दुर्घटनाको शृंखला

औसतमा प्रत्येक दिन ६ जनाको मृत्यु
२९,६३९ किमि सडक, ३२ लाख सवारी
दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौँ — केही दिनअघि उदयपुर नगरपालिका ४ बस्ने २५ वर्षीय विकास राई र २३ वर्षीय सचिन्द्र राईको टिपरको ठक्करले मृत्यु भयो । मोटरसाइकलमा सवार राई दाजुभाइलाई तीव्र गतिमा आएको टिपरले पूर्वपश्चिम राजमार्गको धारापानीमा किचेको थियो ।

राई दाजुभाइजस्तै सडक दुर्घटनामा परेर अंगभंग हुने र ज्यान गुमाउनेको संख्या बढ्दो छ । सडकको दुरवस्था, सवारी नियमको उल्लंघन, चालकको लापरबाहीलगायत दुर्घटनाका पछाडि अनेकौं कारण छन् । मुलुकभर सवारी दुर्घटनाबाट दैनिक ६ जनाको मृत्य हुने गरेको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयअन्तर्गतको ट्राफिक निर्देशनालयका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा २ हजार ३ सय १८ जनाको मृत्यु भएको छ । त्यसैगरी १६ हजार ४ सय ७ सवारी दुर्घटना भएका छन्, जसमा बढी चालकको लापरबाही देखिएको छ ।


त्यसैगरी ०७३/०७४ मा २ हजार १ सय ९५ जनाको मृत्यु भएको छ । यी तथ्यांकले सवारी दुर्घटनाबाट मर्नेको संख्या दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको देखाउँछ । प्रहरी प्रवक्ता शैलेश थापाले मुलुकभर सवारी दुर्घटनामा मृत्यु हुनेको संख्या बढेको जानकारी दिए । आव २०७२/०७३ मा २ हजार ६ जनाको सवारी दुर्घटनामा मृत्यु भएको छ । त्यसमध्ये १६ हजार ५ सय ७ सवारी दुर्घटना भएका छन् । दिन प्रतिदिन सवारी दुर्घटना बढ्दै गएको उल्लेख गर्दै थापाले दुर्घटना रोक्न ठोस कदम चाल्नुपर्ने बताए । ‘सवारी चाप बढेको छ, सडक सुधार हुन सकेको छैन,’ उनले भने, ‘अनुशासित चालकको कमी छ ।’

Yamaha


पछिल्लो समय सडक सञ्जालको विस्तार व्यापक रूपमा बढे पनि कालोपत्रे र व्यवस्थित सडकको अभाव भएकाले दुर्घटना बढ्ने गरेको प्रवक्ता थापाले बताए । भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात विकास मन्त्रालयले एक तिहाइभन्दा बढी सडक इन्जिनियरिङ अध्ययनबिना नै निर्माण गरिएकाले सडक सवारी दुर्घटना प्रत्येक वर्ष बढ्ने गरेको जनाएको छ ।
चालकको लापरबाही, तीव्र गति, मादक पदार्थ सेवन, यान्त्रिक गडबडी, ओभरटेक, पैदलयात्रीको लापरबाही, तोडफोडबाट सवारी साधनको क्षति, सडकको अवस्था र मौसम तथा चौपायाका कारण प्रत्येक दिन सवारी दुर्घटना बढ्दै गएको छ ।


सबैभन्दा बढी दुर्घटना चालकको लापरबाहीले हुने गरेको छ । उपत्यका ट्राफिक महाशाखाका प्रमुख वसन्त पन्तले पछिल्लो पटक उपत्यकाको सडकको दुरवस्थाले गर्दा सवारी दुर्घटना बढेको दाबी गरे । ‘चालकले ओभर कन्फिडेन्टमा गाडी हाँक्छन् तर सडकको अवस्था नाजुक छ,’ उनले भने, ‘अवस्था नबुझेरै गाडी हाँक्दा दुर्घटना बढेका छन् ।’ पन्तले दक्ष चालको अभावले गर्दा दुर्घटना अनुपात प्रत्येक वर्ष बढ्ने गरेको बताए ।


‘दक्ष चालक पनि छैनन्, राजधानीका सडक पनि राम्रा छैनन्,’ उनले भने, ‘त्यसकारण सडकको अवस्था पनि सुधार्नुपर्छ ।’ अस्वस्थ प्रतिस्पर्धाले गर्दा चालकले जथाभावी गाडी चलाउँदा दुर्घटनाको अनुपात बढेको उनको भनाइ छ । त्यसैगरी प्रत्येक वर्ष सवारी साधनको संख्या अत्यधिक रूपमा बढ्दै गएको उनले बताए ।


यातायात व्यवस्था विभागका अनुसार आव २०७४/७५ सम्ममा मुलुकभर करिब ३२ लाखभन्दा बढी गाडी गुडिरहेका छन् । उक्त वर्ष ४ लाख ३७ हजार १४ वटा गाडी थपिएका छन् । कुल सवारी साधनमध्ये ७९ प्रतिशत मोटरसाइकलको संख्या रहेको छ ।


गाडीको संख्या जति थपिए पनि सडक पूर्वाधार अवस्था सुधार नभएको विज्ञहरूको भनाइ छ । सार्वजनिक यातायातमा लामो अध्ययन र अनुसन्धान गरेका प्राध्यापक सूर्यराज आचार्यले यातायात पूर्वाधार नै कमजोर भएको बताए । ‘सडक निर्माण हुन्छ, पूर्वाधारमैत्री हुँदैन,’ उनले भने, ‘जेब्रा क्रसिङ पैदल यात्री मात्र होइन, गाडीलाई खोई ?’ स्थानीय तहले निर्माण गरेका सडकहरूमा जथाभावी रूपमा गाडी कुद्ने गर्दा दुर्घटना बढेको उनले बताए ।


बिनाइन्जिनियरिङका सडक सञ्जालले गर्दा यात्रीको ज्यान जोखिममा भएको जानकार बताउँछन् । दैलैदैलोमा गाडी पुर्‍याउने होड चल्ने क्रम चलेपछि बिनाइन्जिनियरिङ सडक विस्तार भएको आचार्यले बताए । आर्थिक सर्वेक्षण ०७४/७५ अनुसार हाल मुलुकभर २९ हजार ६ सय ३९ किमि सडक सञ्जाल विस्तार भएको छ । त्यसमध्ये कालोपत्रे १३ हजार १ सय ४९, खण्डास्मिथ ६ हजार ९ सय ५६ र कच्ची सडक ९ हजार ५ सय ३४ किमि रहेको छ । स्थानीयस्तरमा निर्माण भएका सडकमा कालोपत्रको स्थिति न्यून छ ।


ती सडकमा जथाभावी गाडी
गुड्दा दुर्घटना हुने गरेको हो । कच्ची भएकाले गणस्तरीय र सुरक्षित सडक सञ्जालको पहुँचमा पुग्न सकेको छैन । विभागका प्रवक्ता मुक्ति गौतमले मुख्य सडकलाई कालोपत्रे गर्न समस्या भएको बताए । स्थानीयस्तरमा निर्माण गरिएका सडक कालोपत्रे तथा सुधार गर्ने जिम्मा स्थानीय तहको भएको उनले बताए । ती सडकको स्तरोन्नति तथा पूर्वाधार सम्पन्न बनाउनुपर्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ११:२९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सेलिब्रिटीका सवारी

सेलिब्रिटीको सवारी रोजाइका आधार ब्रान्ड, मूल्य, रङ, कम्फोर्ट, स्पेस हुने गरेको छ
सजना बराल

काठमाडौँ — गाडी कसैका लागि सोख त कसैका लागि बाध्यता हो । सेलिब्रिटीका हकमा चाहिँ दुवै हुन सक्छ । रंगकर्मी राजन खतिवडा बाध्यताले गाडी किनेको बताउँछन् भने गायिका रेखा शाह सोखिनजस्तै छिन् । उनले अहिलेसम्म चारथरी ब्रान्ड र मोडलका कार फेरिसकिन् । अब चाँडै निसानको टेरानो किन्ने मनस्थिति बनाएकी छन् ।

‘गाडी मेरो नजिकको साथी जस्तो हो,’ उनले भनिन्, ‘धेरै सयम यसमै बिताउँछु । गाडी भएन भने पागलै हुन्छु होला ।’ हाल उनी भोक्सवागनको पोलो चढ्छिन् । ब्राउन कलरको यो हयाचब्याक कार हेर्दै सुन्दर लागेर किनेको बताइन् । तीन वर्षदेखि पोलो कुदाइरहँदा उनलाई यसको सेन्सर सिस्टम खुब मन परेको छ । ‘ब्याक गर्दा ऐना हेर्न भ्याइएन भने सेन्सर बज्छ,’ उनले भनिन्, ‘यसले गर्दा सजिलो भएको छ ।’


रेखाले जर्मन ब्रान्डको फुल अप्सन कार कुदाइरहँदा रंगकर्मी खतिवडा जापानी मोडलमा रमाइरहेका छन् । उनी डाइहात्सुको सिरिअन कार चढ्छन् । यसअघि पनि यही ब्रान्डको सरेड कुदाएका थिए । ‘त्यो मारुतीजस्तो थियो,’ उनी भन्छन्, ‘खाँदखुद गरेर दस जना पनि अट्थ्यौं । म मात्र होइन, थुप्रै रंगकर्मीको प्रिय गाडी थियो त्यो ।’ अहिले उनले सेकेन्ड हयान्ड गाडी लिएका हुन्, जुन निकै सहज लागिरहेको बताए । ‘म गाडीलाई लिएर त्यस्तो सोखिन छैन,’ उनले भने, ‘केटाकेटी साना छन् । आफैंलाई पनि यताउति हिँडिरहनुपर्ने भएकाले किनेको हुँ ।’ उनलाई सिरिअनको माइलेज राम्रो लाग्छ । तर, क्लियरेन्स कम भएकाले अफ–रोडमा चलाउन गाह्रो पर्ने बताए । जिप र कारको मिश्रित स्वरूपको कार निकै कम्फर्टेबल भएको उनको अनुभव छ । ‘भित्री भाग खुला छ,’ उनले भने, ‘कन्जस्टेड छैन । नाटकका सरसामान हालेर हिँड्न सजिलो हुन्छ ।’


राजनलाई गाडी सहज लागे पनि अभिनेता आयुष्मान देशराज जोशी दुईपांग्रेमा रमाइलो मान्छन् । उनीसँग टीभीएस अपाचे आरटीआर २०० फोभी छ भने सन् १९८४ को मर्सिडिज बेन्ज २२० डी पनि कुदाइरहेका हुन्छन् । ‘बाइक र गाडी दुइटैमा मज्जा हुन्छ,’ उनले भने, ‘बाइकमा छिटो पुगिन्छ, थ्रिलिङ हुन्छ । गाडी सेफ हो ।’ हजुरबुबाले किनेको नीलो रङको मर्सिडिज बेन्ज आफूहरूले निकै जतनसाथ राखेको बताए । एसीबिनाको त्यो गाडी आफ्ना लागि निकै महत्त्वपूर्ण रहेको उनको भनाइ छ ।


आयुष्मानको ड्रिम कारचाहिँ निसानको जीटी–आर हो । यो नेपालमा उपलब्ध छैन । यहाँ ल्याइहाले पनि जीटी–आरमैत्री सडक नभएको र ५ करोड रुपैयाँजति मूल्य पर्ने हुँदा सबैलाई एफोर्डेबल नहुने बताए । ‘कुनै मिनी एसयूभी किन्नुपर्ला अब,’ उनले भने, ‘गाडी किन्दा म यसको इन्जिन र भित्री पाटपुर्जा ख्याल गर्छु । माइलेज र क्लियरेन्स सेकेन्डरी कुरा हुन् ।’


संगीतकार कालिप्रसाद बाँस्कोटा पनि क्लियरेन्सलाई लिएर त्यति टाउको दुखाउँदैनन् । बाटो नै खराब भएकाले जतिसुकै राम्रो ग्राउन्ड क्लियरेन्स भएको गाडी लिए पनि समस्या समाधान नहुने उनको बुझाइ छ । उनी अचेल कियाको पिकान्टो चलाउँछन् । हतार छ भने वा नजिकै जाँदा होन्डाको डीओ स्कुटर दौडाउँछन् । पार्किङको असुविधा र ट्राफिक जामको डरले गाडी चलाएको दिन सकेसम्म एकै ठाउँमा बसेर काम सकाउने गरेको उनले बताए ।


‘गाडी किनेको एक वर्ष भयो,’ कालिप्रसाद भन्छन्, ‘यसले मेरो आनीबानी नै फेरिदिएको छ । म पहिलेजस्तो यताउता धेरै गर्दिनँ । जहाँ छु, त्यहीँ बसेर काम सक्छु । निस्कियो भने जाममा फसिएला भन्ने डर हुन्छ । भनेको ठाउँमा पार्किङ पाइँदैन ।’ सन् २००४ को मोडल भएकाले आफ्नो कार आधुनिक नभएको उनले बताए । तसर्थ यो हयाचब्याकबाट उनी अब एसयूभीतर्फ मोडिने सोच्दै छन् ।


‘टाटाको नेक्सन, क्रेटा र होन्डाको बीआर–भी मन परिरहेको छ,’ कालिप्रसादले भने, ‘स्कोडा पनि ठीक छ रे । मार्केट रिसर्च गर्दै छु म । जुन कम्फर्टेबल लाग्छ त्यही किन्छु ।’ गायक प्रमोद खरेल पनि यही दसैंमा नयाँ गाडी लिँदै छन् । विगत चार वर्षयता उनले हयुन्डाई–आई टेन चलाउँदै आएका थिए । यो पुन्टे कार छरितो भए पनि नयाँ चलाउने रहर लागेको उनले बताए । ‘पार्टपुर्जा सजिलै पाइन्छ,’ उनले भने, ‘मेन्टिनेन्स खर्च पनि सस्तै छ ।’


सामान सहजै पाइने गाडी किन्दा भविष्यमा दु:ख नहुने प्रमोदको अनुभव छ । सुरुदेखि नै हयुन्डाई रोज्दै आएका उनी यसपालि पनि यही ब्रान्डको क्रेटा किन्ने योजनामा छन् । ‘यसको फिचर राम्रो रहेछ,’ उनले भने, ‘ग्राउन्ड क्लियरेन्स पनि धेरै रैछ । लुक्स पनि राम्रो लाग्यो ।’ गाडीले आफूलाई घाम, पानी, धूवाँ, धूलोबाट जोगाउने भएकाले यसको खुब माया लाग्ने बताए । उनी गाडी लिएर टाढामा झापासम्म पुग्ने गरेका छन् ।


लोकगायक बद्री पँगेनी गाडी कुदाउँदैनन् । यामाहाको एफजेड बाइकमा हिँडेकै आठ वर्ष भएछ । त्यसअघि होन्डाको साइन चलाउने गरेको बताए । ‘मलाई सवारी साधनमा सोख छैन,’ उनले भने, ‘चारपांग्रे किन्दिनँ होला । बाइकमै सजिलो हुन्छ ।’ उनी यामाहाको बाइक राम्रो भए पनि अफिसियल सर्भिस सेन्टरको व्यवस्थापन झुर भएको बताउँदै थिए । ‘उहाँहरूले आफ्नो व्यवहार सुधार्नुपर्छ,’ उनले भने ।


धेरैले नयाँ सवारी लिने योजना बनाइरहँदा अभिनेत्री रेखा थापाले भने हालै नयाँ कार लिइसकेको बताइन् । उनले निसानको टेरानो चढ्न थालेको पाँच महिना मात्र भएछ । नयाँ गाडीमा अद्भुत महसुस भइरहेको बताइन् । गाढा रातो रङको एसयूभी हेर्दै आकर्षक रहेको उनको भनाइ छ । ‘लेटेस्ट मोडल हो,’ उनले भनिन्, ‘पहिलाको गाडी दुर्घटनामा परेर थोत्रो भएको थियो । यसका चाहिँ पाटपुर्जा बलिया छन् जस्तो लागिरहेको छ ।’ उनलाई काठमाडौंमा गाडी चलाउन सहज र सुरक्षित लाग्छ । राजमार्गमा कुदाउँदा भने अलि असहज लाग्ने बताइन् ।


गायिक एवं सञ्चारकर्मी समृद्धि राईले सन् २०१३ मा सुजुकी ए स्टार किनेकी थिइन् । यो उनको पहिलो थियो, जुन अझै चलाइरहेकै छिन् । ‘गाडी चलाउन सिकेकै यसबाट हो,’ उनले भनिन्, ‘सानो र कम्प्याक्ट छ ।’ भूकम्पका बेला उनी यही कारभित्र ब्ल्यांकेट ओढेर बसेकी थिइन् । यसको माइलेज राम्रो भएको बताइन् । गोदावरीस्थित घरबाट हेटौंडा जाँदा समेत यसमै गएकी थिइन्, क्लियरेन्स ठीकठाक थियो । ‘यो गाडीको एउटै खराबी छ,’ उनले भनिन्, ‘पाटपुर्जा पाउन गाह्रो पर्छ । अस्ति हेडलाइट बिग्रिँदा एक महिनै लाग्यो बनाउन ।’ कार्यक्रमका लागि काठमाडौं बाहिर गइरहनुपर्ने भएकाले उनी अब ठूलो गाडी किन्ने सोचमा छिन् ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ११:२९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT