राजधानीका महत्वपूर्ण पार्क नै लथालिंग

‘एक नगर एक पार्क’ अभियानको सुरुवात गर्दैछौं : सहरी विकासमन्त्री 
दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौँ — बालाजुका ६५ वर्षीय सिद्धि मानान्धरलाई कुनै वेला बालाजु पार्क मनोरन्जन गर्ने थलो थियो । विगत २० वर्षदेखि बालाजु पार्कमा मर्निङवाक गर्दै आएका उनलाई पार्कको अवस्था हेर्दा निकै दिक्क लागेर आउँछ । उचित संरक्षणका अभावमा पार्कको अवस्था लथालिंग भएको उनले बताए । 

बालाजु पार्क

‘बालाजु बाइसधारा पार्क निकै चर्चित हरित उद्यान हो,’ उनले भने, ‘अहिले त खास त्यति मानिस आउँंदैनन।’ भूकम्पले क्षति पुगेको भन्दै उनले उद्यानको आर्कषण नै घटेको बताए। काठमाडौं महानगरपालिकाले बाइसधारालाई संरक्षण गरेर संचालनमा ल्याउनु पर्ने उनले बताए। बाइसधारा पार्कलाई संरक्षण गरेर थप आकर्षक, सुविधायुक्त र मनमोहक बनाउन महानगरले गुरुयोजना तयार पार्ने गृहकार्य सुरु भएको महानगर वातावरण विभागका प्रमुख हरि कुँुवरले बताए।

Yamaha

‘पुनर्संरक्षण गरेर स्मार्ट पार्क बनाउने तयारीमा छौं,’ उनले भने, ‘अब लथालिंग अवस्थामा कुनै पनि पार्कलाई राख्दैनौं।’ भूकम्पका कारण क्षतिग्रस्त भएको बालाजु पार्कको स्वीमिङ पुललगायतका संरचनालाई नयाँ स्वरुप दिइने उनले बताए। पिकनिक स्पटलाई पनि व्यवस्थित गरिने उनले बताए। महानगर साना-सान पार्कलाई पनि व्यवस्थित बनाउन लागेको उनले बताए।

शंख पार्क

महानगरले यसैवर्ष भित्र बाइसधारा पार्कभित्रको पिकनिक स्पटलाई व्यवस्थित गरी सञ्चालन गर्ने तयारी गरेको छ। २०१८ सालमा तत्कालीन राजा महेन्द्रको निर्देशनमा बालाजुमा पार्कको निर्माण भएको थियो। महानगरका अनुसार बालाजुको बाइस धारा धार्मिक हिसावले महत्वपूर्ण मानिन्छ।

२२ मध्ये २१ धारा राजा जयप्रकाश मल्ल र एउटा धारा राजा रणबहादुर शाहले निर्माण गराएका हुन्। पानीका अभावले २२ धारा सुकेका छन्। धार्मिक तथा पर्यटकीय हिसाबले महत्वपूर्ण भएको भन्दै कुँवरले बुढानीलकण्ठ, राधाकृष्ण, शिव पार्वती, शीतला माई, जलभैरव र वनदेवीको मन्दिर र गुम्बा रहेको बताए। ‘गुरु योजना बनाएका छौ,’ उनले भने, ‘दुई वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न हुन्छ।’

पार्कमा आदिकवि भानुभक्त आचार्यको शालिक, गुम्बा, राजा महेन्द्र र रानी रत्नको प्रतिमा राखिएको छ। बालाजु पार्क १ सय ५९ रोपनी जग्गामा फैलिएको छ। हाल उपत्यकामा शंख पार्क, बालाजु पार्क, रत्नपार्क, यूएन पार्क र त्रिभुवन पार्क गरी ५ वटा ठूला पार्क छन्। ३० भन्दा बढी स-साना पार्क छन्। तर तिनीहरुको संरक्षण हुन सकेको छैन। शंखमूल पुलदेखि टेकू दोभानसम्म फैलिएको संयुक्त राष्ट्रसंघीय (यूएन) पार्क अवस्था पनि लथालिंग छ। १ हजार ५६ रोपनी जग्गामा फैलिएको पार्क अव्यवस्थित छ। सरसफाइ र संरक्षण अभावमा पार्कलाई पार्कका रुपमा विकास गर्न सकिएको छैन। २०५२ चैत २६ मा यूएन पार्क स्थापना भएको थियो।यूएन पार्क

पार्कमा अहिले विभिन्न जातका बिरुवा रोपिएका छन्। उपत्यकाका मध्य भागमा हरियाली छाए पनि राम्रो व्यवस्थापन हुन सकेको छैन। चक्रपथसँगै जोडिएको शंख पार्क २२ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। पछिल्लोपटक यसलाई विकसित गरेर पुन: निर्माण गर्नका लागि महानगरले गुरु योजना बनाएको छ। २०४३ मा पञ्चायत रजत जयन्ती अवसरमा यो पार्क निर्माण गरिएको थियो। त्यसपछि २०४६ मा प्रजातन्त्र पुन:स्थापनापछि ‘शंख पार्क’ को नामाकरण गरिएको हो।

सहरी विकासमन्त्री मोहम्मद इस्तियाक राईले खुला क्षेत्रलाई पार्कका रुपमा विकास गर्ने मन्त्रालयको नीति नै रहेको बताए। ‘उपत्यका वरिपरि पार्क निर्माण भइरहेका छन्,’ उनले भने, ‘अब पुरानाको संरक्षण र नयाँ निर्माण गर्छौ’। सरकारले ‘एक नगर एक पार्क’ नीतिअनुरूप निर्माण कार्य अघि बढाइने उनले बताए।
काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं. ४ का वडाध्यक्ष मोहन बिष्टले शंखपार्कलाई पुननिर्माण गर्न लागिएको जानकारी दिए। ‘व्यवस्थित पार्क बनाउँदै छौं,’ उनले भने, ‘त्यसका३ करोड २७ लाख रुपैया विनियोजन भएको छ।’
पार्क निर्माणका अभियन्ता तथा वातावरण तथा जलसरोकार मञ्च अध्यक्ष पुष्पराज पाण्डेले करोडौं रुपैया खर्चेर निर्माण गरिएका ऐतिहासिक महत्वका पार्कहरूलाई सरकारले संरक्षण नगरेको गुनासो गरे।

‘मुलुकभर खाली जग्गा अतिक्रमण हुने क्रम जारी छ, खाली जमिनमा साना(सान पार्क निर्माणमा जोड दिनुपर्छ,’ उनले भने, ‘जसले गर्दा खाली जमिनको संरक्षण हुन्छ।’ उनले मुलुकभर नै पार्क निर्माण अभियानकै रुपमा अघि बढाउनु पर्ने बताए। ‘केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय सरकारले पार्क निर्माण गर्नुपर्छ,’ उनले भने। रत्नपार्कलाई समेत व्यवस्थित बनाउने तयारी भइरहेको उनले बताए।

प्रकाशित : भाद्र २१, २०७५ २१:०५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मन्त्रीज्यू, निर्देशन कार्यान्वयन कहिले ?

चाबहिल–साँखु सडक
राजधानीका प्रमुख सडक विस्तार ठप्प
६ महिनामा ६ पटक निरीक्षण, काम शून्य
दीपेन्द्र विष्ट

काठमाडौँ — भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री रघुवीर महासेठले चाबहिल–साँखु सडक खण्डको ६ महिनामा ६ पटक निरीक्षण गरे । उनले प्रत्येक पटक नै निर्माण व्यवसायी, सडक विभागका महानिर्देशक र डिभिजन कार्यालयका प्रतिनिधिलाई यथाशक्य चाँडो सडक निर्माण गर्न निर्देशन दिए ।

मन्त्रीसँगै सडक विभागका महानिर्देशक, सडक विस्तार आयोजनाका अधिकारीलगायत केन्द्रीय तथा प्रदेश सरकारका सांसद, सम्बन्धित क्षेत्रका स्थानीय जनप्रतिनिधि र निर्माण व्यवसायीे सडक विस्तार स्थलमा पुगेका थिए ।

मन्त्रीको निर्देशनपिच्छे ठेकेदार र सडक विभागका प्रतिनिधि ‘हुन्छ भन्दै टाउको हल्लाउँछन्, फर्कन्छन्।’ बौद्धका फुर्वा लामाले भने, ‘मन्त्रीज्यूका अगाडि हवस् हजुर भन्छन्, तर सडक कहिल्यै बन्दैन ।’ उनले ३ वर्षदेखि कति मन्त्रीले सडक निरीक्षण गरे पनि स्थिति उस्तै रहेको बताए ।

पछिल्लो पटक मन्त्री महासेठसँगै पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले पनि ४ पटकभन्दा बढी चाबहिल–साँखु सडकको निरीक्षण गरिसके । नेपाल आफू उपस्थित भएर सडक छेउका बिजुली पोल तथा तार पनि हटाए । तर, सडकको अवस्था भने उस्तै छ । ‘पूर्वप्रधामन्त्री आउँछन् निर्देशन दिन्छन्,’ लामाले भने, ‘तर केही हुँदैन, बहालवाला प्रधानमन्त्रीज्यू आउन मात्र बाँकी छ, अब त कसलाई गुहार्ने, कहिले होला मन्त्रीज्यूको निर्देशन कार्यान्वयन ?’ 

जति पटक पूर्वप्रधानमन्त्री नेपाल र मन्त्री महासेठ चाबहिल–साँखु सडक खण्डमा पुग्छन् । त्यति नै पटक केन्द्र सरकारका सांसद कृष्ण राई, प्रदेश सरकारका सांसद रामेश्वर फुँयाल, गोर्केश्वर नगरपालिका प्रमुख सन्तोष चालिसे, कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका प्रमुख कृष्णहरि थापा र शंखरापुर नगरपालिका प्रमुख सुवर्ण श्रेष्ठ आउने गरेको उनले बताए । ‘हामीले गुनासा सुनाउँछौं, मन्त्रीज्यूले सुन्छन्, जान्छन्, सडक जस्ताको, त्यस्तै हुन्छ,’ उनले भने । कलंकी–थानकोट सडक खण्डको पनि मन्त्री महासेठले ६ पटकभन्दा बढी निरीक्षण गरिसके ।

मन्त्रीसँगै सडकका अधिकारी, निर्माण व्यवसायी र स्थानीय जनप्रतिनिधिसमेत सडक विस्तार स्थलमा पुग्छन् । ‘बहालवाला र पूर्वमन्त्रीज्यूहरू कति पटक आए, सडकको अवस्था उस्तै छ,’ थानकोटका राम महर्जनले भने, ‘वर्षामा हिलाम्मे र हिउँदमा धुलाम्मे भएर बस्न सक्ने अवस्था छैन ।’ कलंकी–नागढुंगा सडक विस्तारमा तत्कालीन भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री रमेश लेखक, वीरबहादुर बलायर, विमेन्द्र निधिले पटकपटक निरीक्षण गरे ।

तर, सडक अवस्था जस्ताको तस्तै छ । ‘निरीक्षण गरेर केही हँुदैन, सर्वोच्च अदालतको आदेश मुआब्जा देऊ भन्ने छ, मन्त्रीज्यूले निरीक्षण गरेर के हुन्छ र ?’ सडक विभाग एक अधिकारीले कान्तिपुरसँग भने, ‘फैसलाको पुनरावलोकन हुनुपर्‍यो, नत्र मन्त्रीज्यूले निरीक्षण गरेर केही हुनेवाला छैन ।’

सडक विभागका प्रवक्ता मुक्ति गौतमले अदालतको फैसलाअनुसार मुआब्जा नदिई सडक विस्तार गर्न समस्या रहेको बताए । ‘यो सरकारले मुआब्जाका बारेमा निर्णय गर्नुपर्‍यो अनि मात्र हुन्छ,’ उनले भने, ‘नत्र गाह्रो छ ।’ कलंकी–नागढुंगा, जोरपाटी–सुन्दरीजल, जोरपाटी–साँखुलगायत साना–ठूला सबै सडकको विस्तार कार्य ठप्प छ ।

विस्तार तथा कालोपत्रे नहुँदा ५ वर्षअघि भत्काएका सडकको अवस्था नाजुक छ । चाबहिल–जोरपाटी ३ किमि सडक छेउछाउका घरटहरा स्थानीयले अझै खाली गर्न मानेका छैनन् । ४२ करोड रुपैयाँभन्दा बढी बजेट विनियोजन गरिएको चाबहिल–जोरपाटी खण्डमा ५ करोडभन्दा बढी खर्च भएको छैन ।

सडकको मापदण्डभित्र परेका अस्थायी घर टहरा भत्काउन नसक्दा निर्माण कार्य ठप्प भएको हो । बर्खामा हिलाम्मे र गर्मीमा धुलाम्मे हुने यो सडकमा सर्वसाधारणले सास्ती खेप्नुपरेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २०, २०७५ ०८:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT