प्रधानाध्यापकसँग कार्यसम्पादन करार

विद्यालय शिक्षक अब पार्टीको कुनै पदमा बस्न नपाउने
डम्बरसिं राई

खोटाङ — शिक्षाको गुणस्तर सुधार गर्न दिक्तेल रुपाकोट मझवागढी नगरपालिकाले नगरक्षेत्रका प्रधानाध्यापकसँग कार्यसम्पादन करार सम्झौता गराएको छ ।

शैक्षिक गुणस्तर, विद्यालयको भौतिक पूर्वाधारसहितका प्रस्तावमा नगर शिक्षा अधिकृत पञ्चकुमार राई र नगरका १८ सामुदायिक विद्यालयका प्रधानाध्यापकबीच शनिबार सम्झौता भएको हो ।


त्यसअघि अधिकृत राईले नगरपालिका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रेखा पाण्डे केसीसँग कार्यसम्पादन करार सम्झौता गरेका थिए । शैक्षिक गुणस्तरका लागि शुक्रबार र शनिबार छलफलपछि कार्यसम्पादन करार सम्झौता गरिएको हो ।


गत वर्ष नगरपालिकाले पारित गरेको नगर शिक्षा नियमावलीमा कार्यसम्पादन करार सम्झौता गरिने उल्लेख थियो । यसले शैक्षिक गुणस्तरमा सुधार आउने दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाका प्रमुख दीपनारायण रिजालले बताए ।


शिक्षा नियमावली शिक्षाविद विद्यानाथ कोइरालासहितको शैक्षिक सेमिनार आयोजना गरी शिक्षक, विद्यार्थी, अभिभावक र जनप्रतिनिधिले आचारसंहितामा हस्ताक्षर गरेका थिए । नियमावलीमा नगरपालिकाभित्र सञ्चालित विद्यालयका शिक्षक अब पार्टीको कुनै पदमा रहन नपाइने व्यवस्था गरिएको छ । नियमावलीमा निजामतीसरह शिक्षकको बिदा र सेवासुविधा व्यवस्था गरेको छ ।


नगर शिक्षा समिति, विद्यालय व्यवस्थापन समिति र शिक्षा शाखाको विज्ञ र वडाको हकमा वडा शिक्षक समिति, विद्यालय व्यवस्थापन समिति र शिक्षा शाखाको विज्ञको सहभागितामा मापदण्ड बनाएर शिक्षकहरूको मूल्यांकन नियमित रूपमा गर्ने र मूल्यांकनका आधारमा उत्कृष्ट शिक्षक, उत्कृष्ट प्रधानाध्यापक र हरेक वडाका उत्कृष्ट विद्यालयलाई पुरस्कृत गरिनेछ ।


नगरभित्र शिक्षकहरूको पदपूर्ति गर्नुपरे नगरभित्र परीक्षा गराएर पदपूर्ति गर्ने व्यवस्था गरेको छ तर स्थानीय अस्थायी कर्मचारीका हकमा सम्बन्धित वडाको विद्यालय, स्रोतकेन्द्र र वडामा सचिवालय रहेर छनोट गर्ने व्यवस्था गरेको छ ।


नगरले सार्वजनिक गरेको नगर शिक्षा नियामावलीमा नगरका प्रत्येक वडामा वडा शिक्षा समितिको व्यवस्था हुने, नीति, नियम र योजना बनाउने काम वडा शिक्षा समितिले र नगर शिक्षा समितिले गर्ने र कार्यान्वयन नगरको शिक्षा शाखा र बहुप्रशासकीय अधिकृतले गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । लेखा परीक्षण गर्दा स्तरीय लेखा परीक्षक (चार्टर एकाउन्टटेन्ट) बाट अनिर्वाय रूपमा लेखा परीक्षण गर्ने व्यवस्था गरेको छ । नगरले माध्यमिक तहमा एमएड उत्तीर्ण गरेको शिक्षकलाई प्रअ बनाउने नीति अवलम्बन गरेको छ ।


नियामावलीमा व्यवस्था गरिएको विकास प्रस्ताव तयार गरी प्रधानाध्यापकलाई नियुक्त गरिनेछ र त्यो योग्यता र क्षमता पुगेको प्रधानाध्यापकलाई दस प्रतिशत थप सुविधाको समेत व्यवस्था गरिएको छ । नियामावलीमा व्यवस्था भएअनुरूपको विकास प्रस्तावभन्दा बाहिर रहेर नियुक्त भएको प्रधानाध्यापकको हकमा थप सुविधा लागू नहुने नियमावलीमा उल्लेख छ ।


नगरले विद्यालय व्यवस्थापन समितिको अध्यक्षमा सम्बन्धित तह उत्तीर्ण गरेको विद्यालयका अभिभावकबाटै अध्यक्ष हुने व्यवस्था गरेको छ । नगरले नगरशिक्षा समितिमा शिक्षकहरूको महासंघको प्रतिनिधि तथा वडा शिक्षा समितिमा विद्यालयका शिक्षक र भूतपूर्व शिक्षकहरूको प्रतिनिधित्व रहनेछ ।


नगरले शिक्षाको गुणस्तरमा परिवर्तन ल्याउनका लागि खोज अनुसन्धानमूलक, परियोजनामूलक र प्रविधिमूलक शिक्षालाई जोड दिएको छ । विद्यालय व्यवस्थापन समिति, अभिभावक र शिक्षकको सहभागितामा सामुदायिक विद्यालयमा सकेसम्म अंग्रेजी माध्यमबाट पठनपाठन सुरु गर्ने व्यवस्या गरेको छ । यस्तै नगरले निजामती वा सोसरह शिक्षकहरूको बिदा र सेवासुविधाको व्यवस्था गरेको छ । नगरले सुत्केरी बिदा ९८ दिन र सुत्केरी बिदा लिएको अवस्थामा दुई वटा बच्चासम्मका लागि बिदाको सुविधासँगै प्लस पाँच हजार सुत्केरी खर्चको व्यवस्था गरेको छ ।


कुनै विद्यालयमा एक मात्र शिक्षिका भएको र त्यो शिक्षिका सुत्केरी भएर ९८ दिन विद्यालय बन्द हुने अवस्था आएमा नगरले जगेरा शिक्षक कोष स्थापना गरी त्यस्तो विद्यालयमा जगेरा शिक्षकलाई पठाएर विद्यालयमा नियमित पठनपाठन सुचारु गर्ने व्यवस्था गरेको छ ।


स्थानीय अस्थायी कर्मचारीको हकमा सम्बन्धित वडाको विद्यालय, स्रोतकेन्द्र र वडामा सचिवालय रहेर छनोट गर्ने व्यवस्था गरेको छ । नगरले भक्तपुर नगरपालिकाले ख्वप कलेजको अभ्यास गरेअनुसार वडाभित्र अथवा कुनै क्षेत्रभित्र आफ्नै स्वामित्वमा रहने गरी अथवा अरूसँगको साझेदारीमा कलेज र विद्यालय खोल्न पाउने व्यवस्था गरेको छ ।


कुनै सामुदायिक विद्यालय समुदाय अथवा विद्यालय व्यवस्थापन समितिले जिम्मा लिएर आफैं विद्यालय चलाउने भए त्यस्ता विद्यलाय अथवा वडालाई एकमुष्ट रकम प्रदान गर्ने र त्यहाँ भएका सबै दरबन्दी नगरपालिकाले लिने व्यवस्था गरेको छ । नगरले जनप्रतिनिधिको हकमा कुनै विद्यालयको सञ्चालक समितिमा रहेको भए सञ्चालक समितिमा नरहने व्यवस्था गरेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन १५, २०७५ ०९:१३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सुनसान बन्दै दिक्तेल

डम्बरसिं राई

खोटाङ — दिक्तेल बजारका जुन पसलमा गए पनि व्यापार घटेको गुनासो सुनिन्छ । कतिपय पसलका सञ्चालकले पसलै बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आएको पनि बताउँछन् । साना पसलेहरूको त हातमुख जोड्नै हम्मे परेको गुनासो छ ।

व्यापार व्यवसायमा कमी आएपछि सुनसान बन्दै गएको खोटाङको दिक्तेल बजार । तस्बिर : डम्बरसिं

खोटाङ उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष राजु लयालुका अनुसार दिक्तेलको व्यापार चौपट बनेको बताए । उनका अनुसार समग्रमा ५० प्रतिशत व्यापार घटेको छ । होटल व्यवसायी संघ खोटाङका संयोजक समुद्रप्रसाद जोशीका अनुसार होटलमा ५० प्रतिशत घटेको छ ।

सरकारी कार्यालयहरू गाउँ र नगर पालिकामा स्थापना हुनु, सरकारी तथा गैरसरकारी कार्यक्रमहरू पालिकामै केन्द्रित हुनु, मान्छेको आवतजावत घट्नु लगायतका कारण होटलको व्यापार ५० प्रतिशत घटेको जोशीले सुनाए । अन्य साना होटलहरूको अवस्था झनै जटिल बनेको जोशीले बताए । यातायात सुविधाका कारण सरकारी कामकाज दिएर आउनेहरू पनि त्यसै दिन घर फर्कने भएकाले होटल व्यवसाय चौपट बनेको जोशीको जनाए । यसले गर्दा कतिपय साना होटल बन्द गर्नु पर्ने अवस्था आएको जोशीको भनाइ छ । दिक्तेलमा सानाठूला गरी एक सय ५० होटल छन् ।

खुद्रा तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुको व्यापारमा पनि ठूलो गिरावट आएको छ । खुद्रा तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुका संयोजक राजन आचार्यका अनुसार ५० प्रतिशत व्यापार घटेको छ । पालिकाहरूमा खुद्रा तथा होलसेल पसल सञ्चालन हुनुका साथै कामकाजका लागि दिक्तेल आउनेहरू नै घटेकाले व्यापारमा गिरावट आएको आचार्यले बताए ।

करको दायरा समेत बढेकाले साना व्यापारीहरूले व्यापार गर्नै नसक्ने अवस्थामा पुगेको आचार्यले जनाए । ‘सानो पसल राखेर बालबच्चा पढाउने र घर चलाउने सपना चकनाचुर भयो ।’ आचार्यले भने, ‘अब ठूला होलसेल पसलेहरूले समेत विकल्प खोज्नुपर्ने अवस्था आएको छ ।’ लत्ताकपडामा ५० बाहिर व्यापार घटेको छ ।

दिक्तेल आउनेहरू घटेको र यातायातको सुविधाले सहरबाटै ल्याउने भएकाले लत्ताकपडामा व्यापार घटेको हो । जुत्ताचप्पलमा पनि ठूलो मात्रामा गिरावट आएको छ । यसमा ७५ प्रतिशतभन्दा बढी गिरावट आएको व्यवसायी रमेश बजिमयले बताए । ‘०४८/४९ सालदेखि जुत्ताचप्पल पसल सञ्चालन गरे ठिकै थियो ।’ बजिमयले भने, ‘अहिले आएर चाहिँ निरासा छाएको छ ।’ दिक्तेलमा ५० पसल वटाभन्दा बढी छन् ।

रेमिट्यान्स पनि ह्वात्तै घटेको छ । खोटाङ उद्योग वाणिज्य संघका उपाध्यक्ष प्रकाश श्रेष्ठका अनुसार रेमिट्यान्समा २५/३० प्रतिशत कारोबार घटेको छ । विपी इन्टरनेसनल मनिट्रान्सफरका सञ्चालक समेत रहेका श्रेष्ठले भने, ‘अब अझै रेमिट्यान्स कारोबार घट्ने देखिन्छ ।

दिक्तेल आउनेहरूको संख्या घटेकाले पनि रेमिट्यान्स कारोबार घटेको लयालुले बताए । उनका अनुसार दिक्तेलमा दैनिक करिब पाँच करोडको हाराहारीमा रेमिट्यान्स कारोबार हुन्थ्यो । श्रेष्ठले भने, ‘रेमिट्यान्स घटेपछि बजारको व्यापार पनि घटेको हो ।’

दिक्तेलमा कर कार्यालय स्थापनापछि व्यापार बढ्ने आशा दिक्तेल बजारबासी गरेका छन् । करको दायरा बढ्नु र विभिन्न ठाउँबाट कर तिर्न आउने हँुदा व्यापार बढ्न सक्ने वाणिज्य संघका अध्यक्ष लयालुले बताए । यसबाहेक दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाले दिक्तेलको व्यापार बढाउन हलेसी आउने तीर्थालु दिक्तेल ल्याउने योजना बनाइँदै गरेको दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी नगरपालिकाका प्रमुख दीपनारायण रिजालले बताए ।

यसका लागि दिक्तेल बजारलाई व्यवस्थित गर्ने, पर्यटकीय क्षेत्र मझुवागढी, भुलभुले, रूपाकोट लगायतका धार्मिक पर्यटकीय स्थललाई व्यवस्थित गर्दै तीर्थालुलाई दिक्तेलमा ल्याउने रणनीति बनाइँदै गरेको प्रमुख रिजालले बताए । ‘तीर्थालुका लागि हलेसीमा डेक्स राख्ने र हलेसी आउने तीर्थालुलाई दिक्तेलसम्म ल्याउने योजना बनाइँदै छ ।’ रिजालले भने।

रिजालका अनुसार उद्योगलाई समेत प्रवद्र्धन गरिने छ । भर्खरै स्थापना भएको बेकरी उद्योग र स्थापना हुन लागेको ह्याचरी उद्योगलाई कर छुट गर्ने र दिक्तेलको रत्नपार्कमा सपिङ कम्प्लेस बनाइने रिजाले सुनाए ।

प्रकाशित : भाद्र ११, २०७५ ०९:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT