चितवनमा एक महिनामा चार बाघ मरे

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — चितवनको पूर्वी क्षेत्रमा एक महिनायता चार बाघ मरेका छन् । दुई बाघ राष्ट्रिय वन क्षेत्रमा र दुई चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा मृत फेला परेका हुन् । 

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको पुर्वी क्षेत्रको जंगलभित्र आइतबार बिहान मृत फेला परेको बाघ । 

आइतबार बिहान चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको पूर्वी सेक्टर कार्यालय सौराहाबाट लगभग तीन किलो मिटर पश्चिम बद्रहनी गाउँ पारिको निकुञ्ज जंगलभित्र एउटा पोथी बाघ मृत फेला परेको छ। उक्त क्षेत्र वरपर एक महिना अघि गत चैत १० गते पनि एउटा पोथी बाघ मृत फेला परेको थियो।

Citizen

चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सौराहा सेक्टर कार्यालय प्रमुख रहेका सहायक संरक्षण अधिकृत अविनय पाठकका अनुसार मृत फेला परेको बाघको घाँटी र पेटमा गहिरो घाउ छ। अर्को बाघसँग जुधेर मरेको हुन सक्ने सहायक संरक्षण अधिकृत पाठकले बताए।

एक महिनाअघि पनि चोटका कारण मरेको पोथी बाघ नै फेला परेको थियो। पाठकका अनुसार त्यो बाघ पनि अर्को बाघसँग जुधेको थियो। बाघका बच्चाहरु दुई वर्षसम्म आमासँगै रहन्छन्। त्यसपछि अलग बस्ने गर्छन्। मरेका बाघहरु करिब तीन वर्षका थिए। ठाउँ र आहाराका लागि अरु बाघसँग लडाइ भएको निकुञ्जका अधिकारीहरुको अनुमान छ।

एक महिना नबित्दै निकुञ्जभित्र दुई बाघ मृत फेला परे जस्तै निकुञ्ज बाहिरको जंगलमा पनि त्यस्तै घटना भएको छ। राष्ट्रिय वन क्षेत्र अन्तर्गत पर्ने रत्ननगरको पञ्चकन्या सामुदायिक वनभित्र शुक्रबार एउटा बाघ मृत फेला परेको थियो। त्यसअघि पञ्चकन्या वनभित्रै चैत्र ७ गते पनि मृत बाघ भेटिएको चितवनका जिल्ला वन अधिकृत केदारनाथ पौडेलले बताए।

वन अधिकृत पौडेलका अनुसार बरण्डाभार क्षेत्रको वनभित्र गएको साउनमा पनि एउटा बाघ मरेको अवस्थामा फेला परेको थियो। पछिल्लो गणनामा नेपालभर १ सय ९८ बाघ मध्ये चितवनमा मात्रै १ सय २० बाघ छन्।

प्रकाशित : वैशाख ९, २०७५ १२:०१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

टोलैपिच्छे सडक कालोपत्रे योजना

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — शीतगंगा नगरपालिकाको जटिल भूगोलका केही बस्तीबाहेक अन्य स्थानीय तहका टोलैपिच्छे सडक सञ्जाल छन् । नयाँ मोटर बाटो पत्ता लगाउन सके गन्तव्यमा चाँडै पुगिन्छ ।

शीतगंगा नगरपालिकाको भेडामारेबाट सिमलपानी जोड्ने सडक निर्माणमा प्रयोग गरिएको एक्साभेटर । तस्बिर : वीरेन्द्र

अग्ला र डरलाग्दा पहाडको छिचोलेर भए पनि टोलबस्तीमा यातायातको सुविधा पुगेको छ । टोलको प्राय: घरैपिच्छे रेमिट्यान्स, चन्दा संकलन, निजी लगानी र सामुदायिक वनको आम्दानीबाट पनि सडक खनिएका छन । निजी लगानीमा खनिएका कतिपय सडक पुरिए । घरसम्म लैजाने निजी यातायात नभएर ती पुरिएका हुन् ।

जिल्ला समन्वय समितिका अनुसार जिल्लामा ५ सय बढी सडक छन् । तर सदरमुकाम जोड्ने सन्धिखर्क–गोरुसिँगे सडक कालोपत्रे गरिएको छ । सन्धिखर्क–तम्घास, सन्धिखर्क–प्यूठान र बल्कोट खर्जाङ सडक ग्राभेल छन् । अरु सबै कच्ची छन् । सदरमुकामबाट गाउँ जोडिने अधिकांश सडकमा वर्षामा पनि सवारी चल्छन् ।यातायात सुविधा भएपछि कोही पनि पैदल हिँड्दैनन् । घरबाट सहर झर्दा घरमा उत्पादन भएको तरकारी, मसलाबाली, खसीबोका लगायतका वस्तु गाडीमा ल्याएर बिक्री गरी घर फर्कंदा तेल, नुन, चामल लगायतका अत्यावश्यक वस्तु किनेर लैजाने गर्छन् । सडक सञ्जालले सहर र गाउँको दूरी छोटो बनाइदिएपछि यात्रा सहज भएको छ । टोलबस्तीसम्मै सवारीसाधन पुग्छन् । ट्याक्सीले पनि थप सुविस्ता बनाएको धनचौरका अमृत गैरेले बताए । ‘पैदल हिँडेर सन्धिखर्क पुगेर फर्कन पूरै एक दिन लाग्थ्यो,’ उनले विगत सम्झे, ‘सदरमुकाम गाडीमा पुग्न एक घण्टा लाग्छ ।’

‘विकासको पहिलो खुड्किलो सडक नै हो,’ पूर्व जनप्रतिनिधि पीताम्बर भुसालले भने, ‘गाउँमा पुगेका सडकलाई संरक्षण गर्नुपर्छ । पहिलो चरणमा गाउँमा मुख्य सडकको नाली काट्ने, सडक तलमाथि पहिरो रोक्ने रूख रोप्ने, सडक पिच वा ग्राभेल गर्नुपर्छ । त्यसपछि सहायक र टोलस्तरीय सडक पनि पिच गर्नुपर्छ ।’ यातायात भएपछि छिटो छरितो काम गर्न सकियो । बिरामी पर्दा घरमै एम्बुलेन्स र गाडीले अस्पतालमा लैजान सकिने सुविधा भएको उनले बताए ।पालिकाले नयाँ बाटो निर्माणमा भन्दा भएका बाटो संरक्षण गर्नमा ध्यान दिएका छन् । तर पनि निजी लगानी र ऋणमा बाटो खन्ने काम निरन्तर चलेको छ । ‘बस्ती सडकविहीन भएको ठाउँमा मात्रै सडकमा बजेट विनियोजन गरेका छौं,’ भूमिकास्थान नगरपालिका प्रमुख रेशम थापाले भने, ‘पहिल्यै निर्माण भइसकेका सडकको मोड फराकिलो पार्ने, डबल कटिङ गर्ने, नाली काट्ने र सडक तलमाथि वर्षामा पहिरो रोकथाम गर्ने कामलाई प्राथमिकतामा राखेका छौं ।’

यो नगरभित्र सन्धिखर्क प्यूठान सदरमुकाम जोडने किमडाँडा–धारापानी–ढाकावाङ हुँदै र अर्काे सन्धिखर्क नुवाकोट–खिल्जी–असुरकोट हँुदै खलंगा जोडिन्छ । त्यसै गच्छे–भालुवाङ सडकको ढिकुरा र धनचौरमा आधा जति सडक यही नगरसँग जोडिन्छ । तीनवटै मुख्य बाटालाई डबल कटिङ गरेर पिच गर्ने योजना रहेको उनले बताए । सडक सञ्जालका हिसाबले यो मुलुकमै नमुना जिल्ला हो । अब ग्राभेल र पिचमा नमुना जिल्ला बनाउन सांसद कस्सिएका छन् । ‘जति पनि सडक छन् ती सबैको वर्गीकरण गरेर धूलो र हिलो मुक्त बनाइन्छ,’ पूर्वउपप्रधानमन्त्री एवं प्रतिनिधिसभा सदस्य टोपबहादुर रायमाझीले भने, ‘अब ५ वर्षभित्रमा सबै सडक पिच भएको जिल्ला कुन हो भन्दा अर्घाखाँची भन्ने बनाउन हामी सबै एकजुट हुनुपर्छ ।’ संघ प्रदेश र स्थानीय सरकारबीच समन्वय गरी सडक संरक्षण गर्न त्यही अनुसारको बजेट विनियोजन गरी सडक पिच गर्ने पहिलो प्राथमिकता रहेको उनले दाबी गरे । बाटो कालोपत्रे गर्न बजेट चाहियो, गिट्टी, ढुंगासहित सबै मेटरियल धेरै ठाउँमा पाइन्छ । स्थानीयको पहिले सडक चाहियो भन्ने थियो, अहिले कालोपत्रे गरिदिनुपर्‍यो भनेर धेरै ठाउँबाट माग आउने गरेको रायमाझीले बताए ।

कांग्रेस केन्द्रीय सदस्यद्वय एवं प्रतिनिधिसभा सदस्य मानबहादुर विश्वकर्मा र पुष्पा भुसालले पनि सडक सञ्जालको विकासलाई प्राथमिकता दिएका छन् । गाडी चल्ने सडकको स्तरोन्नति, तलमाथि हरियाली, नाली कटान गरेर नबिग्रने सडक बनाउने भूमिका खेल्ने भुसालले बताइन् । जिल्लाको पूर्वी छत्रदेव गाउँपालिकाको सबै टोलबस्ती सडक सञ्जालले जोडिएको छ । गुल्मी सदरमुकाम तम्घाससँग सिमाना जोडिएकाले यहाँको उत्पादन गाडीबाटै त्यहीँ जान्छ । सदरमुकामबाट मथुराबेंसी–बल्कोट–रिडी खज्याङ र बल्कोटबाटै केरुङा–छत्रगन्ज–अर्घातोष–तम्घास जोडिन्छ ।

सन्धिखर्क–डिभर्ना–ठूलापोखरा हुँदै छत्रगन्ज पनि अर्को बाटो जोडिन्छ । यो पालिकाका मुख्य बाटा यिनै हुन् । ग्राभेलको काम भइरहेको छ । अरू एक सय जति बाटाको स्नरोन्नतिको काम भइरहेको पालिका अध्यक्ष लेखनाथ पोखरेलले बताए । पाँच वर्षभित्र सबै सडक चिटिक्क हुन्छन्, उनले भने । मालारानी र पाणिनि गाउँपालिकामा पनि सडक स्तरोन्नतिका काम भइरहेका छन् । जिल्लाका तीन नगर र तीन गापामध्ये क्षेत्रफलका हिसाबले नेपालकै ठूलो शीतगंगा नगरपालिकाका जटिल भूगोलका केही बस्तीमा सडक निर्माण भइरहेको छ । छरिएर रहेको बस्तीलाई एकीकृत गर्ने र विकासका सबै पूर्वाधारको सुविधा उपलब्ध गराउनु मुख्य चुनौती रहेको नगर प्रमुख सूर्यप्रसाद अधिकारीले बताए ।

‘एकै दिन एउटा वडा घुम्न नसकिने अप्ठयारो भूगोल छ,’ उनले भने, ‘सबै बस्ती सडक सञ्जालले जोड्ने र स्तरोन्नतिको काम भइरहेको छ ।’ सन्धिखर्क–गोरुसिँगे सडक यही नगरको भूगोलभित्र छ । गाउँमा जोडिने सडकलाई हिलो र धूलो मुक्त बनाउन बजेटले भ्याएसम्म गरिने उनले बताए । पहिले सडक नजोडी अरू विकासका पूर्वाधारका काम गर्न कठिन हुन्छ ।


‘खानेपानी योजना सम्पन्न गर्न, बिजुली पोल ओसार्न लगायत गाउँमा उत्पादन भएको वस्तु बजारसम्म लैजान र सहरबाट खाद्यान्न भित्र्याउन यातायात नभई हुँदैन, त्यसैले पहिले सडक निर्माण र स्तरोन्नति नै गर्नुपर्छ,’ शीतगंगा ९ का वडाध्यक्ष भीम केसीले भने ।

प्रकाशित : वैशाख ९, २०७५ ११:५५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT