साख जोगाउने संघर्ष

भारतीय बजारमा सामसुङको विशेष लगाव पनि छ । सामसुङले संसारकै सबभन्दा ठूलो मोबाइल फ्याक्ट्री भारतको नोयडामा खोलेको छ ।
गत साता मात्रै नयाँदिल्लीमा सामसुङले आफ्नो पछिल्लो फ्ल्यागसिप फोन नोट नाइन सार्वजनिक गर्‍यो । दिल्लीको गुरगाउँमा नोट नाइन सार्वजनिक गर्न सामसुङका मोबाइल डिभिजन प्रमुख नै आइपुगेका थिए ।
विजय तिमल्सिना

काठमाडौँ — सन् २०१८ को सुरुका महिनामा एउटा खबर सार्वजनिक भयो– सामसुङ अब भारतमा नम्बर एक ब्रान्ड रहेन । सन् २०१७ को अन्तिम त्रैमासिकमा मोबाइल बिक्रीका हिसाबले चिनियाँ ब्रान्ड साओमीले उसलाई उछिनेको थियो । विगत केही वर्षदेखि लगातार भारतमा सबैभन्दा धेरै मोबाइल बिक्री गर्ने ब्रान्ड बनेको सामसुङले सन् २०१८ को मध्यतिर आइपुग्दा आफूलाई फेरि भारतीय बजारमा नम्बर एक बनाइसकेको छ । तर, चिनियाँ ब्रान्डसँग उसको टक्कर १९–२० को छ ।

भारतीय बजारमा सामसुङको विशेष लगाव पनि छ । सामसुङले संसारकै सबभन्दा ठूलो मोबाइल फ्याक्ट्री भारतको नोयडामा खोलेको छ । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र कोरियाली राष्ट्रपति मुन जेई इनले केही महिनाअघि मात्रै उक्त फ्याक्ट्रीको उद्घाटन गरेका थिए । नोयडा फ्याक्ट्री पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आएपछि वार्षिक १२ करोड फोन उत्पादन गर्न सक्ने अनुमान छ । यसअघि सामसुङले भारतमा करिब ७ करोड फोन उत्पादन गर्दै आएको थियो ।
सामसुङको यो फ्याक्ट्री भारतका लागि सान हो भने सवा अर्ब जनसंख्या भएको भारतीय बजार कोरियाली कम्पनीका लागि सम्भावनाको खानी । अहिले भारतमा अनुमानित ३० करोड जनसंख्याले मात्रै स्मार्टफोन बोक्छन् । प्रविधि परामर्शदाता कम्पनी काउन्टर रिसर्चका अनुसार भारतमा फोन बोक्ने कुल जनसंख्या ६५ करोड बढी छ ।


कुनै पनि कम्पनीलाई चीनबाहेक संसारका अन्य थुप्रै देशको बजार जोडे पनि भारतको जत्रो बजार पाउन मुस्किल हुन्छ । त्यसैले पनि संसारका अन्य ठूला ब्रान्डजस्तै कोरियाली स्मार्टफोन ब्रान्ड सामसुङ पनि भारतमा केन्द्रित बनेको छ ।

Yamaha


अघिल्लो सातामात्रै नयाँदिल्लीमा सामसुङले आफ्नो पछिल्लो फ्ल्यागसिप फोन नोट नाइन सार्वजनिक गर्‍यो । दिल्लीको गुरगाउँमा नोट नाइन सार्वजनिक गर्न सामसुङका मोबाइल डिभिजन प्रमुख डीजे गोह नै आइपुगेका थिए । तर, उनको यो पहिलो दिल्ली भ्रमण भने थिएन ।


‘ग्लोबल लञ्च’ को एक सातापछि सामसुङले दक्षिण पश्चिम एसियाली मुलुकलाई लक्षित गरी भारतमा नोट नाइन सार्वजनिक गरेको थियो । सामसुङका मोबाइल डिभिजन प्रमुख नै सार्वजनिक गर्नका लागि आउनुले पनि भारतीय बजार सामसुङको प्राथमिकतामा छ भन्ने पुष्टि हुन्छ ।


दक्षिण एसियाली क्षेत्रमा भारत मात्रै ठूलो बजार होइन, यहाँको टेक्नोलोजी ट्ेरन्डले यस वरपरका देशलाई पनि प्रभावित पार्छ । यसैले भारतलाई केन्द्रित बनाएर साओमी, हुवावेजस्ता चिनियाँ ब्रान्डले पनि अन्य देशमा आफूलाई विस्तार गरेका छन् । भारतको मोबाइल बजारमा ६–७ वर्षयता सामसुङले आफ्नो वर्चस्व जमाउँदै आएको छ । तर, पछिल्लोपटक भने उसले चिनियाँ ब्रान्डका स्मार्टफोन उत्पादकबाट बढी नै प्रतिस्पर्धा झेल्नुपरेको छ ।


नयाँदिल्लीमा नोट नाइन सार्वजनिक गर्दै डीजे गोहले भनेका थिए– नोट नाइन मेरो मनमा बसेको छ । उनले नोट नाइनलाई आफ्नो कम्पनीको अहिलेसम्मकै शक्तिशाली फोन भनेका छन् । झन् नोट नाइन नोयडास्थित सामसुङको फ्याक्ट्रीमा उत्पादन भएर संसारभर पुग्दैछ ।


सामसुङले आफ्नो सबैभन्दा बलियो र पछिल्लो स्मार्टफोन सार्वजनिक गरिरहँदा प्रतिस्पर्धी कम्पनीले पनि सोही दिन अर्को नयाँ फोन सार्वजनिक गर्‍यो । अघिल्लो बुधबार सामसुङले नोट नाइन सार्वजनिक गरेकै दिन चिनियाँ कम्पनी साओमीले आफ्नो सब ब्रान्डको फोन पोको एफ वान ल्याएको थियो । साओमीले सार्वजनिक गरेको पोको एफ वानमा पनि स्न्याप
ड्रयागन ८४५ प्रोसेसर नै प्रयोग भएको छ र यो नोट नाइनभन्दा तीन गुणा कम मूल्य अर्थात् भारु. २१ हजारमा भारतीय बजारमा बिक्री हुनेछ । भारतीय प्रविधि समीक्षकहरूका
अनुसार पोको एफ वान स्न्याप ड्रयागन ८४५ प्रयोग भएको अहिलेसम्मकै सस्तो फोन हो ।


यो घटनाले पनि अहिले भारतीय बजारमा मोबाइल ब्रान्डको प्रतिस्पर्धा कति चर्को छ भन्ने देखाउँछ । तर, सामसुङ अहिले पनि उच्च मूल्यका फोनमा भारतीय बजारमा अगाडि नै रहेको छ । पछिल्लो समय उसले जे सिरिजमा मध्यम मूल्यका फोन सार्वजनिक गर्दै बजारमा आफ्नो उपस्थिति दरिलो बनाइरहेको छ ।
भारतमा आफ्नो ठूलो फ्याक्ट्री हुनुको नाता र मोबाइलबाहेकका सामसुङका अन्य प्रविधिका कारण पनि ठूलो बजारमा पकड राख्ने उसको प्रयासलाई बल पुगेको छ ।

twitter : @bjtimalsina

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ १०:३३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

किराँती कला

पहिचानको राजनीति उत्कर्षमा पुगेका बेला किराँती संस्कृति झल्काउने पहिरन, आभूषण र अन्य सामग्रीको व्यापार–व्यवसाय पनि फस्टाउँदै गएको छ ।
विद्या राई

काठमाडौँ — भोजपुरको कटुन्जेमा जन्मिएका कपिल राईले तीन दशकअघि काठमाडौं नटेकेका भए कथा अर्कै हुन सक्थ्यो । खोटाङमा जन्मिएकी जानुका राईसँगको जम्काभेट, प्रेम र वैवाहिक सम्बन्धले पनि उनलाई फरक बाटोमा हिँडायो । युवा उद्यमीका रूपमा उनीहरूले आफ्नो बेग्लै पहिचान बनाएका छन् ।

झन्डै एक दशकको संघर्षले यी दुईलाई आफ्ना मौलिक संस्कृति र पहिचानलाई जगेर्ना गर्न क्रियाशील जोडीका रूपमा स्थापित गरेको छ ।


यी दुईले ललितपुरको ताल्चीखेलमा ‘सुम्निमा कलेक्सन’ सुरु गरेर किराँत राई संस्कृति, वेशभूषा, रीतिरिवाज, परम्परालाई जीवन्त राख्ने प्रयास गरिरहेका छन् । यो कलेक्सन किराँती संस्कृति र वेशभूषाको ‘शो रुम’ जस्तै हो । यहाँ किराँत समुदायका पुर्खाहरूले प्रयोग गर्दै आएका हातहतियार, बाजागाजादेखि सबै किसिमका पहिरन एकै ठाउँमा उपलब्ध छन् ।


मुर्चुङ्गा, बिनायो, यलम्बर बाजा, मुरली, झ्याम्टा, पुङबाजा, चरीबाजा, कठुवा, पोमी, सिलिमी, पैसाको माला, छिटको सारी, ढाका र मखमलको चोली, पटुका, खादा, सल, पटुका, थैली, दौरा–सुरुवाल, हातले बुनेको झोला पनि पाइन्छन् । पूर्वी पहाडी जिल्लाका गाउँमा बनाइने रेजी, हारी, धजुरा, कुची, लाछा माग अनुसार तयार गर्छन् ।


कलेक्सन छिर्नेबित्तिकै करिब ६ फिट अग्लो काठको चिन्डोले जोकोहीलाई आकर्षित बनाउँछ । चिन्ने, जान्ने, सुन्ने किराँतीहरू बाहिरबाट काठमाडौं आइपुगे भने चिन्डो हेर्नकै लागि भए पनि त्यहाँ पुग्छन् । चिन्डोको गलामा यलम्बर (टुङ) बाजा जन्तरजस्तै झुन्ड्याइएको छ । गालाभरि प्वाँलो, खुर्मी, बिनायो, मुर्चुङ्गाहरू गहनाका रूपमा झुन्ड्याइएका छन् । चिन्डोभित्र खुकुरी, कठुवा, चौंरीको पुच्छरलगायत किराँती संस्कृति र सभ्यता झल्काउने सामग्रीहरू छन् ।


कपिलले लामो समय अध्ययन र अनुसन्धान गरेपछि स्थापना भएको कलेक्सनलाई ‘मिनी म्युजियम’ का रूपमा विकास गर्दै लैजाने सोच बनाएका छन् । गाउँघरमा पुराना सामग्रीहरू लोप भइरहेका छन् । ‘मौलिकता हराउँदै गएको छ, भावी पुस्तालाई देखाउनका लागि भए पनि म्युजियमजस्तो बनाएर संरक्षण गर्ने योजना बनाएको छु,’ कपिलले भने ।
कठुवा, चिन्डो, हातहतियारहरू, घ्याम्पा, कुपी, तराजु, भोटे ताल्चा, मटिया, जाँड छान्ने छपनी, माछा मार्ने जाली, माछा बोक्ने जाभी, सरङलगायत संकलन गरेका छन् । कपिल किराँती मौलिकताको खोजीमा सिक्किम, दार्जिलिङदेखि ताप्लेजुङ, पाँचथर, ओखलढुंगा, सोलुका कुनाकाप्चासम्म पुगेका थिए ।


किराँतीहरूको बाक्लो बस्ती पूर्वमा रहेको छ र सुम्निमा कलेक्सनमा यहींबाट सबभन्दा धेरै माग हुने गर्छ । हङकङ, अस्ट्रेलिया, अमेरिका, जापान, सिंगापुर, इजरायललगायतबाट पनि माग आउने गरेको कपिलले बताए । ‘विदेशमा सामान कुरियर गरेर पठाउँछौं,’ उनले भने ।


कपिलले ११ वर्ष साकेलामा टुँडिखेल जाँदा एक खालिङ महिलाले चोलोको तुनामा रंगीचंगी धजुरा, पेचुरी झप्प लगाएको देखेका थिए । त्यस्तो दृश्य उनले पहिले कतै देखेका थिएनन् । उनलाई त्यसैले आकर्षित गर्‍यो । चिया पसलसँगै धजुरा, पेचरी बनाइरहेकी धापासी हाइटका ती महिलासँग उनले त्यस्तै २० वटा सामग्री अर्डर गरे । प्रतिगोटा १० रुपैयाँमा खरिद गरेर उनले २०–३० रुपैयाँमा बिक्री गरे । जानुका र कपिल किराँत समुदायको कार्यक्रममा टेबलमा राखेर बिक्री गर्न इलाम, झापा, धरानसम्मै पुगे । झोलाबाट यसरी सुरु भएको व्यवसायले सात वर्षअघि सुम्निमा कलेक्सनको रूप लिएको हो । तीन लाखबाट सुरु भएको कलेक्सन करोडकै कारोबारमा पुगिसकेको छ ।


जानुका गायिका हुन् । उनी कन्सर्टमा देश–विदेश गरिरहन्छिन् । कपिल कला संस्कृति जगेर्नामा लागेका व्यक्ति । उनी किराँत राई सांस्कृतिक कलाकार संघमा उपाध्यक्ष छन् । पोर्टल र फेसबुक पेजमार्फत सुम्निमा कलेक्सनमा धेरै ग्राहक आउने गर्छन् । ‘हामीले सुम्निमा कलेक्सन स्थापना गरेर संस्कृति जोगिएको होइन, हाम्रा गहना यहाँ आइपुग्ने पाहुना भएको रहेछ,’ कपिलले भने ।


खोटाङका राजु एन राई दशकअघि गायनका लागि राजधानी प्रवेश गरेका थिए । जतिबेला पहिचानको कुरा उठेको थियो, भाषा संस्कृति बचाउनुपर्छ भन्ने लहड सुरु भएको थियो । त्यसै बेला उनले १ लाख ७५ हजार रुपैयाँ लगानी गरेर कोटेश्वरमा जुनशिला कलेक्सन स्थापना गरे । दशकअघि स्थापित यसको मुख्य काम किराँती वेशभूषा र आभूषणको उत्पादन, संकलन र व्यापार हो । जुनशिला कलेक्सन अहिले ३५ लाखको कारोबार गर्ने भइसकेको छ ।


जुनशिला कलेक्सनले नारा नै बनाएको छ– ‘हामीले हाम्रो मौलिक वेशभूषाको संरक्षण, संवद्र्धन र प्रवद्र्धन गरौं, अरूको नक्कल हैन आफ्नै मौलिकतामा रमाऔं ।’ आफंैले उत्पादन गरिएका र संकलन गरिएका सामग्री यहाँ पाइन्छन् । राजुलाई पत्नी सुशीलाले पनि साथ दिएकी छन् । उनी गायिका पनि हुन् । जुनशिलाको पनि बजारमा जाने मुख्य माध्यम वेबसाइट र फेसबुक नै हुन् ।


कोटेश्वरमै रहेको ‘चिन्डो कलेक्सन’ ले पनि किराँती संस्कृतिको जगेर्ना गर्दै व्यवसायमा ढाल्ने काम गरिरहेको छ । भोजपुरकी मञ्जु राईसहित हङकङ, सोलुखुम्बु, उदयपुर, मोरङका पाँच युवायुवतीले तीन वर्षअघि चिन्डो कलेक्सन सुरु गरेका हुन् । व्यवस्थापन गरिरहेकी मञ्जु भन्छिन्, ‘हाम्रो अवधारणा संस्कृति जगेर्नाको अभियान हो । सांस्कृतिक गतिविधि बढाउने र व्यवसाय गर्ने लक्ष्य हो ।’


दस लाखको बजेटबाट सुरु भएको चिन्डो कलेक्सनको पुँजी दोब्बर भइसकेको छ । यसको शाखा हङकङमा पनि खोलिएको छ । किराँती चाडपर्वको अवसरमा सामग्रीको माग अत्यधिक हुने गरेको मञ्जुले बताइन् । कार्यक्रमका बेला यलम्बर, सुम्निमा अंकित टिसर्टलगायतको बिक्री उच्च हुन्छ । स्वर्गीय अर्जुन खालिङको सोचअनुसार स्थापित चिन्डो कलेक्सनले पनि किराँती वेशभूषा र आभूषणकै व्यापार गर्छन् । यसमा सुम्निमा, पारुहाङ, यलम्बरका मूर्ति पनि पाइन्छन् ।

bidhyaraee19@gmail.com

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ १०:३३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT