सफल बन्दै जटिल शल्यक्रिया

कृष्णप्रसाद गौतम

सुर्खेत — सुर्खेत विमानस्थलनजिकै घर बनाउने क्रममा असार अन्तिम साता एकतला माथिबाट खसेका मजदुर रमेश थारूको जस्तापातामा ठोकिएर दायाँ हातको कुहिनोदेखि चुँडियो ।

सुर्खेत, कालागाउँस्थित मध्यपश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल । तस्बिर : कान्तिपुर

नसा, रक्तनली, हड्डीसहित कुहिनो चुडिँदा उनको हातमा मुस्किलले ६ इन्च मात्र छाला बाँकी थियो ।

उनको शरीरबाट अत्यधिक रक्तश्राव भयो । उनलाई मध्यपश्चिमाञ्चल क्षेत्रीय अस्पताल पुर्‍याइयो । हाडजोर्नी विशेषज्ञ डा. मंगल रावललगायत चिकित्सकलाई समेत सुरुमा हात जोड्न सक्छौं जस्तो लागेन । तर उनीहरूले आँट गरे । शल्यक्रिया सक्नै ४ घण्टा लाग्यो । अहिले थारूको अवस्था सामान्य हुँदै गएको छ । उनी अस्पतालको सामान्य शय्या उपचाररत छन् ।

Yamaha

गुर्भाकोट नगरपालिका १३, की सुनीता तिवारीले चैत पहिलो साता ५ सय ग्रामको बच्चा जन्माइन् । यस्तोमा उनीमात्र होइन, उनको परिवारले बच्चा बाँच्ने आस मारिसकेको थियो । ‘एक त ७ महिनाको जन्म, त्यसमा पनि जम्मा ५ सय ग्राम,’ सुनीताका पति केशव शर्माले भने, ‘हामीले छोरीलाई बाँच्ने आसै मारेका थियौं ।’

मध्यपश्चिम क्षेत्रीय अस्पतालमा ३ महिनाको सघन उपचारपछि छोरी सामान्य अवस्थामा पुगेर असार दोस्रो साता डिस्चार्ज गरिएको थियो । जन्मदा ५ सय ग्रामकी शिशु ३ महिनाको उपचारपछि १ हजार ३ सय ग्राम तौलसहित सामान्य अवस्थामा फर्केको बालरोग विशेषज्ञ डा. नवराज केसीले बताए ।

क्षेत्रीय अस्पतालमा सफल भएका यी दुई जटिल उपचार र शल्यक्रिया हुन् । पछिल्लो समय अस्पतालमा एकपछि अर्को जोखिमपूर्ण शल्यक्रिया सफल हुन थालेपछि चिकित्सक पनि उत्साही भएका छन् । बिरामीमा गुणस्तरीय उपचारको आशा जागेको छ ।

अस्पतालका प्रमुख मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. डम्बर खडकाले बिरामीलाई गुणस्तरीय सेवा दिन निरन्तर प्रयास गरिराखेकाले पछिल्लो समय जोखिमपूर्ण शल्यक्रिया सम्भव भएको बताए । उनका अनुसार दुई साताअघि परिवारले बाँच्ने आसै मारिसकेकी दैलेखकी एक १७ वर्षीया किशोरीको समेत सफल उपचार भएको थियो ।

विशेषज्ञ चिकित्सकको व्यवस्था, आधुनिक उपकरण थपिँदै जानु, अस्पताल प्रशासन सुध्रँदै जानुलगायत कारण गुणस्तरीय उपचार र शल्यक्रिया सफल भएको उनको भनाइ छ । उनले अस्पतालमा दैनिक ५ वटासम्म शल्यक्रिया भइरहेको बताए ।

अस्पतालमा अहिले अर्थोपेडिक विभागमा ३, गाइनेमा ३, मेडिसिनमा १, बालरोग विशेषज्ञ १, जनरल सर्जन २ र एनेस्थेसिया १ गरी ११ विशेषज्ञ चिकित्सक कार्यरत छन् ।

चार शय्याको आईसीयू र एक महिनासम्मका शिशुका लागि ६ शय्याको एनआईसीयू सुविधा सञ्चालनमा छन् । जहाँ नर्स र विशेषज्ञ चिकित्सकको निगरानीमा उपचार हुन्छ । मनिटर, अक्सिजन पाइपलगायत मेसिन पनि चालु अवस्थाका छन् । त्यस्तै १५ शय्याको इमरजेन्सी, ३० शय्याको प्रसूति र एक सय २० शय्याको जनरल वार्ड सञ्चालनमा छ ।

सीटीस्क्यान मेसिन आई जडान भइसकेको छ । अस्पतालका अनुसार एक साताभित्रै उक्त मेसिनबाट उपचार सुरु गरिनेछ । यस्तै दूरबिन प्रविधिबाट पत्थरीको शल्यक्रिया गरिन्छ । चिरफार नगरेरै हाडजोर्नीको बाहिरबाट अप्रेसन गर्न सीएम एक्सरे मेसिन चालु अवस्थामै छ ।

इन्डोस्कोपी, इकोकार्डियोग्राम, डाइलाइसिस, अक्सिजन प्लान्टलगायत आधुनिक मेसिनबाट उपचार भइरहेको छ । एनआईसीयूमा तापक्रम व्यवस्थापनका लागि चौबीसै घण्टा एसी, अक्सिजन, जन्डिस भएका शिशुका लागि फोटोथेरापी, प्रेसरसहितको अक्सिजनका लागि सिपाप, र तापक्रम सन्तुलनका लागि वार्मर मेसिनको व्यवस्था छ ।

३० चिकित्सकको दरबन्दी रहेको अस्पतालमा ८ मात्र दरबन्दीका चिकित्सक कार्यरत छन् । कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानबाट पठाइएका ३, व्यवस्थापन समितितर्फका एक र करारका १८ चिकित्सक कार्यरत रहेको अस्पताल प्रशासनले जनाएको छ ।

प्रमुख मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट खडकाले टिमवर्कका कारण पनि जटिल शल्यक्रिया गर्न सकिएको बताए । एकपछि अर्को सफल शल्यक्रिया हुन थालेपछि गम्भीर समस्या भएका बिरामीलाई नेपालगन्ज, भारतको लखनउ र काठमाडौं जानुपर्ने समस्या समाधान भएको छ ।

‘धेरै उपचार यहीं सफल भएपछि बिरामीलाई महँगो रकम खर्च गर्नुपर्ने बाध्यता टरेको छ,’ उनले भने, ‘चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मीको समेत आत्मविश्वास बढेको छ ।’ उनका अनुसार अस्पतालमा कर्णाली प्रदेशका सबैजसो जिल्लाबाट बिरामीलाई रेफर गर्ने गरिएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ ०७:३७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

छोरी जन्मिए बैंक खाता

कृष्णप्रसाद गौतम

सुर्खेत — वीरेन्द्रनगर–६, बुद्धपथकी सुशीला थापाले असोज पहिलो साता छोरी प्रतिज्ञालाई जन्म दिइन् । परिवारले जन्म दर्ता गरिदिएको सातामै नगरपालिकाले प्रतिज्ञाको नाममा बैंक खाता खोलिदियो ।

परिवारले अन्नप्राशनमा जम्मा भएको ७ हजार रुपैयाँ पनि खातामै जम्मा गरिदिए। ‘नगरपालिकाले खाता खोलिदिएपछि छोरीका लागि बचत गर्ने प्रेरणा मिल्यो,’ आमा सुशीलाले भनिन्, ‘छोरी विद्यालय जाँदासम्म ५० हजार रकम जम्मा गरिदिने लक्ष्य छ ।’

प्रतिज्ञाको मात्र होइन, वीरेन्द्रनगरभित्र जन्मिएका एक सय ५६ बालिकाको नाममा गत आर्थिक वर्षमा खाता खोलिएको नगरपालिकाले जनाएको छ । जनप्रतिनिधि निर्वाचित भएपछि एक सय दिनको प्राथमिकताभित्र ‘छोरी जन्म बचत खाता’ कार्यक्रम समावेश गरी निरन्तरता दिएका छन् ।

कार्यक्रमले किशोरीमैत्री नगर निर्माण योजनालाई सघाउ पुर्‍याएको नगरप्रमुख देवकुमार सुवेदीले बताए । लैंगिक विभेद घटाउन बचत खाता सञ्चालन गरिएको उनको भनाइ छ । ‘नीति तथा कार्यक्रममै समावेश गरेर कार्यक्रम निरन्तर सञ्चालन गरिनेछ, यसले राज्यले छोरीलाई सम्झिएको सन्देश दिएको छ,’ उनले भने, ‘कार्यक्रमले छोरीलाई सम्मान र माया गर्न पनि प्रेरणा दिन्छ ।’

भ्रूण हत्या र लैंगिक विभेद न्यूनीकरणका लागि बैंक खाता कार्यक्रम सुरु गरिएको नगरपालिकाले जनाएको छ । छोरी जन्माउँदा अभिभावकले गर्व गर्ने वातावरण बनाउन खोजिएको छ । ‘यो अभियानले बैंकिङ पहुँच बढाउन समेत मद्दत गरेको छ,’ नगरप्रमुख सुवेदीले भने, ‘छोरीलाई हामीले खोलिदिएको खातामा थप रकम जम्मा गरेर अभिभावकले उनको शिक्षा, स्वास्थ्यलगायत आधारभूत आवश्यकता पूरा गराउन सक्छन् ।’

नगरले खातालाई आधूनिक खुत्रुकेका रूपमा विकसित गर्न खोजेको जनाएको छ । वीरेन्द्रनगरले ज्येष्ठ नागरिकको सम्मानका लागि ‘बा–आमा चौतारी’ कार्यक्रमलाई पनि निरन्तता दिएको छ । प्रत्येक वडामा गएर ज्येष्ठ नागरिकसँग भेटघाट र छलफल गर्दै आएको छ ।

यस्तै गुर्भाकोट नगरपालिकाले पनि दुई साताभित्रै बचत खाता सञ्चालन गर्ने गरी ‘बालिका जन्म प्रोत्साहन’ कार्यक्रम सञ्चालन गर्न थालेको छ । गत आर्थिक वर्षमै सञ्चालन गर्न खोजिए पनि विभिन्न समस्याका कारण कार्यक्रम रोकिएको थियो । सबै वडाबाट बालिका जन्मको तथ्यांक आइसकेको गुर्भाकोटका नगरप्रमुख हस्त पुनले बताए ।

‘नयाँ प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत आउनेबित्तिकै पहिलो काम बालिकाको खाता खोल्ने हुनेछ,’ उनले भने, ‘वडाबाट पायक पर्ने बैंक, वित्तीय संस्था र सहकारीमा एक हजार जम्मा गरेर नगरपालिकाले खाता खोलिदिनेछ ।’ नगरपालिकाले खोलिदिएको खातामा अभिभावकलाई थप रकम जम्मा गर्न आग्रह गर्ने प्रमुख पुनले बताए । लैंगिक विभेद हटाउन कार्यक्रमले दीर्घकालीन सन्देश दिने उनको भनाइ छ ।

गुर्भाकोटमा छोराछोरी जन्मिए दुई बिरुवा रोप्नुपर्ने नियम पनि बनाइएको छ । करिब एक हजार ५ सय बिरुवा वितरण गरेको छ । ‘पर्यावरणमा सहयोग पुर्‍याउन कार्यक्रम सुरु गरिएको हो,’ नगरप्रमुख पुनले भने, ‘अभिभावकले दुई बिरुवा लैजानुपर्ने अनिवार्य नियम बनाइएको छ, तर आवश्यक परे बढी पनि वितरण गरेका छौं ।’ नगरपालिकाले सञ्चालन गरेको नर्सरीबाट गतवर्ष करिब १८ हजार बिरुवा वितरण गरिएको थियो । वातावरण संरक्षणमा बालबालिकाको दायित्व बढाउन कार्यक्रम प्रभावकारी हुने उनी बताउँछन् ।

दुवै नगरपालिकाले यसका लागि जन्मदर्ता हुनैपर्ने जनाएका छन् । अधिवक्ता दुर्गाप्रसाद सापकोटाले लैंगिक समानताका लागि यो कार्यक्रम प्रभावकारी हुने बताए । ‘यसले पुरुषप्रधान सोचाइ निरुत्साहित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ,’ उनले भने, ‘छोरी जन्मदा अभिभावकमा उत्साह ल्याउन कार्यक्रम प्रभावकारी भएको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७५ ०७:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT