बाँदरको उपद्रोले खेतबारी बाँझो

‘मकै पोलेर खानै रहर भयो’
कान्तिपुर संवाददाता

गोरखा — प्रदेशको भूमि व्यवस्था कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले जग्गा बाँझो राख्न नदिने नियम ल्याउने बताइरहेका बेला यहाँका केही बाली लाग्दै आएका जमिन बाँझिन थालेका छन् ।

लगाएको बाली बाँदरले नोक्सान गर्न थालेपछि दिक्क भएर गाउँलेले खेती गर्न छाडेका हुन् ।

सिमलगैरी, नौबिसे र बेलडाँडा क्षेत्रका किसान बाँदरको उपद्रोले हैरान छन् । हुलका हुल आएर बाली नष्ट गरिदिँदा खेतीपाती गर्ने उत्साह घट्दै गएको किसानको भनाइ छ । अन्नबाली नाश गरेपछि नौबिसेकी सम्झना थापाले यो वर्ष हलेदो (बेसार) मात्र लगाइन् ।

Yamaha

स्थानीय ईश्वरबहादुर बस्नेतको ८ रोपनीमध्ये आधा जमिन बाँझो छ । घर आसपास करेसाबारीमा बाँदर धपाउन ‘ड्युटी’ बसेर उनले दु:खसाथ ४ रोपनीमा खेती गरेका छन् । ‘एक हल गोरुलाई दिनको २ हजार तिरेर खेती लगायो, उम्रन थालेदेखि बाँदर मडारिन थाल्छ,’ उनले भने, ‘धपाउँदा पनि टेर्दैन । आजित भएर बाली लगाउनै छाडिदियौं ।’ घरमा थन्काएको मकैसमेत भित्रैबाट बाँदरले लैजाने गरेको उनले सुनाए । केराको घरी पाक्नै नपाई लगिदिन्छ । कर्कलो र हलेदोबाहेक अरू बाली जोगाउन किसानलाई हम्मे पर्छ ।

‘अस्ति भातको कसौंडी घर भित्रैबाट लग्यो,’ सम्झना थापाले सुनाइन्, ‘कोदो पनि माडेर खाइदिन्छ । कर्कलो नखाए पनि माडिदिन्छ, मकैको बिरुवा एक हात भएदेखि नै टुप्पो निमोठिदिन्छ ।’ अन्नबाली नोक्सान मात्र होइन, बालबालिकासमेत बाँदरबाट असुरक्षित भएको उनी बताउँछन् ।

विद्यालय आउँदाजाँदा बच्चालाई झम्टने डर हुने गरेको स्थानीय बताउँछन् । साताअघि १० वर्षे प्रमेश थापालाई बाँदरले चिथोरेर घाइते बनायो । ‘बाख्राको पाठो समातेर जंगलतिर लगी छाडिदिन्छ । महिला केटाकेटीलाई त टेर्दै टेर्दैन,’ थापाले भनिन् । उक्त गाउँमा हाल करिब ४० रोपनी खेतीयोग्य जमिन बाँदरका कारण बाँझिएको छ ।

बाँदर नियन्त्रणका लागि जिल्ला वन र नगरपालिकाले चासो राखिदिनुपर्ने स्थानीयको माग छ । फुजेल र बुंकोटमा पनि बाँदरले दु:ख दिन थालेपछि किसानमा निराशा छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०७:२९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

श्रीमान्‌ले नै लगाए आगो

खर्च अभावमा उपचार हुन सकेन
अर्जुन राजवंशी

दमक — मट्टितेल खन्याएर श्रीमान्ले लागो लगाउँदा झापा कमल गाउँपालिकाकी एक महिला गम्भीर घाइते भएकी छन् । आगाले उनको ४० प्रतिशत भाग जलेको चिकित्सकले बताए ।

कमल ५ पाडाजुँगीका भक्तबहादुर दर्जीले श्रीमती लीलामायालाई मट्टितेल खन्याएर आगो लगाएका हुन् । लीलामायाको कम्मरदेखि माथि सबै जलेको छ । उक्त घटना भदौ १२ गते राति भएको हो ।

घरायसी विवादमा भक्तबहादुरले श्रीमतीलाई मट्टितेल खन्याएर आगो लगाएको इलाका प्रहरी दमकका डीएसपी श्यामलकुमार सुब्बाले बताए । भक्तबहादुरलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।

गम्भीर घाइते लीलामायाले अहिलेसम्म उचित उपचार पाउन सकेकी छैनन् । आर्थिक अभावका कारण ४ दिनसम्म उनलाई कहाँ लगेर उपचार गर्नेमा आफन्त दोधार देखिए । अवस्था गम्भीर भए पनि उनको उचित उपचार हुन सकेको छैन ।

घटनालगत्तै लीलामायालाई प्रहरीको सहयोगमा बिर्तामोडस्थित ब एन्डसी अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो । उनको कुरुवाका रूपमा माइतीपट्टिका दाजु टीकाराम ठटाल छन् । ठटाल भुटानी शरणार्थी हुन् । अरू कोही आफन्त नभएको र दाजुको पनि आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले उपचार सम्भव नभएको हो ।

बिरामी भर्ना भएको २ दिनसम्म पैसा बुझाउन नसकेपछि बीएन्डसीले त्यति बेलासम्मको खर्च छुट गरेर अन्यत्र लान रेफर गरेको थियो तर, एम्बुलेन्स भाडासमेत नहुँदा दाजुले सिकिस्त बहिनीलाई शरणार्थी शिविर लिएर गएका थिए ।

भुटानी शरणार्थी शिविर बेलडाँगीका सचिव टीकाराम रसाइलीको पहलमा आम्दा अस्पताल दमकमा भर्ना गरिएको थियो तर बिरामीको अवस्था गम्भीर रहेकाले आम्दामा उपचार सम्भव नरहेको मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. नवीन ढकालले बताए । ‘बिरामीको अवस्था हेरेर हामीले तत्काल धरान रेफर गरेका थियौं,’ डा. ढकालले भने, ‘तर पैसा छैन भन्दै उहाँहरूले बिरामीलाई लग्नुभएको छैन ।’

बिरामीको ४० प्रतिशत भाग जलेकाले तत्काल विशेष उपचार आवश्यक रहेको उनले बताए । ‘घटनालगत्तै आईसीयूमा राखेर उपचार गर्नुपर्नेमा भ्यानमा बिरामी राखेर यताउता घुमाउँदै बितेको छ,’ डा. ढकालले भने, ‘बिरामीको उचित उपचार नहुँदा जलेको घाउमा संक्रमण हुने सम्भावना देखिएको छ ।’

लीलामाया भक्तबहादुरकी सातौं श्रीमती रहेको डीएसपी सुब्बाले जानकारी दिए । लीलाको पनि यो दोस्रो विवाह हो । उनीहरूका छोराछोरी छैनन् । यो परिवार अति विपन्न हो । घरमा भक्तबहादुरका वृद्ध बुबा मात्र छन् ।

‘बाँच्ने अवस्थाको बिरामी पनि उपचार नपाएर ज्यानै जाला भन्ने डर भइसक्यो,’ शिविर सचिव रसाइलीले भने, ‘आफन्तले एक पैसा छैन भनिरहेका छन् । खोइ कसरी कहाँ लगेर उपचार गर्नु ?’ लीलामाया पनि भुटानी शरणार्थी परिचयपत्रबाहक हुन् । उनका पहिलो श्रीमान्तर्फ दुई छोरा छन् ।

चर्को गर्मीका बेला आगाले जलेको बिरामी आईसीयूबाहिरै उपचारविहीन अवस्था देखेपछि दमकका रुद्रप्रसाद गौतम र विमल शर्माले खर्च दिएर शनिबार धरानस्थित बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान लाने व्यवस्था गरिदिएका थिए । घटनालगत्तै कमल गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधिसँग छलफल गरे पनि अहिलेसम्म कुनै सहयोग प्राप्त भएको छैन ।

‘उहाँहरूले सहयोगको आश्वासन मात्र दिनुभयो । अहिलेसम्म केही सहयोग पाएको छैन,’ डीएसपी सुब्बाले भने, ‘मैले गाउँपालिका उपाध्यक्ष र वडाध्यक्षसँग सहयोग मागेको थिएँ ।’ मट्टितेल खन्याएर आगो लगाउने भक्तबहादुरलाई ज्यान मार्ने उद्योगअन्तर्गतको मुद्दा चलाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०७:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT