घुमाइयो दीपंकर बुद्ध

कान्तिपुर संवाददाता

भक्तपुर — बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको महत्त्वपूर्ण पर्व पञ्चदानको अवसरमा पाँच दीपंकर बुद्धलाई नगरपरिक्रमा गराइएको छ ।

बौद्ध धर्मावलम्बीहरूले मनाउने पञ्चदान पर्वको अवसरमा पााच दीपंकर बुद्धलाई भक्तपुर नगर परिक्रमा गराइँदै । तस्बिर : अंगद ढकाल

पञ्चदानमा भक्तपुरका पाँच विहारबाट निकालिएको दीपंकरलाई दिनभर नगरको करिब ६४ स्थानका साथै बौद्ध विहारहरूमा परिक्रमा गराई मनाउने प्रचलन छ ।

दीपंकर बुद्ध भनेर पुजिने बुद्धको पाँच स्वरूपमध्ये भक्तपुर नगरको क्वाठडौंको प्रसन्नाशील महाविहार, गोल्मढीको झौरवैही महाविहार, साकोठाको चतुब्र्रह्म महाविहार, भार्वाचोको थथुबही महाविहार र दूधपाटीको कथुबही महाविहारबाट निकाली शनिबार बिहानैदेखि नगरको परिक्रमा गराएको स्थानीय पद्मसुन्दर शाक्यले बताए ।

Yamaha

पञ्चदानमा पाँच दीपंकर बुद्धलाई जमिनमा उत्पादन भएको काँचो खाद्यवस्तु धान, मकै, गहुँ, भटमास, ढिके नुन, सुन, कपडा, सुपारी, पैसा आदि गच्छेअनुसार दान गर्ने परम्परा छ । पञ्चदानलाई स्थानीय भाषामा पंजदान (पंजरां) भनिन्छ ।

पञ्जदान मूलकारण ‘पं’ को अर्थ पृथ्वी र ‘ज’ को अर्थ उत्पन्न भएको भन्ने हो । यस दिनमा पृथ्वीबाट उब्जेको अन्न र फलफूल गरी पाँच प्रकारका वस्तु दान गर्ने प्रचलन रहेको स्थानीय बासिन्दा बताउँछन् ।

बौद्ध धर्मावलम्बीहरू दीपंकर बुद्धलाई पञ्चदान गरिसकेपछि साना बालबालिका, वृद्धवृद्धाले पञ्चदान भिक्षाग्रहण गर्न लामबद्ध भएर नगर परिक्रमा गरी भिक्षा ग्रहण गर्ने परम्परा छ । यसैगरी, मध्यपुर थिमि नगरको टोल/टोलमा दीपंकर बुद्धलाई पञ्चदान गरेको छ ।

जमिनमा उत्पादन भएको गहुँ, मकै, केराउ, भटमास, बोडीलगायत अन्न दीपंकरलाई चढाइसकेपछि मात्र प्रयोग गर्ने स्थानीय बाबुकाजी साछेंले बताए । उनका अनुसार मध्यपुर थिमिको मरुटोल, दिगुटोल, पाटी विहार, चपाचो, बोडेमा दीपंकर बुद्धलाई घरघरबाट अन्नलगायत सामग्री चढाएर दान दिई पञ्चदान पर्व मनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०८:२३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

थोपा सिँचाइले बढायो उत्पादन

‘थोपा सिँचाइको प्रविधि देखेर अरू कृषक पनि दंग छन्’
अनिश तिवारी

मानेश्वारा (सिन्धुपाल्चोक) — बाह्रबिसे नगरपालिकाअन्तर्गत मानेश्वारा तल्लो टोलकी सरिता भण्डारीले थोपा सिँचाइ प्रविधिबाट तरकारी खेती थालेलगत्तै उत्साहित छिन् ।

सिन्धुपाल्चोकको बाह्रबिसे नगरपालिकाअन्तर्गत मानेश्वारा गाउँमा थोपा सिँचाइबाट गरिएको तरकारी खेतीमा कृषक । तस्बिर : अनिश

पुरानो शैलीलाई चटक्कै छाडेर आधुनिक खेती गर्दा उब्जनी नहुने डरले आत्तिएकी भण्डारी हाल यसको उत्पादन देखेर दंग परेकी छन् । मापदण्डनुसार २५ फिट लामो टनेल, पोलिथिन पाइपबाट आएको थोपाबाट थालेको उनको तरकारी खेती फस्टाउन थालेको छ ।

‘बल्ल थोपा सिँचाइ प्रविधिलाई बुझ्न थालेको छु, यस्तो प्रकारबाट हुने खेतीले तरकारी उत्पादन बढेको छ,’ भण्डारीले उत्साहित हुँदै भनिन् । पहिलेभन्दा दोब्बर उत्पादन हुन थालेपछि उनले सिँचाइ प्रविधिलाई बढाउँदै लगिरहेको बताइन् । हाल तरकारीबाट ५० हजारभन्दा माथि आम्दानी गरिरहेकी उनको पुरानो तरिकाभन्दा हालको थोपा सिँचाइ वरदान बनेको अनुभव छ ।

‘थोपा सिँचाइको प्रविधि देखेर अरू कृषक पनि दंग छन्,’ उनले भनिन् । थोपा सिँचाइ अपनाएर यहाँका कृषकले काँक्रो, गोलभेडादेखि विभिन्न तरकारीको व्यावसायिक खेती फस्टाएको छ ।

बाह्रबिसे नपा वडा ९ राम्चे गैरीगाउँकी कमला ठकुरीले पहिलो पटक थोपा सिँचाइबाट खेती थाल्दा डराइएकी थिइन् । ‘कतै सबै खेर जाने त होइन्, थोपाबाट कतै खेती होला र भन्ने सोचेको थिए,’ ठकुरीले भनिन्, ‘महिना दिनपछि थोपा सिँचाइबाट भएको तरकारी उब्जनी देखेर दंग परेँ ।’ उत्पादित तरकारीले बजार लिन थालेपछि थोपा सिँचाइ खेतीलाई उपयुक्त प्रविधिको रूपमा ठकुरीले लिएकी छन् ।

टनेलमा गरिएको प्रविधिक थोपा सिँचाइबाट अन्य खेतीलाई समेत सहज भइरहेको कृषकको कथन छ । भूकम्पपछि तरकारी खेतीलाई चटक्कै बिर्सन लागेका कृषकले टुकी संघको सहयोगमा टनेल, टयांकी र पाइपजस्ता थोपा सिँचाइ सेट पाएपछि फेरि निरन्तरता दिएका दिन थालेका छन् । नयाँ थोपा सिँचाइ प्रविधिबाट तरकारी खेतीलाई अगाडि बढाएपछि यहाँको जीवनशैली सुधारिँदै गइरहेको छ ।

विभिन्न संस्थाको मदतबाट नयाँ प्रविधि भित्रिन थालेपछि सरिता र कमलाजस्ता कृषक गाउँगाउँमा भेटिन्छन् । दुर्गम गाउँगाउँमा थोपा सिँचाइबाट तरकारी खेती हुन थालेपछि कृषिलाई व्यावसायिक बनाउने लहर नै चल्न थालेको छ । स्थानीय तहको समन्वयमा नगरदेखि गाउँपालिकामा थोपा सिँचाइ प्रविधि भित्र्याइएको छ ।

कृषि विकास कार्यालयका दुर्गादत्त पन्थीका नुसार पुरानो तरिका छोडेर नयाँ थोपा सिँचाइतर्फ लाग्ने कृषकको समूह बढ्न थालेको छ । ‘संस्थाबाट सामग्री सहयोग पाएपछि जिल्लाभर नै यसको प्रयोग बढिरहेको छ,’ उनले भने, ‘कृषि पेसामा यसले पारेको सकरात्मक प्रभावले गर्दा प्रयोग बढिरहेको हो ।’

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०८:२२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT