बन्दै बनेन पुल

भीमबहादुर सिंह

जाजरकोट — ठेकेदारको लापरबाहीले मोर्क खोला पुल निर्माणमा ढिलाइ भएको छ । जाजरकोट–जुम्ला रणनीतिक सडकअन्तर्गत पर्ने उक्त पुलको निर्माण ७ वर्षदेखि अलपत्र छ ।

जाजरकोट–जुम्ला सडकको मोर्क खोलामा आधा बनाएर अलपत्र छाडिएको पुल । तस्बिर : भीमबहादुर

पुल निर्माणमा लापरबाही गर्ने कम्पनीलाई गरेको कारबाहीविरुद्ध सर्वोच्च अदालतमा दायर मुद्दाको अन्तिम टुंगो नलाग्दा थप ढिलाइ भएको हो ।

वर्षौंसम्म पुल निर्माण नगर्ने कम्पनीलाई जिल्ला समन्वय समितिको सिफारिसमा सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयले वर्षदिनअघि कालोसूचीमा राखेर ठेक्का सम्झौता तोड्ने निर्णय गरेको थियो । निर्णयविरुद्ध कम्पनीका अख्तियार अधिवक्ता जगदीश बजगाईंले समिति र अनुगमन कार्यालयलाई विपक्षी बनाई गत असोज २६ गते सर्वोच्च अदालतमा उत्प्रेषणको रिट दायर गरेका थिए ।

सर्वोच्चले गत असोज २७ गते विपक्षीका नाममा निर्माण कम्पनीलाई कालोसूचीमा राख्ने निर्णय कार्यान्वयन नगर्न अन्तरिम आदेश जारी गर्दा र मुद्दाको अन्तिम टुंगो नलाग्दा पुल निर्माण थप अलपत्र परेको जिल्ला प्राविधिक कार्यालयका सबइन्जिनियर कर्णबहादुर सिंह बताउँछन् । ठेकेदारले पुल निर्माणका लागि ९० लाख भुक्तानी लिइसकेका छन् । तर पुलको सब स्ट्रक्चरको कार्यबाहेक अरू हुन सकेको छैन । पुलको सुपरस्ट्रक्चर, पहुँच मार्ग, नदी नियन्त्रणलगायत काम अलपत्र छन् । पुल निर्माणका लागि सर्वउद्धार/फ्रेन्ड्स जेभी काठमाडौंले २०६९ मा सम्झौता गरेको थियो ।

कम्पनीले १ करोड ९६ लाख लागतमध्ये घटाघट गरी १ करोड ४४ लाखमा सम्झौता गरेको थियो । २०७३ मा तेस्रोपटक म्याद थप गर्दासमेत निर्माण कम्पनीले पुल निर्माणमा सक्रियता नदेखाएपछि कारबाही गरेको सिंहले बताए । सम्झौताको मितिले डेढ वर्षमा सक्नुपर्ने काम ७ वर्षसम्म पूरा नभएको उनले बताए । पुल निर्माणका लागि ३ पटकसम्म म्याद थप गर्दा पनि सम्बन्धित व्यवसायी सम्पर्कमा नआउँदा र निर्माणमा तदारुकता नदेखाउँदा कम्पनीलाई कालोसूचीमा राख्न तथा ठेक्का तोड्न कार्यालय बाध्य भएको उनको भनाइ छ ।

मुद्दाको अन्तिम टुंगो नलागी पुल निर्माण रोकिएपछि गत आवमा आएको ७० लाख बजेट पनि फिर्ता गएको सिंहले बताए । मोर्क खोला पुल निर्माणमा ढिलाइ हुँदा जाजरकोट–जुम्ला सडकमा पर्ने दर्जन पुल निर्माण प्रक्रिया अघि बढ्न सकेका छैनन् । ‘जसले अन्य विकास निर्माणमा बाधा पुगेको छ,’ उनले भने, ‘पुल निर्माणको ६० प्रतिशत कार्य भइसकेको छ । २५ मिटर लम्बाइ तथा ४ मिटर चौडा पुल स्थानीय सडक पुल आयोजनाअन्तर्गत बन्न लागेको हो ।’ व्यवसायीले प्रतिस्पर्धामा कामको जिम्मेवारी लिने अनि कार्य सम्पन्नतर्फ बेवास्ता गर्ने चलनले समस्या भएको उनको भनाइ छ ।

व्यवसायीले समयमा पुल नबनाउँदा पश्चिम क्षेत्रका बासिन्दालाई आवतजावतमा सास्ती भएको जिसस प्रमुख मनबहादुर रावलले बताए । पुल नबन्दा मोर्क बजारदेखि थलहसम्मको २५ किमि खण्डमा यातायात सहज छैन । ‘सडक निर्माण भएको वर्षौं बिते पनि यातायात सुविधा नहुँदा स्थानीयलाई आवताजावतमा सास्ती हुने गरेको छ,’ उनले भने, ‘बर्सेनि वर्षासँगै खोलामा पानी बढेपछि यातायात अवरुद्ध हुने गर्छ । पुल नहुँदा स्थानीयले बर्खाको समयमा जोखिम मोलेर वारपार गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।’ मोर्क पुल जाजरकोट पश्चिम क्षेत्रको मुख्यद्वार मानिन्छ ।

लाखौं खर्चेर बनाएको कजवे बग्यो
मोर्क खोलामा गत आवमा निर्माण भएको कजवे पनि खोलाले बगाएको छ । खोलाले कजवे बगाएपछि २८ लाख लगानी खेर गएको छ । लामो समयसम्म पुल नबनेपछि स्थानीयलाई आवतजावतमा सहज हुने भन्दै जिससको पहलमा गत जेठ/असारमा मोर्क खोलामा उक्त कजवे निर्माण भएको थियो ।स्थानीय बासिन्दाले उपयोग गर्न नपाउँदै खोलामा आएको बाढीले कजवे बगाएको छ ।

Yamaha

खोलामा पुल नबन्दासम्म यातायातका साधन सञ्चालनका लागि कजवे निर्माण भएको थियो । निर्माण भएको महिना दिन नबित्दै कजवे बगेपछि स्थानीयले सम्बन्धित निकायको आलोचनासमेत गरेका छन् । गतिलो प्राविधिक डिजाइनबिना हचुवामा कजवे बनाउँदा लगानी खेर गएको स्थानीय वीरबहादुर चन्दले बताए । उपयुक्त लोकेसन र डिजाइनबिनै कजवे निर्माण गरी आर्थिक लगानी हिनामिना भएको उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ ०८:०९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पुल बगाएपछि सास्ती

आधा घण्टाको बाटो एक दिन
भीमबहादुर सिंह

जाजरकोट — नलगाड नगरपालिका–३, कटेका गोवर्धन वलीलाई सोही वडाको कैनाबजारस्थित स्वास्थ्य चौकीमा उपचारका लागि पुग्न ५ घण्टा पैदल हिंड्नुपर्ने बाध्यता छ । त्यस्तै विद्यार्थी राजेन्द्र वली पनि सुर्योदय माध्यमिक विद्यालय कैना पुग्न उति नै समय हिंड्छन् ।

उनी ९ कक्षामा अध्ययनरत छन् । उनीहरू मात्र हैन, कटेका दर्जनौं स्थानीय कैनाबजारस्थित वडा कार्यालय, स्वास्थ्य चौकी, विद्यालयलगायत संघसंस्थाबाट सरकारी सेवा लिन र दैनिक उपभोग्य वस्तु किन्न दिनभर पैदल हिंड्न बाध्य छन् ।


खोलामा पुल नभएपछि उनीहरू आधा घण्टाको बाटो एक दिन हिंड्न बाध्य भएका हुन् । त्यस्तै झमरा खोलामा पुल नहुँदा उनीहरूलाई सदरमुकाम खलंगा आउनका लागि रुकुमको आठबीसकोट भएर एक दिनको लामो दूरी हिंड्नुपर्ने बाध्यता भएको छ ।


बाढीले विभिन्न खोलामा पुल बगाएपछि नलगाडका हजारौं स्थानीय बासिन्दालाई आवतजावतमा सास्ती भएको छ । गत साउन २९ गते नलगाड नगरपालिकाको झुमरा खोलामा आएको बाढीले ट्रस ब्रिज तथा काठेपुल बगाएपछि स्थानीय बासिन्दालाई आवतजावतमा सास्ती भएको हो ।


बाढीले नलगाड नगरपालिका २, ३, ४, ५ र ६ वडामा ३ ट्रस ब्रिज तथा २ दर्जन काठेपुल बगाएको हो । बाढीका कारण झुमराखोला, गराग्ली खोला, हम्काखोला, विराखोला, साङ्ट, पिउली, तल्लो गराग्ली, नहकुली, करुवा, कटे, औला, गुदाले, सिर्के, जुगेखोलालगायत खोलाका पुल बगेका छन् । पुल बगाएपछि दर्जन विद्यालयका एक हजार विद्यार्थीे पठनपाठनबाट बन्चित भएका छन् ।


बाढीले कालिमाटी र घुवारामा रहेको ट्रस ब्रिज बगाउँदा बारेकोट गाउँपालिका, जुम्ला र डोल्पा जाने–आउने बाटोसमेत अवरुद्ध भएको छ । त्यस्तै बाढी र पहिरोका कारण स्थानीय बासिन्दाका ४१ घर, दुई दर्जन खानेपानी योजना, आधा दर्जन लुघु जलविद्युत् आयोजना, एक सय पानी घट्ट, चारवटा मिल, आधा दर्जन सडक, हजारौं रापेनी खेतीयोग्य जमिनलगायत संरचना क्षति भएका छन् ।


पुल नहुँदा पिउली, राता, भारगाउ, थाप्ला, लहँ, गर्छिना, करुवा जानेआउने बाटो बन्द भई स्थानीय बासिन्दा आन्तरिक नाकाबन्दीमा परेको वडाअध्यक्ष पूर्णबहादुर खडकाले बताए । ‘गाउँलेहरूले दुई सातादेखि एक गाउँबाट अर्को गाउँसम्म आवतजावत गर्न पाएका छैनन्,’ उनले भने । बाढीले स्थानीय बासिन्दाका २६ घर बगाएको र १५ घरमा आंशिक क्षति पुर्‍याएको खडकाले बताए । बाढी तथा पहिरोले पुल, जलविद्युत, खानेपानी, खेतीयोग्य जमिन, सडकलगायत भौतिक संरचनामा करोडौंको क्षति पुर्‍याएको भन्दै नगरपालिकाले सम्बन्धित पक्षसँग सहयोगको अपिल गरेको नगरप्रमुख टेकबहादुर रावलले बताए ।


‘पुल बगाउँदा नाकाबन्दीजस्तै भएको छ, गाउँभरि खानेपानीको हाहाकार छ, विद्यार्थी विद्यालयमा गएर पढ्न पाएका छैनन्,’ नगरप्रमुख रावलले भने, ‘खोलामा अस्थायी लाप्का बनाएर भए पनि आवतजावत खुलाउने प्रयासमा छौं ।’ खोला पुल नहुँदा दैनिक उपभोग्य वस्तुको आपूर्ति हुन सकेको छैन । उनका अनुसार दुई दर्जन गाउँमा खाद्यान्नलगायतको अभाव देखिएको छ ।


प्रकाशित : भाद्र १३, २०७५ १२:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT