समीक्षात्मक सफलता

फिल्म
सुशील पौडेल

काठमाडौँ — वर्ष २०७४ नेपाली फिल्मका लागि सुखद नै रह्यो। केही फिल्म बक्सअफिसमा सफल देखिँदा केहीले समीक्षात्मक सफलता पाए। त्यसैगरी उक्त वर्षमा नेपाली फिल्मका गीतहरू युट्युब ट्रेन्डिङमा परिरहे। विवाह, व्रतबन्ध र कार्यक्रम समारोहहरूमा नेपाली फिल्मका गीतले विदेशी गीतलाई लगभग विस्थापित नै गरेर घन्किरहे।


वर्षको मध्यतिर रिलिज भएको दीपाश्री निरौला निर्देशित फिल्म ‘छक्का पञ्जा २’ ले आक्रामक व्यापार गर्‍यो। कतिपय हलमा प्रदर्शनको ५१ औं दिन पार गर्दै झन्डै १६ करोड रुपैयाँको ग्रस कलेक्सन गर्‍यो जुन कलेक्सन यसअघिको ‘छक्का पञ्जा’ कै हाराहारीको हो। त्यसो त वर्षको अन्त्यतिर रिलिज भएको फिल्म ‘शत्रुगते’ ले पनि ‘छक्का पञ्जा २’ को रेकर्डलाई तोड्नेतर्फ उन्मुख देखिएको छ। फिल्म प्रदर्शनको तेस्रो सातामा पनि होल्डओभर खासै घटेको छैन।

Yamaha

वर्ष २०७४ को पहिलो दिन नै तीन नेपाली फिल्म ‘घामपानी’, ‘लभ लभ लभ’ र ‘राधे’ एकसाथ प्रदर्शनमा आए। विषयप्रधान ‘घामपानी’, प्रेमकथामा बुनिएको ‘लभ लभ लभ’ र स्टार कास्ट गरी एक्सन प्रधान बनाइएको ‘राधे’ मध्ये दीपेन्द्र लामा लिखित, निर्देशित ‘घामपानी’ ले तुलनात्मक रूपमा राम्रो व्यापार त गर्‍यो नै, समीक्षा पनि सुखद बटुल्यो। दयाहाङ राई र केकी अधिकारी अभिनीत उक्त फिल्ममा तामाङ युवक र बाहुनी युवतीबीचको अन्तरजातीय प्रेमविवाहलाई पस्किइएको थियो।

२०७४ मा नेपाली फिल्मले आफ्नोपन, शैली र कथा खोज्ने र भन्ने जमर्को गरे। यसलाई उपलब्धिका रूपमा हेर्न सकिन्छ। राष्ट्रिय राजनीतिबाट समेत पाखा पर्दै आएको तराई क्षेत्र र मधेसी जनजीवनमा यसपटक नेपाली फिल्मले छिर्ने कोसिस गरे। ‘संरक्षण’, ‘फाटेको जुत्ता’, ‘राज्जा रानी’, ‘ग्याङस्टार ब्लुज’, ‘शत्रु गते’ जस्ता फिल्मले मधेसलाई समेट्न खोजे। ‘घामपानी’ जस्तै ‘तान्द्रो’, ‘धनपति’, ‘गाजाबाजा’, ‘देश खोज्दै जाँदा’, ‘लालपुर्जा’, ‘नाका’, ‘ब्लाइन्ड रक्स’, ‘आधा लभ’, ‘कारखाना’, ‘भुइँमान्छे’, ‘साढे सात’ जस्ता फिल्मले केही मात्रामा भए पनि यस वर्ष चल्तीका भन्दा केही नवीन कथाको खोजी गरे। भलै, अधिकांश फिल्मले दर्शक रिझाउन सकेनन्, तर पनि यसपटक नेपाली फिल्मकर्मी, निर्देशकले आफूलाई बलिउड फर्मुलाकै घिसिपिटीमा भन्दा माथि उठाउने कदम चाले। पहिलो पाइलाले नै सार्थकता नपाएको भए पनि नेपाली फिल्म क्षेत्रको यात्राका लागि भने यो कदम सुखद संकेत हो।

२०७४ मा नेपाली फिल्मले यस अघिभन्दा बढी दर्शक पायो। स्टारडम केही शिथिल भएको वर्ष फिल्मका गीत, संगीत हलसम्म दर्शक तान्ने मुख्य आधार बने। ‘कुटुमा कुटु सुपारी दाना...’ बोलको गीत २०७४ को सर्वाधिक सफल गीत बन्यो। राजनराज शिवाकोटीको शब्द, संगीत तथा गायनसमेत रहेको यस गीतलाई युट्युबमा मात्रै साढे पाँच करोड पटक हेरिएको छ जुन नेपाली फिल्मी गीतका लागि सर्वाधिक भ्युज हो। यही गीतकै कारण फिल्म ‘दुई रुपैयाँ’ लाई समेत व्यापारिक सफलता दिलाउन अह्म भूमिका खेल्यो।

२०७४ मा ‘पर्व’ फिल्मको ‘काले दाइ...’, ‘छक्का पञ्जा २’ को ‘ए दाजु नसमाउ नाडीमा...’, ‘शत्रु गते’ को ‘रूपै मोहनी...’ र ‘म यस्तो गीत गाउँछु’ फिल्मको ‘भन्छु आज...’ युट्युबमा आएका करोड बढी भ्युजका आधारमा सर्वाधिक हेरिने पाँच गीत दरिए। खासगरी गीतको चर्चाकै कारण ‘ए मेरो हजुर २’, ‘कान्छी’, ‘ऐश्वर्य’, ‘प्रेमगीत २’, ‘मंगलम’, ‘फाटेको जुत्ता’ लगायत फिल्मलाई व्यापारमा सघाउ पुग्यो।

राजनीतिक रूपमा स्थिर केन्द्रीय सरकार र स्थानीय तह निर्माण भएर देश अग्रगमनको बाटोतर्फ अग्रसर भइरहँदा नेपाली फिल्म निर्माण भने अझै संक्रमणकालबाट नै गुज्रिरहेको छ। नयाँ वर्षसँगै भने फिल्म नीति र बक्सअफिस प्रणालीले पनि ठोस गति लिने छनक देखाइरहँदा फिल्मको निर्माण, वितरण र प्रदर्शन पनि केही हदसम्म स्थिर हुने अनुमान गर्न सकिन्छ। त्यसैगरी अघिल्लो सरकारले नै फिल्म स्टुडियो निर्माणका लागि दोलखामा पहलकदमी लिइसकेको अवस्थामा नयाँ सरकारबाट निरन्तरता पाउने ठानिएको छ।

झन्डै दुई वर्षपछि अनमोल केसी ‘कृ’ मार्फत दर्शकसमक्ष आएका भए पनि फिल्मले अपेक्षाकृत व्यापार भने गर्न सकेन। चर्को बजेटका कारण पनि फिल्मलाई लगानी उठाउन हम्मेहम्मे पर्‍यो। प्रदीप खड्का–अश्लेषा ठकुरीको ‘प्रेमगीत २’, सलिनमान बानियाँ–साम्राज्ञी राज्यलक्ष्मी शाहको ‘ए मेरो हजुर २’ र पल शाह–पूजा शर्माको ‘म यस्तो गीत गाउँछु’ ले पनि व्यावसायिक सफलता हात पारे। वर्ष २०७४ मा कमेडी जानराका फिल्मले अन्यका तुलनामा बक्सअफिसमा बढी पैसा असुले। ‘छक्का पञ्जा २’ अग्रस्थानमा रह्यो भने ‘मिस्टर झोले’ र ‘दुई रुपैयाँ’ ले पनि कमेडीको बलमा लगानी उठाउने फिल्ममा दरिए।

वर्षभर झन्डै ८० फिल्म प्रदर्शनमा आए। अधिकांश फिल्म प्राविधिक रूपमा बलिया बन्न थाले। छायांकनका हिसाबले पनि देशकै मनाङ, मुस्ताङ जस्ता भर्जिन लोकेसनमा गएर खिच्नेदेखि विदेशसम्म पहुँच बढाए। कलाकारको पारिश्रमिकमा बढोत्तरी हुनेदेखि प्रोडक्सन लागतमा कम्प्रोमाइज नगरी फिल्म निर्माण हुन थालेपछि दर्शकले पर्दामा चम्किला सफा दृश्य देख्न पाउन थालेका छन्। ५० लाख रुपैयाँ बजेटमा घिसिपिटी फिल्म बनाउने परिपाटीमा यस वर्ष करोड बढी लगानीमा बनेका फिल्म आउनु र बजेट सुरक्षित गर्ने अवस्थामा पुग्नु वर्ष २०७४ का लागि उपलब्धि रह्यो।

Esewa Pasal

प्रकाशित : चैत्र ३०, २०७४ १२:२७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

उत्साहप्रद विश्व

बुद्धिसागर मरासिनी

काठमाडौँ — अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा यस वर्ष पनि केही यस्ता घटना भएका छन्, जसले अप्ठ्यारो परिस्थितिमा पनि उन्नति, प्रगति र समृद्धिका पथमा निरन्तर लागिरहन हौसला प्रदान गर्छन्। नयाँ वर्षका पूर्वसन्ध्यामा यस अवधिका केही उल्लेखनीय घटना यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ–


कोरियाली द्वीपमा चाँदीको घेरा
सन् २०१८ को मार्च ८ मा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले एकाएक एउटा खबर सार्वजनिक गरे– ‘ट्रम्पले किमको वार्ता प्रस्ताव स्वीकार गरे।’ यसले कालो बादल मडारिरहने कोरियाली द्वीपमा चाँदीका घेरा देखाइदियो। सन् १९५० देखि १९५३ सम्मको युद्धपछि उत्तर र दक्षिण कोरियामा विभाजित कोरियाका जनता तथा आफन्तहरूमा मात्र नभई एसियाली क्षेत्रमा समेत आशाका किरण सिञ्चित भए। ट्रम्पले वार्ता प्रस्ताव स्वीकार गरेसँगै दुई नेताहरू (अमेरिका र उत्तर कोरिया) बीच आगामी मेमा प्रत्यक्ष वार्ता हुने भनिएको छ।


पछिल्ला महिनाहरूमा सार्वजनिक कार्यक्रममा देखिन थालेका किम पहिलो विदेश भ्रमणका क्रममा मार्च २८ मा चीन पुगे। भ्रमणका क्रममा चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङ र किमबीच अमेरिकासँग हुने वार्ताका एजेन्डाबारे समेत कुराकानी भएको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले उल्लेख गरेका थिए। अमेरिका–उत्तर कोरिया वार्ताको तयारी तथा एजेन्डाबारे छलफल गर्न दुई कोरियाबीच पनि अप्रिल २७ मा शिखर वार्ता हुँदै छ।


यसको सबैभन्दा सकारात्मक पक्ष यो छ कि– उत्तर कोरिया परमाणु नि:शस्त्रीकरण गर्न तयार देखिएको छ। यसले विश्व समुदाय हर्षित छ।



सर्वशक्तिमान चिनियाँ राष्ट्रपति


चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको १९ औं नेसनल कंग्रेसमा राष्ट्रपति सी चिनफिङले पार्टीको विधानमा चिनिफिङवाद अर्थात् ‘२१ औं शताब्दीमा चिनियाँ माटो सुहाउँदो समाजवाद’ लाई पार्टीको विधानमा लेखाउन सफल भए। अक्टोबर १८ देखि २४ सम्म भएको पार्टी महाधिवेशनले सीलाई माओपछिकै सर्वशक्तिमान नेताका रूपमा चयनसमेत गर्‍यो। सीले सन् २०१२ मा शासनसत्ता सम्हालेयता पहिलो वर्षमा भ्रष्टाचारको आरोपमा २ लाख ६६ हजार पार्टी सदस्यलाई जेल हालेका थिए। अध्ययनशील सी चीनमा नम्र बोल्ने र भद्र स्वभावका नेताका रूपमा परिचित छन्। नयाँ प्रावधानले उनलाई आजीवन राष्ट्रपति बन्ने बाटो खुलाएको छ।


युद्धको बर्बरताभित्र मानवीयता


युद्धग्रस्त क्षेत्रमा पनि यदाकदा केही सकारात्मक पक्ष देख्न सकिन्छ। सिरियामा सन् २०१३ देखि जारी युद्धमा उद्धारमा संलग्न तटस्थ संगठन हो, ‘ह्वाइट हेल्मेट्स’। ३ हजारभन्दा बढी स्वयंसेवक रहेको संगठनले सरकार तथा विद्रोही फौजले गरेका आक्रमणका घाइतेको उद्धारमा ४ वर्ष बिताएको छ। ह्वाइट हेल्मेट्सका प्रमुख रइद अल सलेह हुन्। उद्धारका क्रममा हालसम्म संगठनका १५९ सदस्यले ज्यान गुमाइसकेका छन्। तर पनि ‘ह्वाइट हेल्मेट्स’ का सदस्यहरू ‘खोजी र उद्धार’ मा डटिरहेकै छन्। सन् २०१६ को ओस्कार विजेता वृत्तचित्रमा संगठनका अबु ओमारले भनेका छन्, ‘कुनै पनि मानिसलाई हाम्रो सहयोग चाहिन्छ भने उसलाई सहयोग गर्नु हाम्रो कर्तव्य हो, चाहे त्यो सरकार वा विद्रोही पक्ष होस्।’ ‘ह्वाइट हेल्मेट्स’ मा हाल इन्जिनियर, औषधि व्यवसायी, सूचीकार, सिकर्मी, विद्यार्थीलगायत विभिन्न पेसामा आबद्ध व्यक्तिहरू सदस्य छन्। यस वर्ष मात्रै दसौं हजार घाइते तथा युद्धपीडितको उद्धार गरिसकेको यसले युद्धमा घाइते ९९ हजारलाई नयाँ जीवन दिइसकेको छ।

उदार हुँदै साउदी


साउदी अरबका राजकुमार मोहमद बिन सलमान बिन अब्दुलाजिज अल–साउदको उदारवादी समाज सुधारका योजनाका कारण कट्टर समाज क्रमश: खुला हुँदै गएको छ। ३२ वर्षीय सलमानका योजनाले खासगरी सदियौंदेखि भेदभावमा बाँचिरहेका महिलाले खुला विश्वतर्फ लम्किने वातावरणको महसुस गरेका छन्। यस वर्ष महिलालाई रंगशाला र सिनेमा हलमा प्रवेशका साथै सैनिक सेवामा अनुमति दिइयो। सवारी चालक अनुमतिपत्र दिनेलगायत निर्णय गरेका सलमानले ‘साउदी अरबलाई हरेक पक्षमा उदाहरणीय तथा अग्रणी देश बनाउन कुनै कसर बाँकी नराख्ने’ प्रतिबद्धता जनाइसकेका छन्। उनी ‘भिजन २०३०’ का कारण निकै लोकप्रियसमेत बनेका छन्। त्यसैगरी यस वर्ष कृत्रिम बौद्धिकतासहितको रोबोट सोफियाले विश्वमै पहिलोपटक साउदीकै नागरिकता पाइन्। तर उनलाई साउदी अरबका अन्य महिलाले जस्तै अबाया र बुर्का लगाउनुपर्ने बाध्यता भने छैन। उनी गत मार्च २० मा संयुक्त राष्ट्रसंघीय नियोगको कार्यक्रममा भाग लिन नेपालसमेत आइन्।

इराकमा ‘युद्ध अन्त्य’
सन् २०१७ डिसेम्बर ९ मा इराकी प्रधानमन्त्री हैदर अल–अवादीले विद्रोही संगठन इस्लामिक स्टेट (आईएस) विरुद्ध युद्ध अन्त्यको घोषणा गरे। उक्त घोषणामा उनले अब युद्ध सकेर इराक ‘विकास र समृद्धिको नयाँ युगमा प्रवेश गरेको’ बताए। इराकमा सन् २००३ देखि २०१० सम्मको युद्धका कारण ११ खर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढीको क्षति भएको अनुमान छ। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालयले मात्रै उक्त अवधिमा युद्धका लागि झन्डै १ खर्ब डलर खर्चेको छ। अब युद्धको वैदेशिक सहयोग विकास, पुनर्निर्माण र संरचनागत क्षेत्रमा खर्चन मिल्नेछ।
(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)

प्रकाशित : चैत्र ३०, २०७४ १२:२६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT