संहिता जञ्जाल कि सञ्जाल

सम्पादकीय

काठमाडौँ — चिकित्सकहरू एकनासले उत्कृष्ट हुँदैनन्, न सधैं सेवाभावले सचेष्ट । उपचारक्रममा बिरामीको मृत्यु कहिले असावधानी वा हेलचक्र्याइँवश पनि हुने गर्छ । चिकित्सकका लागि एउटा बिरामी आफ्नो अध्ययन, ज्ञान, सीप र प्रतिभा जाँच्ने शरीर हो ।

चिकित्सक आफैं सुरक्षित पेसाकर्मी होइनन् । उपचारक्रममा बिरामीको मृत्यु हुँदा बिनाछानबिन चिकित्सकलाई दोषी करार गर्ने र क्षतिपूर्ति सम्झौता गर्ने प्रचलन छ ।


कहिले त अस्पताल तोडफोडकै घटना हामी देख्छौं, कति त चिकित्सकहरूको मनोबल गिरेको पनि देख्दैनौं ।

Yamaha


भदौ १ गते लागू भएको मुलुकी अपराध संहिताले चिकित्सकलाई ज्यानमारासरहै व्यवहार गर्ने भएको छ । यसले चिकित्सकको चित्तमात्र दुखाएको छैन, उपचार सेवाकै खिल्ली पनि उडाएको छ । उनीहरूले आइतबार सडकमा निस्केर नारा लगाए, कामेको हातले चिर्न सकिँदैन, उपचारलाई अपराध भन्न पाइँदैन । सरकार संवेदनशील नभए शुक्रबारदेखि अनिश्चितकालीन रूपमा स्वास्थ्य सेवा ठप्प पार्ने चेतावनी पनि दिँदैछन् ।


संहिताले बिरामीको हात माथि पार्न र चिकित्सकहरूलाई जवाफदेही बनाउन खोजेको हो तर सैद्धान्तिक रूपमा । व्यवहारमा त स्वयं चिकित्सकहरू जवाफविहीन हुन पुगेका छन् । बिरामीको ज्यान गए ज्यानमारासरह र अंगभंग भए त्यसैअनुसारको कारबाही गर्ने प्रावधान विश्वव्यापी अभ्यासको प्रतिकूल छ ।


चिकित्सकहरू अब जोखिम मोल्न चाहँदैनन् । सहरतिरकै अस्पताल पनि पूर्वाधार र प्रविधिमा सम्पूर्ण रूपले सुविधा सम्पन्न छैनन् । गाउँ तथा दूरदराजका स्वास्थ्य संस्था झन् कमजोर छन् । तर्तरी रगत चुहाउँदै कुनै बिरामी अस्पताल आयो र उसको उचित उपचार भयो भने निको हुन सक्छ तर जटिलता आउन सक्ने स्थिति छ भने अब चिकित्सकले जोखिम मोल्दैन ।


अपराधी करार हुन सक्ने भयबाट त्रसित हुन्छ ऊ अनि उपचारका लागि अन्यत्र रिफर गर्छ । एउटाबाट अर्कोमा रिफर हुँदाहुँदै बिरामीको ज्यान जाने स्थिति आउँछ । यो ऐन नसच्चिउन्जेलसम्म उच्च जोखिममा भएका बिरामीको उपचार असम्भव छ । चिकित्सकलाई नियमन गराउन खोज्दा उल्टो बिरामीमाथि असर पर्ने भएको छ ।


चिकित्सकहरूले आफ्नो पेसालाई जवाफदेही बनाउन आफैंले खोजेका हुन् । दण्डहीनता कसैले चाहेको छैन । पेसाको सम्मानका खातिर चिकित्सकहरूले पनि खोज्दैनन् । नेपाल मेडिकल काउन्सिल ऐनमै निलम्बनसम्मका प्रावधान छन् । चिकित्साजन्य त्रुटि तथा लापरबाही प्रहरीले जाँच गर्ने र मुद्दा चलाउने व्यवस्थाको पो उनीहरूले विरोध गरेका हुन् ।


आफ्नो पेसामा रहेका समस्याको छानबिन गर्न सम्बन्धित विज्ञ चाहिन्छ । मेडिकल वकिल चाहिन्छ । काउन्सिललाई स्वतन्त्र र स्वायत्त बनाएर चिकित्सकीय त्रुटि तथा लापरबाहीमाथि छानबान गरी कारबाही गर्न सकिन्छ ।


मुलुकी ऐनलाई आधुनिक बनाउन ल्याइएको संहिताले औषधि वा उपचार विधिको जटिलताबारे आँखा चिम्लेको छ । खालि उजुरीका भरमा लापरबाही भयो भने दाबी गर्ने ठाउँ बनाइदिएको छ तर त्यो जटिलता थियो कि लापरबाही, छुट्याउने कसले ? ज्यान मारे वा अंगभंग गरेसरह भन्ने प्रावधान पूर्ण रूपमा हटाउने र लापरबाही हो कि औषधि वा उपचार विधिजन्य जटिलता भन्ने छुट्याउने संयन्त्रमा पो राज्यको ध्यान हुनुपर्छ । त्यस्तो संयन्त्र ऐनमै तोकिन पनि सक्छ । कार्यविधि बनाएर निर्माण गर्न पनि सकिन्छ । क्षतिपूर्ति कति र न्यायोचित कारबाही के भन्ने व्यवस्थातिर केन्द्रित हुनुपर्छ ।


सरोकारवालासँग सल्लाह गरेर टुंग्याउन सकिने यति संवेदनशील विषयमा पनि सरकार मौन बसेर सडकमा रमिता हेर्न मिल्दैन । चिकित्सकको आत्मविश्वासबिना बिरामीको उपचार सम्भव हुँदैन । पेसागत सुरक्षा नभए संहिताको सार रहँदैन । कानुनी शासन भनेको कानुनी जञ्जाल होइन, न्याय र समानताको सञ्जाल हो । जवाफदेहिताको सुनिश्चय हो, पेसागत असुरक्षा र अनिश्चय होइन ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०८:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

स्वास्थ्य केन्द्र बनाउँदै दुर्गमका बासिन्दा

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — मकवानपुरका दुर्गम गाउँका बासिन्दा गाउँमै सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गर्न कस्सिएका छन् । गाउँमै स्वास्थ्य केन्द्र नभएकाले १० महिनाअघि एक सुत्केरी महिलाको रक्तस्राव भएर बाटैमा मृत्यु भएको थियो ।

उपचार गर्न इन्द्रसरोवरको सिस्नेरीस्थित स्वास्थ्य चौकीमा ल्याउँदा ल्याउँदै रक्तस्राव भएर कमला तामाङको मृत्यु भएको हो । कमलाको मृत्यु भएपछि झस्किएका गाउँलेले गाउँमै स्वास्थ्य चौकी स्थापना गर्न विनोद तामाङको संयोजकत्वमा सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र निर्माण समिति गठन गरेका छन । उक्त समितिले एक लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम संकलन गरिसकेको छ ।

मकवानपुरको इन्द्रसरोवर गाउँपालिका–२ अन्तर्गत पर्ने दुर्गम गाउँ भालुखर्क, गोगने हांसुली, चुवावनलगायतका ग्रामीण बस्तीका बासिन्दाले गाउँमा सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गर्न लागेका हुन् । उनीहरूले कुखुरा, बाख्रा बिक्री गरेर सहयोग गरिरहेको सिस्नेरी स्वास्थ्य चौकीका अहेव सागर लामाले बताए । उक्त बस्ती नजिक स्वास्थ्य चौकी नभएकाले उनीहरूले गाउँमा नै स्वास्थ्य केन्द्र राख्न सहयोग जुटाउन थालेका हुन् ।

उक्त गाउँवाट नजिकको स्वास्थ्य चौकी आइपुग्न ३ घण्टा हिँड्नुपर्छ । चौकीबाट घर पुग्न झन्डै चार घण्टा उकालो हिँड्नुपर्छ । ‘उक्त गाउँका दमका रोगीहरू स्वास्थ्य चौकीमा उपचार गर्न आउन सक्दैनन्,’ स्थानीयवासी विनोद लामाले भने, ‘गाउँबाट स्वास्थ्य चौकी बिस्तारै आउन सक्छन् ओरालो भएकाले, फर्कन उकालो भएकाले मुस्किल पर्छ।’

उक्त गाउँमा झन्डै २ सय घरधुरी छन् । सामान्य स्वास्थ्य सेवा लिनका लागि घण्टौं हिँड्नुपर्ने बाध्यता रहेको र यो समस्याले विशेष गरी गर्भवती ,सुत्केरी महिला, बालबालिका तथा वृद्धवृद्धाहरू निकै मर्कामा परेका छन् ।

अधिकांश तामाङ समुदायको बसोबास रहेको उक्त गाउँमा स्वास्थ्य केन्द्र नभएकाले अधिकांश बिरामीले धामीझाँक्री लगाउने गरेका छन् । ‘स्वास्थ्य चौकीको अभावले गर्दा गाउँलेहरू अन्धविश्वासमा भर पर्न थालेकाले गाउँमा सहयोग जुटाएर बर्थिङ सेन्टरसहित स्वास्थ्य चौकी स्थापना गर्न लागेका छौं,’ निर्माण समितिका संयोजक तामाङले भने, ‘करिब १५ लाख रुपैयाँ चन्दा संकलन गरेर गाउँमा स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गरिछाड्छौं ।’

गाउँपालिकाले पनि केन्द्र स्थापना गर्ने आश्वासन दिएको स्थानीयवासीले बताएका छन् । सामान्य सिटामोल या प्राथमिक उपचारका लागि घण्टौं धाउन नपरोस् भन्ने अभिप्रायले प्रत्येक घरधुरीबाट रकम संकलन गर्दै विभिन्न सहयोगी मनहरूलाई सहयोगका लागि आह्वान गर्दै सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गर्ने अभियानमा स्थानीय समाजसेवीहरू जुटेका छन् । कम्तीमा १५ लाख रुपैयाँ संकलन गरेर केन्द्र स्थापना गर्ने उनीहरूको लक्ष्य छ । ढिलोमा कार्तिकसम्म उक्त रकम संकलन भइसक्ने उनीहरूको अनुमान छ ।

बर्थिङ सेन्टर स्थापना
मकवानपुरको मकवानपुरगढी गाउँपालिकाले स्थानीयवासीहरूलाई घरदैलोमा स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउने उद्देश्यले ३ वटा सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र र एउटा बर्थिङ सेन्टर स्थापना गरेको छ ।

गढी गाउँपालिका–६ को डुम्रेकुना, ३ को मक्रान्चुल, ४ को कालीखोलामा सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गरेर सञ्चालनमा ल्याइसकेको छ । गढी गाउँपालिकाले १ नम्बर वडाको रानीसेरामा बर्थिङ सेन्टर स्थापना गरेको छ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०८:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT