व्यंग्यमा ठेचो मतया:

पोखरामा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बन्न नसकेकोलाई व्यंग्य गर्दै साविक ठेचो गाविस पछाडि फुंगासी टोलमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र गेट बनाएका छन् ।
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — भूकम्प गएको तीन वर्ष बितिसक्यो । ध्वस्त भएका पाटन दरबार क्षेत्रका पुरातात्त्विक सम्पदाको पुनर्निर्माण पूरा भएको छैन । भीमसेन मन्दिरको हकमा भने अझै टेकोमा अडयाइएको छ । कृष्ण मन्दिर भर्खर सर्वसाधारणका लागि खुला गरिएको छ ।

यसैलाई व्यंग्य गर्दै ठेचोका स्थानीयवासीले एक दिनमा पाटन दरवार क्षेत्रस्थित कृष्ण मन्दिर पुनर्निर्माण सम्पन्न गरेका छन्, गाईजात्राको भोलिपल्ट मनाइने मतया: (दीपयात्रा) का लागि । उनीहरूले कृष्ण मन्दिर मात्र नभई भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबारस्थित ठूलो घण्टा पुनर्निर्माणमा सरकारले ध्यान दिन नसकेकोप्रति व्यंग्य गर्दै ऐतिहासिक घण्टा पनि बनाएका छन् । यी दृश्य गोदावरी नगरपालिका–१२, ठेचो लाइझोलको हो । सर्वसाधारणले आफ्नो टाउको लुकाउने घर नपाएर टहरामै योपालिको बर्खा कटाउनुपरेको व्यंग्य गर्दै टोलमा ठूलो घण्टा निर्माण गरिएको नवदुर्गा टोल सुधार समिति अध्यक्ष रत्नबहादुर माली बताउँछन् ।


ठेचोमा जीवित देवी कुमारी जात्रा छैन । बरु माथिल्लो लाछी (टोल) तननी टोलकी एक बालिकालाई कुमारीको भेषमा सजाई नक्कली सिंहासनमा सजाई जात्रा गरिएको छ । माथिल्लो लाछीस्थित बालकुमारी संगीत प्रतिष्ठानले कुमारी भेषमा एक बालिकालाई नगर परिक्रमा गरायो ।

Yamaha


त्यस्तै पोखरामा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बन्न नसकेकोलाई व्यंग्य गर्दै साविक ठेचो गाविस पछाडि फुंगासी टोलमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र गेट बनाएका छन् । नेपाली सैनिकलाई ब्यारेकमा मात्र नभई महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी दिनुपर्नेलाई छेड हान्दै सैनिक ब्यारेकसमेत बनाएका छन् ।


ठेचो सांस्कृतिक बाजा संरक्षण समिति अध्यक्ष बाबुराम महर्जन भन्छन्, ‘ठेचोमा मतया: जात्रा २०५४ सालदेखि विधिवत् रूपमा सुरु भएको हो । ठेचोमा मतया: जात्रा सञ्चालन गर्न ठेचोका सिखछेँ दाफा खल:, न्हुछेँ दाफा, न्हयछेँ दाफा, माली गा: दाफा खल:को महत्त्वपूर्ण भूमिका छ ।’


–प्रशान्त माली

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०९:०५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कछुवाको गति

फोटो
सिमसार क्षेत्रसँग जोडिएर बस्ने दुर्लभ प्रजाति हो कछुवा । सिमसार संरक्षणमा अनेक कार्यक्रम भए पनि त्यसैमा जीवनचक्र निर्वाह गर्ने कछुवामाथि भने त्यति चासो राखिएको पाइन्न ।
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — संसारमा लोपोन्मुख जीवका रूपमा चिनिएको कछुवाको कथा नेपालमा भने केही आसलाग्दो छ— संरक्षण–संवद्र्धन हिसाबमा । कछुवा जोगाउन विश्वव्यापी रूपमा ‘टर्टल सर्भाइभल एलाइन्स’ सञ्चालनमा छ । तर, नेपालमा सरकारी तहमा कछुवा संरक्षणका लागि उल्लेख्य केही काम नभए पनि निजी क्षेत्र भने यो विषयमा चनाखो देखिन्छ ।

कछुवा उद्धार तथा संरक्षणका लागि नेपालमा विशेष केन्द्र स्थापना भएका छन्— चितवन र झापामा । ‘आर्को नेपाल’ (एम्फिबियन एन्ड रेप्टाइल कन्जर्भेसन अफ नेपाल) संस्थाको पहलमा १८ वर्षअघि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र ६ वर्षअघि झापाको अर्जुनधारा­स्थित सहिद स्मृति उद्यानमा कछुवा केन्द्र स्थापित छ ।


प्रचलित सुखानी जंगलको छेवैमा रहेको उद्यान क्षेत्रअन्तर्गत झन्डै ३४ कठ्ठा जमिनमा कछुवा पोखरी, प्रजनन केन्द्र, शैक्षिक केन्द्र, प्रकृति सूचना पथ, जलीय र स्थलीय प्रजातिको संरक्षण मुकाम बनेको छ । यो स्थलको सुखानी सहिद स्मृति प्रतिष्ठानले रेखदेख गर्दै आइरहेको छ । मेची क्याम्पसका प्राध्यपक डा. कालुराम खुम्बूका अनुसार, कछुवा अवलोकन र सूचना संकलनका लागि यो थलो देशभित्रकै सबैभन्दा आकर्षक गन्तव्य बनेको छ । केही वर्षअघिसम्म डा.खम्बू स्वयम्ले भद्रपुरस्थित आफ्नो घरमा सर्प/कछुवा पालन गरेर जीव विज्ञानका विद्यार्थी तथा अन्वेषकलाई अध्यनमा भरथेग गर्दै आएका थिए ।


त्रिभुवन विश्वविद्यालयवाट कछुवा विषयमा विद्यावारिधि गरिरहेका प्राध्यापक तपिलप्रकाश राईका अनुसार, सिमसार क्षेत्रसँग जोडिएर बस्ने दुर्लभ प्रजाति हो कछुवा । सिमसार संरक्षणमा अनेक तहगत कार्यक्रम भए पनि त्यसैमा जीवनचक्र निर्वाह गर्ने कछुवामाथि भने त्यति चासो राखिएको पाइन्न । कछुवालाई ‘ढाड भएका जीवमध्ये पनि सबैभन्दा लोपोन्मुख वर्गमा’ राखिएको छ । विशेषगरी नेपालको चुरे क्षेत्र आसपासमा फैलिएर रहेको सिमसार (सालघारी) मा १८ प्रजातिका कछुवा पाइएको छ । यसमध्ये चितवन र झापाको संरक्षण क्षेत्रमा मात्रै १० प्रजातिका कछुवा संरक्षित छ । कछुवा शोधार्थी राईका अनुसार नेपालमा पाइने कछुवा जातिकै पनि बढीमा ५० वर्ष आयु पाइएको छ ।


कछुवा प्रजातिको नेपाली नामकरण पनि मौलिक लाग्न सक्छ— जस्तो : ध्वाँसे, कण्ठे, पाने, सुन ठोटरी, पहेलो भुँडे, धुरी, टिकटिके, मयुरपंखी, थोप्ले आदि ।

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०९:०५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT