थलिएको झापा बजार

अर्जुन राजवंशी

कुमरखोद (झापा) — पूर्वपश्चिम राजमार्गदेखि २२ किलोमिटर दक्षिण । भारतीय सीमा क्षेत्रको बजार । जिल्लाका दुई ठूला नदी कन्काई र बिरिङले घेरिएको । पटक पटक राजनीतिक परिवर्तनका कारण थलिएको बजार हो, झापा बजार ।

झापा जिल्लाको पुरानो सदरमुकाममा सडकमै पसल थाप्दै स्थानीय व्यापारी । तस्बिर : अर्जुन

यो बजार झापा जिल्लाकै पुरानो सदरमुकामसमेत हो तर हाल यसको चिनारी यही ‘पुरानो सदरमुकाम’ भन्ने शब्दमै मात्र सीमित भएको छ । साबिक कुमरखोद गाविसको केन्द्र पनि हो । हाल झापा गाउँपालिका वडा २ को एउटा बजारका रूपमा सीमित छ ।

बजारसम्म पुग्ने मुख्य सडकमै अझै पनि बजार लाग्दै आएको छ । व्यवस्थित टहरा छैनन् । ठूला व्यापारी छैनन् । उद्योग, कलकारखाना छैनन् । ५० वर्षअघि बनेका पुराना मक्किँदै गएका घरले बजारको मुहार मलीन बन्दै गएको छ । पुराना बासिन्दा र व्यापारीको पलायनले बजारको महत्त्व र ऐतिहासिकता मेटिँदै गएको छ ।

Yamaha

सात दशकभन्दा बढी इतिहास बोकेको झापा बजार अहिले ‘गुद्रीबजार’ मा सीमित भएको छ । ‘यो बजारलाई माथि उठाउने कुनै प्रयास भएन,’ स्थानीय सुशीला कार्कीले भनिन्, ‘न स्थानीय बासिन्दा जुटे न त सरकारले नै कुनै योजना ल्यायो ।’ उनले सम्भावना भएर पनि पिछडिएको अवस्थामा रहनुपरेको दुखेसो गरिन् ।

रेवत केसीले झापा बजारको अबको सम्भावना हुलाकी मार्गको निर्माण अन्तिम विकल्प भएको बताए । उनले हालसम्म राज्यले कुनै प्रयास नगरेकाले अब पनि गर्छ भन्ने कुनै आशा नरहेको बताए । ‘यो बजार उठ्छ भने हुलाकी राजमार्ग बन्दा आफंै उठ्छ । होइन भने हामी अर्को कुनै विकल्प देख्दैनौं,’ उनले भने ।

बजारमा छोटी भन्सार छ तर बन्द । बजारसम्म आउनलाई बाटोको सुविधा छैन । ५ सय मिटर आसपासका बासिन्दा बजारसम्म आइपुग्न खोला तैरिनुपर्ने अवस्था छ । पुराना धान व्यापारीहरू सबै पलायन भइसकेका छन् । शिक्षित वर्ग सहरतिर डेरा बसेर जागिर खान्छन् । विवाहका लागि सामान किन्नुपरे सीमापारि भारतीय बजार जानुपर्ने बाध्यता छ ।

बजारमा भएका होलसेल पसलहरू बन्द हुने क्रम जारी छ । ‘अहिलेको संरचनामा यो बजार हाम्रो प्रमुख बजारमा पर्छ । त्यसैले यसको संरक्षण र विकासमा हामी जोड दिन थालेका छौं,’ वडा नं. २ का वडाध्यक्ष नेत्रबहादुर खड्काले भने ।

उनले प्रदेश र केन्द्रस्तरबाट कुनै पहल नभए पनि स्थानीय तहले नै ‘झापा बजार’ को विकासमा पर्याप्त नीति, कार्यक्रम र बजेट विनियोजन गर्दै जाने बताए । ‘झापा बजार’ मुलुकमा राणाशासन हुँदादेखि नै अस्तित्वमा आएको बजार हो । तर, २००७ सालको क्रान्तिले यो बजारलाई सधैंका लागि उठ्न नसक्ने गरी थला पारिदियो । तत्कालीन राणा शाषकविरुद्ध क्रियाशील मुक्ति सेनाले मोरङ मातहत रहेको झापा एकाइका सरकारी कार्यालयहरू कब्जा गरेका थिए ।

उनीहरूले उक्त कार्यालयहरू २००६ सालतिरै भद्रपुर सारेका थिए । लगत्तै २००७ सालमा प्रजातन्त्र आयो । मुक्ति सेनाले गरेका निर्णय राजनीतिक रूपमा सदर भयो । मोरङ मातहत रहँदै आएको झापा २०१८ सालमा अलग्गै जिल्ला घोषित भयो अनि पहिलदेखि जहाँ सरकारी कार्यालयहरू सञ्चालित थिए, उक्त ठाउँलाई सदरमुकाम तोकिँदा झापाको सदरमुकाम भद्रपुर ठहरियो । यसबेलादेखि नै झापा बजारमा रहेको सदरमुकाम सधैंका लागि भद्रपुर सरेको हो ।

झापा बजार पछि पर्नुमा पञ्चायतकाल र सशस्त्र द्वन्द्व पनि कारक बन्यो । पञ्चायतकालमा जिल्लाको राजनीति हाँक्ने व्यक्तिहरू झापा बजारका जमिनदारसमेत थिए । सरकारविरुद्ध गतिविधि हुने एउटा केन्द्र झापा बजार पनि थियो ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २१, २०७५ ०८:५९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

श्रीमान्‌ले नै लगाए आगो

खर्च अभावमा उपचार हुन सकेन
अर्जुन राजवंशी

दमक — मट्टितेल खन्याएर श्रीमान्ले लागो लगाउँदा झापा कमल गाउँपालिकाकी एक महिला गम्भीर घाइते भएकी छन् । आगाले उनको ४० प्रतिशत भाग जलेको चिकित्सकले बताए ।

कमल ५ पाडाजुँगीका भक्तबहादुर दर्जीले श्रीमती लीलामायालाई मट्टितेल खन्याएर आगो लगाएका हुन् । लीलामायाको कम्मरदेखि माथि सबै जलेको छ । उक्त घटना भदौ १२ गते राति भएको हो ।

घरायसी विवादमा भक्तबहादुरले श्रीमतीलाई मट्टितेल खन्याएर आगो लगाएको इलाका प्रहरी दमकका डीएसपी श्यामलकुमार सुब्बाले बताए । भक्तबहादुरलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ ।

गम्भीर घाइते लीलामायाले अहिलेसम्म उचित उपचार पाउन सकेकी छैनन् । आर्थिक अभावका कारण ४ दिनसम्म उनलाई कहाँ लगेर उपचार गर्नेमा आफन्त दोधार देखिए । अवस्था गम्भीर भए पनि उनको उचित उपचार हुन सकेको छैन ।

घटनालगत्तै लीलामायालाई प्रहरीको सहयोगमा बिर्तामोडस्थित ब एन्डसी अस्पतालमा भर्ना गरिएको थियो । उनको कुरुवाका रूपमा माइतीपट्टिका दाजु टीकाराम ठटाल छन् । ठटाल भुटानी शरणार्थी हुन् । अरू कोही आफन्त नभएको र दाजुको पनि आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले उपचार सम्भव नभएको हो ।

बिरामी भर्ना भएको २ दिनसम्म पैसा बुझाउन नसकेपछि बीएन्डसीले त्यति बेलासम्मको खर्च छुट गरेर अन्यत्र लान रेफर गरेको थियो तर, एम्बुलेन्स भाडासमेत नहुँदा दाजुले सिकिस्त बहिनीलाई शरणार्थी शिविर लिएर गएका थिए ।

भुटानी शरणार्थी शिविर बेलडाँगीका सचिव टीकाराम रसाइलीको पहलमा आम्दा अस्पताल दमकमा भर्ना गरिएको थियो तर बिरामीको अवस्था गम्भीर रहेकाले आम्दामा उपचार सम्भव नरहेको मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. नवीन ढकालले बताए । ‘बिरामीको अवस्था हेरेर हामीले तत्काल धरान रेफर गरेका थियौं,’ डा. ढकालले भने, ‘तर पैसा छैन भन्दै उहाँहरूले बिरामीलाई लग्नुभएको छैन ।’

बिरामीको ४० प्रतिशत भाग जलेकाले तत्काल विशेष उपचार आवश्यक रहेको उनले बताए । ‘घटनालगत्तै आईसीयूमा राखेर उपचार गर्नुपर्नेमा भ्यानमा बिरामी राखेर यताउता घुमाउँदै बितेको छ,’ डा. ढकालले भने, ‘बिरामीको उचित उपचार नहुँदा जलेको घाउमा संक्रमण हुने सम्भावना देखिएको छ ।’

लीलामाया भक्तबहादुरकी सातौं श्रीमती रहेको डीएसपी सुब्बाले जानकारी दिए । लीलाको पनि यो दोस्रो विवाह हो । उनीहरूका छोराछोरी छैनन् । यो परिवार अति विपन्न हो । घरमा भक्तबहादुरका वृद्ध बुबा मात्र छन् ।

‘बाँच्ने अवस्थाको बिरामी पनि उपचार नपाएर ज्यानै जाला भन्ने डर भइसक्यो,’ शिविर सचिव रसाइलीले भने, ‘आफन्तले एक पैसा छैन भनिरहेका छन् । खोइ कसरी कहाँ लगेर उपचार गर्नु ?’ लीलामाया पनि भुटानी शरणार्थी परिचयपत्रबाहक हुन् । उनका पहिलो श्रीमान्तर्फ दुई छोरा छन् ।

चर्को गर्मीका बेला आगाले जलेको बिरामी आईसीयूबाहिरै उपचारविहीन अवस्था देखेपछि दमकका रुद्रप्रसाद गौतम र विमल शर्माले खर्च दिएर शनिबार धरानस्थित बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान लाने व्यवस्था गरिदिएका थिए । घटनालगत्तै कमल गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधिसँग छलफल गरे पनि अहिलेसम्म कुनै सहयोग प्राप्त भएको छैन ।

‘उहाँहरूले सहयोगको आश्वासन मात्र दिनुभयो । अहिलेसम्म केही सहयोग पाएको छैन,’ डीएसपी सुब्बाले भने, ‘मैले गाउँपालिका उपाध्यक्ष र वडाध्यक्षसँग सहयोग मागेको थिएँ ।’ मट्टितेल खन्याएर आगो लगाउने भक्तबहादुरलाई ज्यान मार्ने उद्योगअन्तर्गतको मुद्दा चलाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ ०७:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT