको अभिनयको जुगलबन्दीले केही गर्ला कि भन्ने आशामा रिलिजको तेस्रो दिनदेखि नै तुषारापात भइदियो । ओपनिङ बिजनेस ठीकठाकै गरेको फिल्म आइतबारदेखि ड्रप भयो । वर्ड अफ माउथ राम्रो पाउन सकेन । त्यसको प्रत्यक्ष असर बक्स अफिस कलेक्सनमा पर्न गयो ।

व्यापारको यस्तो पृष्ठभूमिलाई बेवास्ता गरी जेठ तेस्रो साता तीन फिल्म भिडे । ‘अमेरिका बोइज’ देखि ‘हरि’ र ‘बेबी आई लभ यु’ सम्म । ‘हरि’ ले कथा वाचन शैलीमा केही नयाँपन अपनाएकाले थोरै वाहवाही बटुल्नुबाहेक अर्थोपार्जन गर्न सकेन । बाँकी दुई फिल्मको पनि अवस्था पनि सुध्रेन । न त जेठको अन्तिम शुक्रबार रिलिज भएका दुई फिल्म ‘मट्टीमाला’ र ‘चंगा’ ले नै कुनै चमत्कार देखाउन सके ।

सुरुका दुई महिनामा रिलिज भएका १३ फिल्ममध्ये एउटैले आशा जगाउन सकेन । त्यसपछि फिफा विश्वकपले एक महिना फिल्मको व्यापारलाई थप असर पार्‍यो । असार पहिलो साता ‘तिमी हुन्छौ जहाँ जहाँ’ रिलिज भयो भने तेस्रो सातासम्म ‘ए सोल्टिनी’ र ‘चोखो माया’ जस्ता कमै नाम सुनिएका फिल्म लागे । यी फिल्म कुनै उपलब्धि हासिल नगरी हलबाट बिदा भए । फुटबलको रौनक सकिने क्रमसँगै चौथो सातामा एकाएक चार फिल्म ‘बाबुकान्छा’, ‘बोबी’, ‘वीरांगना’ र ‘यो पागल मन’ रिलिज भए ।

स्टारडम र कथा सबैले हावा खाइरहेका बेला भुइँमान्छे प्रेम जोडीको वास्तविक कथा समेटेर मिलन चाम्सले बनाएको ‘बोबी’ ले भने अनपेक्षित व्यापार गर्‍यो । इनिसियल ओपनिङ सुस्त रहेको फिल्मको प्रदर्शन तेस्रो सातासम्म तन्किने गरी व्यापारमा वृद्धि भयो । चार महिनामा यही एउटा फिल्मले सर्वाधिक व्यापारको रेकर्ड बनायो । तर विदेशी भूमिमा सुटिङ गरिएकाले पनि लगानी ठूलो रहेको उक्त फिल्म स्वदेशी बजारबाटै भने सुरक्षित हुन हम्मेहम्मे नै पर्‍यो । त्यसबाहेक अन्य तीन फिल्मको नामोनिसान देखिएन ।

असफलताको सिलसिलाले साउनमा पनि निरन्तरता पाइरहेको छ । ‘भैरे’, ‘पण्डित बाजेको लौरी’ र ‘चक्कर’ ले साउनको खाता त खोले, तर पैसा भने खासै डिपोजिट गर्न सकेनन् । न दयाहाङ राई अभिनीत ‘भैरे’ ले केही गर्न सक्यो न त सेक्स कमेडी जानराको ‘पण्डित बाजेको लौरी’ ले नै सार्थकता सिद्ध गर्न सक्यो । ‘चक्कर’ त रिलिजको पहिलो दिनपछि नै थाहै नपाई हलबाट उत्रन थालिसकेको थियो ।

साउन दोस्रो साता रिलिज ‘सुकुलगुन्डा’ र ‘चिँ मुसी चिँ’ प्रति दर्शकको खासै ठूलो अपेक्षा थिएन । तीसँगै रिलिज भएको नरेशकुमार केसी निर्देशित ‘रोमियो एन्ड मुना’ ले केही गर्ला कि भन्ने थियो । यसअघि ‘रेशम फिलिली’ बाट सफलता चाखेका विनय श्रेष्ठले यस पटक सृष्टि श्रेष्ठसँगको जुगलबन्दीले ठोस काम गर्न सकेन । समीक्षात्मक र व्यापारिक हिसाबले नोटिस हुनुबाहेक ‘रोमियो एन्ड मुना’ पनि खासै सन्तोषजनक दरिएन ।

पछिल्लो साता अभिनेता आर्यन सिग्देलले आफ्नै लगानीमा साम्राज्ञी राज्यलक्ष्मी शाहसँग दर्शकलाई दिन खोजेको ‘कायरा’ को प्रेमकथा पनि सफलता उन्मुख देखिएन । औसत मात्रै रहेको उक्त फिल्मले निर्मातालाई त उकास्न सकेन नै, आर्यनको खस्कँदो करिअरलाई पनि उठाउने संकेत दिएन । ‘कायरा’ सँगै रिलिज भएको ‘झमकबहादुर’ कहाँ लाग्यो भन्ने पनि दर्शकलाई हेक्का भएन ।

चार महिना सकिन लाग्दा साउन अन्तिम साता रिलिज हुने तीन फिल्म ‘पिरिम पर्‍या छ’, ‘कहीं कतै’ र ‘टिनएज’ अपवाद होलान् त ? थाहा पाउन केही दिन कुर्नुपर्नेछ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण २४, २०७५ ०७:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

फिल्म चलाउन गीत

ट्रेलर बजाउन पैसा लाग्छ तर गीत जसले पनि नि:शुल्क बजाइदिन्छन् । प्रमोसन हुन्छ । तैपनि फिल्मका लागि गीत महत्त्वपूर्णचाहिँ होइन ।प्रदीप भट्टराई, फिल्म निर्देशक
पहिलेजस्तो चार–पाँच गीत राख्ने चलन हटिसकेको छ । पहिले त हिरो–हिरोइनका आँखा जुध्नेबित्तिकै गीत राख्ने गरिन्थ्यो । त्यो शैलीमा परिवर्तन आएको छ ।सुदर्शन थापा, फिल्म निर्देशक
म त गीतबिनाको फिल्म सोच्न पनि सक्दिनँ ।दीपाश्री निरौला, फिल्म निर्देशक
पटकथाको बहावमा बल पुर्‍याउने गरी मात्रै गीत र नृत्य राखेको राम्रो ।विकास आचार्य, फिल्म निर्देशक
सुशील पौडेल

काठमाडौँ — व्यावसायिक फिल्म उद्योगको अग्रणी मानिने हलिउडले नाचगनलाई खासै स्थान दिँदैन । राम्रा अवार्ड जितेका अधिकांश फिल्ममा नाचगानै हुन्न । दक्षिण एसियाली फिल्ममा भने नाचगानकै हालीमुहाली हुने गरेको छ ।

‘अधकट्टी’ फिल्मको एउटा गीतमा नम्रता श्रेष्ठ, विल्सनविक्रम राई लगायतका कलाकार ।

फिल्ममा गीतसंगीतको प्रयोग बलिउडमा जति अन्यमा देखिँदैन । नेपाली फिल्ममा पनि बलिउडको प्रभाव ठूलो देखिन्छ । नेपालका धेरैजसो फिल्मकर्मीहरूलाई पनि लाग्छ— गीतसंगीत फिल्म चलाउने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण हतियार हो ।

‘हलिउडतिर गीतको प्रयोग खासै गरिँदैन, राख्नैपरे पनि पात्रलाई त्यसै पृष्ठभूमिको बनाइन्छ,’ फिल्म निर्देशक सुदर्शन थापाले कान्तिपुरसँग भने, ‘तर भारत वा नेपालमा भने गीत, नृत्य प्राथमिकतामा पर्छन् । हाम्रो संस्कृतिमा बढी रमाइलो गर्न नाचगान नै गर्ने चलन भएकाले र यिनै पर्व–उत्सवले प्रभावित पारेकाले होला, हाम्रा फिल्ममा नाचगान भएको ।’

विशेषत: प्रेमकथामा फिल्म बनाउन दक्खल राख्ने थापा निर्देशित ‘प्रेमगीत’ र ‘म यस्तो गीत गाउँछु’ का गीतहरू फिल्मको रिलिजअगावै हिट भएका थिए ।

गीतलाई प्राथमिकतामा राखेर फिल्म चलाउन खप्पिस मानिन्छन्, निर्देशक विकास आचार्य । ‘नाइँ नभन्नू ल’ का सिरिज चल्नुको मुख्य कारण नै गीतसंगीत रहेको उनको बुझाइ छ । त्यसैले पनि उनी प्रि(प्रोडक्सनदेखि नै गीतका तीनै विधा लेखन, संगीत र गायनलाई मिहिन रूपमा हेर्छन् र छायांकन पनि त्यसै गरी गर्छन् । उनी गीतबिनाको फिल्मको कल्पना नै गर्न नसकिने बताउँछन् ।

‘हाम्रो सामाजिक जीवनमै गीतको महत्त्व छ । परम्परादेखि नै गीति नाटक छ हाम्रोमा,’ आचार्यले भने, ‘अहिले मात्रै होइन, हाम्रा रामायण वा महाभारत पनि गीतमार्फत नै भनिएका हुन् । त्यो बेलादेखि नै मनोरञ्जन भनेकै गीतसंगीत थियो । अहिले पनि तीज आओस् वा कुनै चाडपर्व, हामी नाचगानमै तल्लीन भइहाल्छौं ।’ अहिलेको सहरीकरणले एक्लाएका मान्छेलाई समेत गीतसंगीतले जोडिरहेको उनको ठहर छ ।

‘छक्का पञ्जा’ जति चल्यो, त्यसअघि नै त्यसको गीत ‘सुर्के थैली खै...’ निकै हिट भयो । यो गीतले युटयुबमा पहिलो पटक करोड भ्युजको रेकर्ड राख्नेदेखि कैयौं दर्शकलाई ‘छक्का पञ्जा’ हेर्न हलसम्म तानिदियो । फिल्मकी निर्देशक दीपाश्री निरौला त्यसैले पनि गीतलाई फिल्म प्रमोसनको पहिलो हतियार मान्छिन् ।

‘अचेल फिल्ममा गीत भनेको संवादबिनाको ट्रेलरै जस्तो भएको छ फिल्म चिनाउनको लागि,’ उनले भनिन्, ‘गीतसंगीतबिना फिल्मको त्यति औचित्य हुँदैन जस्तो लाग्छ ।’ हाम्रो संस्कृति र रहनसहनका कारण पनि हलिउडले जस्तो बिनानाचगान फिल्म बनाउन नसकिने उनी बताउँछिन् । ‘एक समय नेपाली फिल्ममै पनि गीत नराखी फिल्म बनाउने चलन देखिन थालेको थियो । जब ‘सुर्के थैली खै...’ आयो, त्यसपछि अहिले फेरि फिल्ममा लोकशैलीको गीतको बाढी नै आयो,’ दीपाश्रीले दाबी गरिन् ।

गीतबिनाका फिल्मले पाएको सफलता पनि उत्तिकै लोभलाग्दो छ । आफ्नो पहिलो निर्देशन ‘जात्रा’ मा प्रदीप भट्टराईले न पात्रलाई डाँडाकाँडामा लगेर नचाए, न त गीतै राखे । तैपनि फिल्म निकै चल्यो । तर दोस्रो फिल्म ‘शत्रु गते’ मा भने उनले गीतको प्रयोग मात्रै गरेनन्, ‘रूपै मोहनी...’ गीतले नै फिल्मको व्यापारमा निकै सघायो ।

‘विषयवस्तुले गीत माग्छ जस्तो त मलाई लाग्दैन, तर बजारका लागि मुख्य हतियार भने रहेछ यो । गीतकै कारण दर्शकहरू हलसम्म तानिन्छन्,’ भट्टराईले स्विकारे, ‘ट्रेलर बजाउन पैसा लाग्छ, तर गीत जसले पनि नि:शुल्क बजाइदिन्छन् । प्रमोसन हुन्छ । केही दर्शक गीत नभएको फिल्म हेर्नै नजाने खालका पनि रहेछन्, कथा जतिसुकै राम्रो किन नहोस् । गीत हिट भयो भने त्यसैका आधारमा बरु फिल्म हेर्न जान्छन् ।’ तर पनि उनी फिल्ममा गीतलाई त्यस्तो महत्त्वपूर्ण ठान्दैनन् ।

‘गीत राख्दा फिल्मको कथा नै ब्रेक भए जस्तो लाग्छ,’ ‘जात्रैजात्रा’ सिक्वेल बनाउन लागेका भट्टराईले यो फिल्ममा पनि सकेसम्म गीत नराख्ने मनस्थिति बनाएको उल्लेख गर्दै थपे, ‘जात्रामा पनि यस्तै भएपछि राखिएको एउटा गीत पनि हटाइएको थियो ।’

पहिले फिल्मको पटकथाभन्दा अघि गीत तयार हुन्थे । पाँच गीत र पाँच फाइटको सिक्वेन्स मिल्ने गरी बल्ल पटकथाकारले खेस्रा तयार पार्थे अनि फिल्म छायांकनमा जान्थ्यो । ‘तर अहिले पहिले जस्तो चारपाँच गीत राख्ने मानसिकता हटिसकेको छ । मैले नै पनि ‘रामकहानी’ मा दुइटा मात्रै राखेको छु । एउटा नाचगानवाला नै गीत छ भने अर्को पृष्ठभूमिमा कथा खोल्ने कोसिसमा राखिएको छ,’ निर्देशक थापाले भने, ‘नत्र पहिले हिरो–हिरोइनका आँखा जुध्नेबित्तिकै गीत राख्ने गरिन्थ्यो । अलिकति रमाइलो थपियो भने गीत पनि थपिन्थ्यो । त्यो शैलीमा भने परिवर्तन भएको छ ।’

उनले पनि नेपालीहरू गीत, संगीत र संस्कृतिबाट टाढा रहन नसक्ने भएकाले फिल्ममा गीतको प्रयोग पनि पछिसम्म रहिरहनेमा ढुक्क छन् । ‘मचाहिँ फिल्ममा गीत र नृत्यको प्रयोग गर्नु हुँदैन भन्ने भावना राख्दिनँ । त्यत्ति हो, गीत त्यसै नआईकन कथालाई अघि बढाउने किसिमले आउनुपर्छ,’ थापाले भने ।

निर्देशक आचार्य पनि पटकथाको बहावमा बल पुर्‍याउने गरी मात्रै गीत र नृत्यको प्रयोग गर्नुपर्नेमा भने सचेत रहनुपर्ने औंल्याउँछन् । ‘म आफैं पटकथा लेख्ने पनि भएकोले गीत र नृत्यलाई सही ठाउँमा कथालाई अघि बढाउने गरी नै प्रयोग गरेको हुन्छु जस्तो लाग्छ,’ उनले भने ।

अर्की निर्देशक निरौला पात्रहरूबीचको भावनात्मक कुरा निकाल्न पनि गीतजत्तिको सहज माध्यम अरू नभएको उल्लेख गदै पूर्ण मनोरञ्जक फिल्मका लागि पनि गीत अपरिहार्य रहेको ठान्छिन् । ‘म त गीतबिनाको फिल्म सोच्न पनि सक्दिनँ,’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : श्रावण २१, २०७५ ०८:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT