खोइ फुटपाथ र साइकल लेन ?

डिजाइनमै त्रुटि
प्रशान्त माली

ललितपुर — राजधानीका सडकमा फुटपाथ र साइकल लेन नहुनु डिजाइनमै त्रुटि भएको भन्दै सरोकारवालाले गम्भीर चासो व्यक्त गरेका छन् ।

चिनियाँ सरकारको सहयोगमा निर्माणाधीन कलंकी–चक्रपथ सडक । फाइल तस्बिर: कान्तिपुर

नेपाल इन्जिनियरिङ एसोसियएनले शुक्रबार आयोजित ‘प्लानिङ एन्ड डिजाइनिङ फर पिपुल फ्रेन्डली काठमाडौं : मेकिङ काठमाडौं वाक एगेन’ शीर्षकमा आयोजित अन्तक्र्रियामा यस्तो धारणा व्यक्त गरिएको हो । उनीहरूले काठमाडौंका सडक सहरी सडक कि हाइवे छुटयाउन नसकेको भन्दै यस्तै स्थिति रहिरहे दुर्घटना झन् बढ्दै जाने बताएका छन् ।

अमेरिकाका विभिन्न सहरमा २० वर्षदेखि फुटपाथ र साइकल लेन डिजाइन गर्दै आइरहेका इन्जिनियर सागर ओन्त भन्छन्, ‘काठमाडौंमा हुने दुर्घटनामा सबभन्दा बढी पैदलयात्रुको मृत्यु हुने गरेको छ । सहरी क्षेत्रमा पदैलयात्रुलाई दिनुपर्ने सेवासुविधाबारे इन्जिनियर नै अनभिज्ञ छन् ।

Yamaha

सरकार दुर्घटना न्यूनीकरण गर्न गम्भीर हुन जरुरी छ ।’ सहरी क्षेत्रको सडक फरक डिजाइनअनुसार बनाउनुपर्छ । ‘राजधानीमा हाइवेको डिजाइनमा सडक बनाउन थालिएकाले दुर्घटना बढ्नुका साथै सांस्कृतिक सम्पदा नष्ट भएका छन् ।’ कार्यक्रममा भक्तपुरको ६ लेन सडकमा दुर्घटना बढ्नुको कारण तथा कोटेश्वर–कलंकी सडक, माइतीघर–तीनकुने सडकमा दुर्घटना र ट्राफिक जामका कारण र न्यूनीकरणका उपाय देखाइएको थियो ।

सडक विभागले बनाएको नेपाल सडक मापदण्ड २०७१ अनुसार सडकको दायाँबायाँ न्यूनतम १ दशमलव २ मिटरको साइकल लेन र न्यूनतम डेढ मिटरको फुटपाथ पनि हुनुपर्छ । तर, उपत्यकाका अधिकांश सडकमा फुटपाथ र साइकल लेन नै छैन ।

चिनियाँ ठेकेदार कम्पनी सांघाई कन्स्ट्रक्सन ग्रुपले बनाउन थालेको कोटेश्वर–कलंकी सडकको निर्माणमा त्रुटि छ । नेपाल र चिनियाँ सरकारबीच चक्रपथ बनाउन भएको सम्झौतामा साइकल लेन रहने व्यवस्था भए पनि निर्माण गरिएको छैन । यसले पनि चक्रपथ सडकमा दुर्घटना बढाएको इन्जिनियरहरूको भनाइ छ । ‘अहिलेको सडक व्यवस्थित गर्नसके मात्र पनि दुर्घटना कम गर्न सकिन्छ,’ उनीहरूको भनाइ छ ।

वातावरण इन्जिनियर भूषण तुलाधारका अनुसार काठमाडौंमा साइकल चलाउनेको संख्या १ दशमलव ६ प्रतिशत मात्र छ। ‘साइकल लेनको व्यवस्था गर्नसके २ वर्षमा साइकल चलाउनेको संख्या २ प्रतिशतभन्दा बढी पुर्‍याउन सकिने उनको दाबी छ । ‘साइकल भरपर्दो र सस्तो माध्यम हो,’ उनले भने, ‘यसले प्रदूषण कम गर्न सहयोग गर्नुका साथै डिजेल पट्रोल खरिदको खर्च न्यून गर्न मद्दत गर्छ ।’

निर्माणाधीन चक्रपथमा नाली, फुटपाथ र साइकल लेनसहित गरी २ दशमलव ५ मिटर मात्र छ । उक्त स्थान नाली, फुटपाथ वा साइकल लेन केका लागि हो भन्ने निश्चित छैन । ‘फुटपाथ र साइकल लेनबिनाको सडकले दुर्घटना निम्त्याउने निश्चित छ,’ तुलाधार भन्छन् ।

चक्रपथ र भक्तपुर सडकको डिजाइन परिवर्तनबारे सडक विभागका इन्जिनियरसँग भइरहेको छलफल सकारात्मक रहेको उनले जनाए । कार्यक्रममा विभिन्न साइकलयात्रीले साइकल चलाउनेलाई सरकारले प्राथमिकता नदिएको बताए ।

राजधानीका सडकमा प्रतिघण्टा ६० किमिको गतिमा आएको गाडीले ठक्कर दिँदा मानिसको मृत्यु हुने सम्भावना ९० प्रतिशत, प्रतिघण्टा ५० किमिको गतिमा आएको गाडीले ठक्कर दिँदा ६० प्रतिशत, ३० किमि प्रतिघण्टाको गतिमा आएकोले ठक्कर दिँदा १० प्रतिशत छ । चक्रपथको गति ५० किमि प्रतिघण्टा तोकिएको छ । गतिअनुसार सुरक्षा व्यवस्था अपनाइएको छैन ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०८:३५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बल्ल अन्डरपास

कोटेश्वर, मित्रपार्क र नयाँबानेश्वरमा पनि बनाइने
दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौँ — कलंकी चोकमा शुक्रबार भेटिएका ट्याक्सीचालक वसन्त लामा अन्डरपास (भूमिगत बाटो) ले ट्राफिक जाममा कमी आउनेमा ढुक्क देखिन्थे । ५ वर्षदेखि ट्याक्सी चलाउँदै आएका उनी कलंकीदेखि कालीमाटीसम्म दैनिक हुने ट्राफिक जामले आजित भइसकेका थिए ।

काठमाडाैंकाे कलंकीमा शुक्रबारदेखि सञ्चालनमा अाएकाे अण्डरपासमा गुडेका गाडी । तस्बिर : इलिट जाेशी । कान्तिपुर

‘अब त ट्राफिक जाम कम होला,’ १० मिनेटको बाटो पनि नभए पनि कालीमाटीदेखि कलंकी पुग्न करिब १ घण्टा लाग्ने गरेको उनको अनुभव छ । सडक पूर्वाधार निर्माणमा मुलुककै पहिलो ‘अन्डरपास’ निर्माण सम्पन्न भएपछि लामाजस्ता धेरै चालक तथा यात्रुलाई सुबिस्ता हुने अनुमान छ । अत्यधिक जाम हुने कलंकी–नागढुंगा, कलंकी–सीतापाइला, कंलकी–कालीमाटी र कंलकी–बल्खु क्षेत्रमा अब अन्डरपासका कारण जाम नहुने लामाको पनि विश्वास छ । अन्डरपास शुक्रबारदेखि सञ्चालनमा ल्याइएको सडक विभागका प्रवक्ता मुक्ति गौतमले जानकारी दिए ।

‘अरू ठाउँमा समेत अन्डरपास निर्माण गर्दै छौं,’ उनले भने, ‘उपत्यकामा जाम कम गर्न अन्डरपास निकै आवश्यक छ ।’ चक्रपथको मित्रपार्क र कोटेश्वर तथा नयाँबानेश्वरमा अन्डरपास आवश्यक भएको गौतमले बताए । कोटेश्वरमा अन्डरपास निर्माण गर्न अर्थमन्त्रालयमार्फत् जापान सरकारलाई अनुरोध गर्न लागिएको उनले बताए । ‘नयाँबानेश्वरमा खानेपानीको पाइप तथा ढलका कारण केही समस्या हुन सक्छ,’ उनले भने, ‘तर कोटेश्वरमा चाँडै निर्माण हुन्छ ।’


उपत्यका ट्राफिक महाशाखाले कंलकी क्षेत्रलाई उपत्यकाको सबभन्दा बढी ट्राफिक जाम हुने स्थानमा राखेको थियो । ‘अब त जाम घट्ला,’ उपत्यका ट्राफिक महाशाखाका प्रमुख वसन्त पन्तले भने, ‘यस क्षेत्रमा ट्राफिक प्रहरीले केही राहत पाउँछन्, ।’ मुलुककै लाइफ लाइन मानिएको कंलकी–नागढुंगा क्षेत्रको ट्राफिक जाममा कमी आउने उनले बताए ।

चीन सरकारको अनुदान सहयोगमा निर्माण भइरहेको कोटेश्वर–बल्खु–कलंकी चक्रपथ सुधार आयोजनाअन्तर्गत अन्डरपास निर्माण भएको हो । कलंकी चोकमा निर्माण सम्पन्न भएको ४ लेनको अन्डरपास ८ सय मिटर लामो छ । योसँगै कोटेश्वर–बल्खुपुल–कलंकी कम्तीमा १० किलोमिटर लामो सडकलाई ८ लेनमा विस्तार गर्ने काम पनि अन्तिम चरणमा पुगेको छ ।

५ अर्ब रुपैयाँ अनुदान सहयोगमा चक्रपथको पहिलो खण्ड विस्तारको काम भएको हो । चिनियाँ कम्पनी सांघाई कन्स्ट्रक्सनले अन्डरपास निर्माण गरेको हो । सन् २०१७ जनवरीमा सम्पन्न हुने सम्झौता गरे पनि भूकम्प र भारतको नाकाबन्दीका कारण निर्माण एक वर्षपछि धकेलिएको हो ।

हाल थानकोटबाट आउने सवारीसाधन कालीमाटीतर्फ जान र बल्खुबाट आएका साधन सीतापाइलातर्फ मोडिँदा ट्राफिक जाम हुने गर्छ । अब अन्डरपास चक्रपथतिर जाने सवारीसाधनले प्रयोग गर्नेछन् । चार लेनमा निर्माण भएको अन्डरपासको २ लेन बल्खुबाट सीतापाइलातिर जान र २ लेन सीतापाइलाबाट बल्खुतिर जान प्रयोग गरिएको छ । चक्रपथ परिक्रमा गर्दा अब कलंकी चोकमा रोकिनु पर्दैन । कालीमाटीतिरबाट थानकोट जान र आउन अन्डरपासमाथि निर्माण भएको सडक प्रयोग गरिएको आयोजनाले जनाएको छ ।

अन्डरपासको दायाँ र बायाँ सहायक दुई/दुई लेनको सडक निर्माण गरिएको छ । त्यसैगरी कोटेश्वर–कलंकी १० दशमलव ४ किलोमिटर सडकखण्ड विस्तारको कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको प्रवक्ता गौतमले बताए ।


बल्खु–कोटेश्वर खण्डमा आठ लेनमै कालोपत्रे भइसकेको उनले बताए । बल्खु–कलंकी क्षेत्रमा धमाधम काम भइरहेको उनले बताए । ‘दुई महिनाभित्र सबै काम सम्पन्न हुन्छ,’ उनले भने, ‘अब चक्रपथको कलंकी–महाराज खण्डको विस्तारको काम पनि सुरु हुन्छ ।’ आगामी असोजदेखि कलंकी–महाराजगन्ज ८ दशमलव २ किलोमिटर खण्डको काम अघि बढाउन चीन र नेपाल सरकारकाबीच द्विपक्षीय सम्झौता भइसकेको छ ।

अहिले उक्त खण्डको सडक सीमाभित्र पर्ने संरचना, घर, टहरा, खानेपानी, विद्युत्, टेलिफोनलगायत पोल हटाउने काम भइरहेको छ । चीन सरकारको ६ अर्ब रुपैयाँ अनुदानमा सडक विस्तार गर्न लागिएको गौतमले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०८:३४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT