मासिँदै जिल्ला पाल्ने जिउला

बसन्तप्रताप सिंह

बझाङ — पर्याप्त पानी परेका कारण यस वर्ष समयमै रोपाईं सकिएको छ । अघिल्ला वर्षहरुमा साउनको अन्तिमसम्म रोपाईं भैरहेको दृष्य देख्न सकिने जिउला (धन खेत)हरु यो वर्ष मध्य साउन पहिलो हप्ता नै हेरिरहुँ लाग्ने गरी हरिया भैसकेका थिए । छिटो रोपाईं सम्पन्न भएका केही जिउलाहरुमा धान पसाउन पनि थालिसकेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ १२:५६

बझाङ हिमाली जिल्ला भए पनि यहाँ प्रसस्त धान फल्ने फाँटहरु रहेका छन् । स्थानीय भाषामा जिउला भनिने यस्ता फाँटहरुको संख्या जिल्ला भर एक सय भन्दा बढी रहेको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयको अनुमान छ ।

यो वर्ष जिल्ला भरीमा करिब ७ हजार ५ सय हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती भएको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ । यस जिल्लाको मुख्य बालीको रुपमा रहेको धानको वार्षिक सरदर उत्पादन २२ हजार मेट्रिक टनको हाराहारीमा छ ।

Yamaha

जिल्लाको कुल खाद्यान्न आवश्यकताको करिब ६५ प्रतिशत हिस्सा अन्न उत्पादन गर्ने यी जिउलाहरुको पछिल्लो समय जोखिममा छन् । सदरमुकाम चैनपुर लगायतका बजार क्षेत्रमा मलिला फाँटहरुमा धमाधम घर बन्न थालेका छन् ।

ग्रामिण क्षेत्रमा सडक निर्माणले गर्दा सुरु भएको पहिरो र जथाभावि फालेको माटोका कारण उर्वर भुमि बगरमा परिणत हुने क्रम जारी छ । धान उत्पादनका हिसावले प्रख्यात मानिने गोलाई, सुवेडा, मालुमेला लगायतका ठाउँमा रहेका फाँटहरु सडकका कारण पुरिने क्रममा छन् ।

सेती नदी, कांलगागाड, बाहुलीगाड, सुनिगाड आदी नदी र खोलाको किनारमा रहेका जिउलाहरु नदी कटानका कारण पनि जोखिममा छन् । तटबन्धको व्यवस्था नभएका कारण नदी कटानले बर्षेनी मलिलाफाँटहरु खुम्चीने र बालुवाले भरिएका बगरको आयतन फैलने क्रम जारी छ ।

बझाङका जिउला मात्र हैन, यहाँ फल्ने सुगन्धित तथा औषधिय धानका जातहरु पनि पछिल्लो समय जोखिममा परेका छन् । बझाङमा मात्र पाइने हंसराज, लडमडे, टाकमारो जस्ता सुगन्धित (बास्मती) धान स्वादको हिसाबले प्रख्यात छन् ।

यद्यपी उत्पादन कम हुने भएको पछिल्लो समय यस्ता जातका धानको खेती गर्नेहरुको संख्यामा कम हुँदै गएको छ । औषधिय गुण समेत भएका खस्रे धान, जुँगेधान, थापाचिनी आदी जातका धानको जात नै लोप हुने अवस्थामा पुगेको किसानहरु बताउँछन् । यी जातका धानमा विभिन्न रोगको संक्रमण देखिन थाले पछि अधिकांस किसानहरुले खेती गर्न छोडेका छन् ।

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नागरिकता लिने बढे

तामाकोसीको सेयरका कारण सेवाग्राही अत्यधिक
राजेन्द्र मानन्धर

दोलखा — जिल्ला प्रशासनमा सेवाग्राही बढेसँगै अबेरसम्म नागरिकता वितरणलगायत काम गर्न थालेको छ । सेवाग्राहीको काम एकै दिन सक्ने नीति लिएको दोलखा प्रशासनले जनाएको छ । प्रशासनका कर्मचारी साँझ सात बजेसम्म कार्यालय बसेर सेवा दिँदै आएका छन् ।

माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत् आयोजनाले दोलखावासीसँग सेयर लिन थालेसँगै नागरिकता लिने पनि बढेका हुन् ।


‘हरेक दिन सात बजेपछि मात्रै नागरिकता वितरण सकिन्छ,’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी सागरमणि पाठकले भने, ‘दैनिक सरदर ५० जनालाई नागरिकता प्रदान गर्ने प्रशासनले यतिबेला दुई सयसम्म दिएको छ ।’ ‘आउनेहरूलाई सोही दिनमै सेवा दिइसक्ने नीति लिएकाले कर्मचारी सात, आठ बजेसम्म बसेर काम गरेको उनले बताए । साउन १५ पछि नागरिकता लिनेको संख्या बढेको हो ।


प्रशासनमा वंशजको आधारमा नागरिकता लिने र प्रतिलिपि लिनेको चाप छ । प्रशासन परिसरमा तन्नेरीदेखि वयस्कसम्म नागरिकताका लागि पालो कुरिरहेका हुन्छन् । आवेदन गरेका सेवाग्राहीलाई जसरी पनि उही दिन नागरिकता दिने नीति बनाएर काम गर्दा फुर्सद नै नपाइने कर्मचारी बताउँछन् । नागरिकतामा चाप बढेपछि अन्य फाँटका कर्मचारीलाई पनि अवस्था हेरेर नागरिकता फाँटमै खटाइने गरिएको छ । प्रजिअ पाठकले भने, ‘गाउँगाउँबाट आएका सेवाग्राहीलाई छिटोछरितो सेवा अनुभूति होस् भनेर अबेरसम्म कार्यालय चलाएका छौं ।’
नागरिकतामा सही गर्ने प्रजिअ र सहायक प्रजिअ पनि कार्यालय बन्द नहुन्जेल काममै हुन्छन् । चापको आधारमा प्राय: कार्मचारी रातिसम्मै काममा व्यस्त हुन्छन् । कर्मचारीले तामाकोसीको सेयर संकलन अवधि भदौ १४ सम्म यस्तै चाप हुने मानसिकता बनाएका छन् ।


सदरमुकाम चरिकोटस्थित प्रशासन र बिगु गाउँपालिकास्थित सिंगटी इलाका प्रशासनबाट नागरिकता दिइन्छ । उत्तरी क्षेत्रका बासिन्दाका सुविधाका लागि स्थापना गरिएको उक्त कार्यालयबाट पनि नियमितभन्दा चार गुणा बढी वितरण भएको छ । उक्त कार्यालयमा दैनिक सरदर १५ जनाले नागरिकता लिन्थे । पछिल्लो समय भने ६० जनासम्मले लिएका छन् ।


जिल्ला प्रशासनमा गत वर्ष वंशजका आधारमा ६ हजार ६ सय २५ र प्रतिलिपि पाँच हजार एक सय ६१ जनाले नागरिकता लिएका थिए । वैवाहिक अंगीकृत भने १६ जनाले लिएका थिए । सिंगटी इलाका प्रशासनबाट वंशज २ हजार ८८, प्रतिलिपि २३ र वैवाहिक अंगीकृत आठ जनाले नागरिकता लिएका छन् । तामाकोसीको सेयरका कारण यस वर्ष नागरिकता लिनेको संख्या अत्यधिक भएको प्रशासनले जनाएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ १२:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT