अस्ताए रिमाल

सुशील पौडेल

काठमाडौँ — ‘मेरो दिल टुक्रा बनेर एक दिन आँखाको बाटो बहनेछ...’ विराटनगर जुटमिलबाट प्रसारण भइरहेको प्रजातान्त्रिक रेडियोलाई काठमाडौं सारिएपछि २००७ साल चैत २० मा यही गीतबाट प्रसारण आरम्भ भएको थियो ।

शंकर लामिछानेको उक्त रचनालाई हरिप्रसाद रिमालले स्वर तथा संगीत भरेका थिए । रेडियो नेपालका तिनै प्रथम गायक रिमालको शुक्रबार ९३ वर्षको उमेरमा निधन भएको छ । लामो समयदेखि श्वासप्रश्वासको समस्या झेलिरहेका रिमाल बानेश्वरस्थित फूलचोकी मार्गमा रहेको आफ्नै निवासबाट अस्ताए ।

काठमाडौंको लगनटोलमा जन्मेका रिमाललाई गायनमा थप चिनाउने काम गरे, ‘बिना बादल असिना पर्दैन...’, ‘फगत एक नजरमा...’, ‘पवनले त फूललाई केही भन्यो कि...’ जस्ता कालजयी गीतले । सयभन्दा बढी गीत गाएका रिमाल पछि रेडियो नेपालकै नाट्य विभागमा सरेपछि गाउन पाएनन् । तर रेडियो नाटक विधालाई भने उनले त्यसपछि स्थापित नै गराए । रिमालले झन्डै ६ सय रेडियो नाटक उत्पादन गरे ।

Yamaha

उनको नाटकसँगको लगाब दरबार हाईस्कुल पढ्दाताका सुरु भइसकेको थियो । अतिरिक्त क्रियाकलापअन्तर्गत नाटकका गुरु थिए, बालकृष्ण सम । मीठो स्वरका रिमाललाई समले नै पहिलो पटक १९९५ मा आफूले लेखेको नाटक ‘मुकुन्द इन्दिरा’ मञ्चन क्रममा गाउने अवसर दिए ।

कम उमेरका कारण अभिनयको मौका नपाएका रिमाललाई त्यसको एक वर्षपछि भने उनै समले नाटक ‘प्रल्हाद’ मा खेलाए । उनले सम निर्देशित नाटकहरू ‘भीमसेन थापाको अन्त्य’, ‘उ मरेकी छैन’, ‘भक्त भानुभक्त’, ‘अन्धवेग’ मा पनि आफ्नो कलाकारिता देखाउने मौका पाए ।

आफैंले नाटक निर्देशन गर्न थालेपछि भने रिमालले अभिनय गर्न छाडे । निर्देशन गर्न थालेपछि आफ्नै अभिनय कमजोर ठानेका रिमालले गुरु समले नै चलाएको बढी नाटकीय शैलीको अभिनयमा परिमार्जन गरे । उनी अभिनय जीवन्त र संवाद सम्प्रेषण स्वाभाविक हुनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्थे ।

नेपालमा बनेको पहिलो नेपाली फिल्म ‘आमा’ मा पनि उनले प्रधानपञ्चको भूमिकामा अभिनय गरे । ‘हिजो आज भोलि’, ‘परिवर्तन’, ‘मनको बाँध’, ‘के घर के डेरा’, ‘सिन्दूर’, ‘पिरती’, ‘सन्तान’, ‘ज्वाला’ लगायत दुई दर्जन फिल्ममा अभिनय गरे ।

तर रिमाल आफूलाई फिल्मभन्दा रंगमञ्चले बढी आनन्द दिने बताउँथे । भन्थे, ‘फिल्ममा कहिले कता गरेको अभिनयलाई जोडजाड पारेर देखाइन्छ । तर नाटक भनेको दर्शकका अघि प्रत्यक्ष प्रतिक्रिया लिँदै गर्न पाइन्छ । दर्शकको चप्पल खाए पनि वा तालीको वाहवाही पाए पनि अगाडि नै पाइन्छ ।’

गायन र अभिनयमा पोख्त रिमाल आफ्नो जीवनको सबैभन्दा ठूलो इच्छा नै गाउनु र अभिनय गर्नुलाई मान्थे । भारतको दरभंगाबाट आएको नौटंकीले बोलेको देखेर नै अभिनयप्रति उत्प्रेरित भएका रिमाल आफ्ना लागि कलाजस्तो ठूलो अम्मल यो दुनियाँमा अर्को नरहेको बताउँथे । रिमालले नेवारी नाटकसमेत लेख्नुका साथै निर्देशन पनि गरेका छन् । एक अन्तर्वार्तामा रिमालले भनेका छन्, ‘मैले जति पनि सृष्टि गरें, त्यो मेरा निम्ति हैन, यो देशका निम्ति हो । यसैमा मेरो इच्छा पूर्ण भएको छ ।’

२००७ देखि २०५३ सालसम्म रेडियो नेपालमा रहेका रिमालले २०१४ मा त्यहीं कार्यरत समाचार वाचिका कल्याणी पौडेलसँग प्रेमविवाह गरे । रिमालका पत्नीसहित दुई छोरा र एक छोरी छन् । रिमालको निधनमा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले शोक व्यक्त गरेका छन् । ‘नेपाली सांगीतिक क्षेत्रका मूर्धन्य व्यक्तित्वको निधनले मलाई अत्यन्त दु:ख लागेको छ,’ ओलीले ट्वीटमा लेखेका छन्, ‘डेढ वर्षअघि उहाँको निवासमा स्वास्थ्यस्थिति बुझ्न जाँदा भएको आत्मीय संवाद स्मरण भइरहेको छ ।’ नेपाल चलचित्र कलाकार संघका पूर्वसंरक्षकसमेत रहेका रिमालको निधनप्रति कलाकार संघले पनि शोक व्यक्त गरेको छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०७:१२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

महँगा हिरो

सुशील पौडेल

काठमाडौँ — चर्चाले कलाकारको पारिश्रमिकमा प्रत्यक्ष फाइदा पुर्‍याउने गर्छ । ‘भर्चुअल सोसाइटी’ को अहिलेको जमानामा सामाजिक सञ्जालमा देखिने कलाकारको फ्यान फलोइङ र उसका कामले सिर्जना गर्ने ट्रेन्डिङले सेलिब्रिटी निर्धारण गरिरहेको छ । पछिल्ला वर्ष नेपाली फिल्मका हिरो/हिरोइनको क्रेज पनि बढ्दो छ ।

जसको प्रतिछाया उनीहरूले लिने पारिश्रमिकमा देखिने गरेको छ । जबकी कुनै बेला राजेश हमालको रजगज चल्दा पनि उनले पारिश्रमिक दुईदेखि तीन लाख रुपैयाँ बढाएनन्, बरु धेरैभन्दा धेरै फिल्ममा खेलिदिए । यतिबेला हिरो, हिरोइनमा हतारिएर फिल्म नखेल्ने र खेल्दा मोटै रकम लिने ‘ट्रेन्ड’ बढ्दो छ ।


अनमोल केसी (रु. ३०–३५ लाख)
‘होस्टेल’ फिल्मबाट नायकमा डेब्यु गरेका अनमोल यसबीचको पाँचवर्षे करिअरमा नेपाली फिल्म क्षेत्रकै सर्वाधिक महँगा कलाकार दरिएका छन् । स्वयं अनमोल भने सामाजिक सञ्जालमा उतिसारो सक्रिय छैनन् । फेसबुक, ट्वीटरमा उनका भेरिफाइट अकाउन्ट नभए पनि फेक अकाउन्ट बनाएर लाइक्स बटुल्नेको बाढी छ । अनमोल केसीको नाममा खोलिएको एक पेजमा ३ लाख २४ हजार फलोअर्सदेखि एक लाख कटेका नै उनका नामका तीन वटा फेक पेजहरू छन् । इन्स्टाग्राममा उनका दुई लाख बढि फलोअर्स छन् ।


अनमोलले ‘कृ’ मा त्यसताकाको सर्वाधिक २० लाख रुपैयाँ पारिश्रमिक लिएको खबरले सनसनी मच्चाएको थियो । त्यसपछि प्रतिस्पर्धी कलाकारले पनि आफ्नो रेटमा वृद्धि गरे । यतिबेला निर्देशक मिलन चाम्सको ‘ब्याचलर बन्टी’ र झरना थापाको ‘ए मेरो हजुर ३’ मा अनमोल अनुबन्धित छन् । ‘ब्याचलर बन्टी’ मा ३०–३५ लाख रुपैयाँ लिएका अनमोलले थापाको
फिल्मलाई पनि उस्तै रकम लिएको बताइन्छ ।


अनमोल स्टारडमलाई टिकाइरहन सकेकैले महँगा कलाकारमा निरन्तर दरिन सकेको बताइन्छ । खासगरी टिनएजर्समाझ चर्चित उनका फिल्मले सुरुआतमा देखिएको हाउसफुलले व्यापारको ल्याकत राख्छन् । ‘अनमोलसँग जो निर्माता पनि फिल्म बनाउन लालायित हुन्छन्,’ निर्देशक झरनाले भनिन्, ‘उसको फ्यान फलोइङ, स्टारडमले गर्दा पनि उसमा गरेको लगानी सुरक्षित हुन्छ भन्ने लाग्छ ।’


अर्का निर्देशक मिलन पनि अभिनय सुधार्नुपर्ने हुँदाहुँदै पनि अनमोलको मिहिनेती स्वभाव, हतपत नखुल्ने, चकलेटी अनुहार, केटी फ्यानले गर्दा उनलाई सर्वाधिक रकम तिर्न निर्माताहरू इच्छुक देखिएको ठान्छन् ।

प्रदीप खड्का (रु. २२ लाख)
रियालिटी शो ‘खोजी प्रतिभाको’ मार्फत अभिनयमा आएका प्रदीपले ‘इश्केप’ बाट डेब्यु गरेका भए पनि त्यसमा उनी खासै नोटिस भएनन् । ‘प्रेमगीत’ ले उनको उचाइ एकाएक चुल्यायो । एकातिर चकलेटी हिरोबाट आर्यन सिग्देलको क्रेज सेलाउँदै जानु र विकल्पमा प्रदीपको उदय हुनु लगभग एकै समय हो ।


निर्देशक मिलन चाम्सकै फिल्म ‘लिलिबिली’ मा उनी १५ लाख रुपैयाँसहित म्यानमार, बर्मा र बैंककको प्रदर्शन अधिकार लिएर अनुबन्धित भएपछि ‘कृ’ मा २० लाख रुपैयाँ लिएका अनमोलको भन्दा धेरै रकम भनेरसमेत प्रचारबाजी भयो । यतिबेला उनी उज्ज्वल घिमिरेको निर्देशन रहने ‘लभ स्टेसन’ मा पनि मोटै रकम लिएर खेल्न राजी भएको बताइन्छ ।
चकलेटी अनुहार, मीठो मुस्कान, सर्लक्क र फूर्तिलो जीउडाल प्रदीपको आवरणका विशेषता हुन् भने अभिनयमा पनि राम्रा कलाकार हुनु समकक्षीमाझ उनको पृथक् विशेषता बनिरहेको छ । उनका फिल्मले पनि प्रारम्भिक व्यापार गर्नुमा प्रदीपकै स्टारडम र ठूलो फ्यान सर्कल रहेको पुष्टि गर्छ । ‘लिलिबिली’ मा सँगै काम गरेका मिलन चाम्सले प्रदीपको अभिनयलाई नराम्रो भन्न नमिल्ने तर्क गर्दै भन्छन्, ‘खासगरी उसमा आफ्नो फिल्मको सही प्रमोसन गर्न र कसरी हाइप बनाउन सकिन्छ भन्ने राम्रो ज्ञान छ । ऊ कतिपय कलाकार जस्तो नखरा पार्ने खालको छैन । एकदम सहज छन् ।’


पल शाह (रु. १५ लाख)
राजेश हमाल, विराज भट्ट वा निखिल उप्रेतीको जगजगी छँदा फिल्ममा ‘एक्सन ट्रेन्ड’ हाबी थियो । जति धेरै फाइट उति धेरै हिट भनेझैं अवस्था थियो । त्यसमा पनि एक मुक्काले दस जनालाई ढलाउन सक्ने हमालको मुक्का वा स्टन्ट देखाएरै दर्शक चकित पार्ने उप्रेतीको शैली अहिलेको स्वादमा पर्दैन । बरु लभस्टोरी फिल्म र कोरियन लुक्सका हिरो/हिरोइन अहिले चल्तीमा छन् । त्यसैले पनि पल शाह उच्च माग रहेका कलाकारमा तेस्रोमा आउँछन् । उनको फिल्म छ्यापछ्याप्ती भने छैन ।


एक टीभीमा भिजुअल इडिटरका रूपमा काम गर्दागर्दै म्युजिक भिडियो खेल्न पुगेका पललाई पछि विकास आचार्यले ‘नाई नभन्नु ल ४’ मा खेलाए । त्यसपछि सुदर्शन थापाले ‘म यस्तो गीत गाउँछु’ बाट हाइप दिलाए । पलले त्यसपछि आफ्नो भाउ यतिसम्म बढाइदिए कि स्वयं सुदर्शनले नै निर्माण घोषणा गरिसकिएको ‘म यस्तो गीत गाउँछु’ को सिक्वेलमा पललाई अनुबन्ध गर्न नै सकेनन् । स्रोतका अनुसार सिक्वेलका लागि उनले १५ लाख रुपैयाँको माग गरेका थिए । तर त्यसपछि पलको ‘जोनी जेन्टलम्यान’ फ्लप भयो भने मल्टिस्टारर भएकैले ‘शत्रु गते’ चल्दा पनि त्यसको जश एक्लैले पाएनन् । यतिबेला पलले बरु फिल्म खेलेका छैनन्, तर आफ्नो भाउ पनि घटाएका छैनन् ।


टिनएजर्स दर्शकमाझ पलको छवि पनि राम्रो छ । ‘म यस्तो गीत गाउँछु’ ले उनलाई लभर–ब्वाईका रूपमा स्थापित गरिदियो भने ठीकठाकको अभिनय र नृत्यमा केही सिपालु भएकैले पललाई मन पराउनेको संख्या पनि ठूलो छ । जसले गर्दा फिल्म निर्माता उनलाई मोटै रकम दिएर भए पनि अनुबन्ध गराउन चाहन्छन् ।

दयाहाङ राई, सौगात मल्ल, विपिन कार्की (रु. १०–१५ लाख)
यी तीनै जना कलाकार हिरो कम अभिनेता ज्यादा हुन् । र, सबैको पृष्ठभूमि रंगमञ्च हो । रंगकर्मीलाई फिल्मकर्मीहरू ‘नाटक बढी गर्छ’ भनेर होच्याउने परिपाटीमा दयाहाङ, सौगात र विपिनको फिल्ममा आगमनले रोकियो । जीवन्त र यथार्थपरक अभिनय शैलीको अनुशरणले नै उनीहरूलाई ‘हिरो जोन’ भन्दा बाहिरको ठूलो दर्शक घेरामाझ लोकप्रिय बनायो ।


राम्रो कलाकार भनेर पछ्याउने यिनका फ्यानले समेत पछिल्लो समय दयाहाङ, सौगातहरू राम्रो फिल्मका लागि भन्दा राम्रो पैसाका लागि फिल्म खेल्न थालेको भन्दै आलोचना गर्छन् । तर अझै पनि दयाहाङ, सौगातलाई ८ देखि १० लाख रुपैयाँमा फिल्म खेलाउन चाहने निर्माताको लामो लर्को नै छ । ‘पशुपति प्रसाद’ र ‘जात्रा’ ले एकाएक लाइमलाइटमा ल्याएका विपिनले सौगात र दयाहाङ जस्तो बग्रेल्ती फिल्म नखेले पनि पछिल्लो ‘प्रसाद’ बाट भने १५ लाख रुपैयाँ पारिश्रमिक लिएका थिए । फिल्मका निर्देशक दिनेश राउतले भने उक्त रकम आफूहरूले विपिनका लागि भन्दा पनि आफ्नो पात्रका लागि लगानी गरेको टिप्पणी गर्दै भने, ‘हो, त्यो पात्रलाई विपिनले बाहेक अन्य कलाकारले सायदै न्याय गर्न सक्थे होलान् ।

हामीलाई उनी नै चाहिने थियो । त्यसैले मागअनुसारको रकम दिएका हौं ।’ त्यसो त अरू फिल्ममा पनि विपिनले यही दरभाउ चलाउलान् भन्नचाहिँ नसकिएला ।

sushilpaudel2@gmail.com

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ १०:५०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT