भलुवाई खोलाको पीडा ‘कालो बादलले बढाउँछ बेचैनी’

शंकर आचार्य

मोर (पर्सा) — वर्षायाम लागेदेखि मञ्चन मुखियालाई राति निद्रा लागेको छैन । घरमा परिवारका सदस्य सुते पनि उनी जाग्राम बस्छन् । कतै भलुवाईको भेल फेरि उर्लिएर ताण्डव मच्चाउँछ कि भन्ने चिन्ता उनलाई छ ।

भलुवाई खोलाको गाढीले क्षतिग्रस्त बनाएको पर्साको मोर गाउँका घर । फाइल तस्बिर

‘के गर्ने प्रकृतिलाई कसले जित्न र बुझ्न सकेको छ,’ उनले भने, ‘गत वर्षजस्तै भलुवाईको भेल जुनसुकै बेला गाउँ पस्न सक्छ, त्यस्तो भइहाले घरमा सुतेका महिला तथा बालबालिकालाई जगाउन हामी गाउँका सबै घरधुरीका पुरुषहरू पालैपालो रातमा जाग्राम बस्ने गरेका छौं ।’ गत भदौ २७ गते गाउँ पूर्वको भलुवाई खोला उर्लिएर गाउँ र गाउँलेको धानबाली सोत्तर बनाएको दृश्य उनको आँखामा झल्झली आउँछ ।

पटेर्वासुगौली गाउँपालिका ४ मा पर्ने यो गाउँका घरमै सुतेका महिला र बालबालिका पनि आरामसँग सुत्न पाएका हुँदैनन् । बाढीको मानसिक त्रास मात्र नभई छानोबाट तपतप चुहिने पानी छलेर उनीहरू सुत्छन् । गत वर्षको बाढीले थिलथिलो भएका विपन्न गाउँवासीले आफ्नो बुताले साविककै जसो फुसको छाप्रो पनि ठड्याउन सकेका छैनन् । बाढीको भेल र गत वर्षकै वर्षाको पानीले मक्किएर जर्जर भएको घरमा उनीहरू कष्टप्रद जीवन गुजारिरहेका छन् ।

स्थानीय कोशिला देवीले आफूहरूले बडो कष्टका साथ एक वर्ष काटेको बताइन् । अति विपन्न यो गाउँका बासिन्दाले गत वर्ष जीर्ण बनेको घरको जीर्णोद्धार समेत गर्न नसकेको उनले सुनाइन् । ‘हामी विपन्न गरिब कसरी नयाँ घर बनाउन सक्छौं,’ उनले भनिन्, ‘पुरानै घर टालटुल पारेर ओत लागेका छौं ।’अर्का स्थानीय प्रभु मुखिया अशिक्षा, बेरोजगारी, गरिबी जस्ता थुप्रै पीडा बोकेर आफूहरू विगतदेखि नै बाँचिरहेकाले घर ठड्याउने ल्याकत नरहेको बताउँछन् । गत वर्ष स्थानीय तह तथा संघीय तथा प्रादेशिक संसदको चुनावताका विभिन्न दलका नेता आफ्नो गाउँमा आएर अनेक आश्वास र प्रलोभन देखाएर गए पनि चुनावपछि उनीहरूको नाकमुख देख्न नपाएको उनले बताए ।

सदरमुकाम वीरगन्जबाट करिब २५ किमि उत्तर पश्चिम टाढा रहेको यो गाउँमा ८१ घरधुरी छन् । करिब ४ सय जनसंख्या रहेको गाउँमा बिन, पासवान, तत्मा, थारू, मुस्लिम आदिको बसोबास छ । कृषि मजदुरी स्थानीयको मुख्य पेसा हो । खेतीपातीको मौसममा कृषि मजदुरका रूपमा काम पाए पनि त्यस बाहेक वर्षभरिको समय उनीहरू बेरोजगार हुन्छन् । फुसको छाप्रोबाहेक केही स्थानीयसँग खेत त छ तर त्यही खेत पनि गत वर्षको बाढीले बगरमा परिणत गरी दिएको छ ।

सामाजिक अभियन्ता प्रकाश थारू गत वर्षको वर्षा र बाढीले सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको जिल्लाको यो गाउँमा अझै पनि सरकारी राहत नपुगेको बताउँछन् । ‘सरकारी राहत त परै जाओस्, बाढीपीडितले पाउने जिल्ला दैवी प्रकोप उद्धार समितिबाट प्रतिघरधुरी २५ हजार रुपैयाँको राहत पनि अझै मोरबासीले पाएका छैनन्,’ उनले भने, ‘यस्तो अवस्थामा मोरबासीले सरकारबाट कस्तो आशा गर्ने र राहत कुरेर बस्ने ?’गत वर्ष नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ, वीरगन्ज उद्योग वाणिज्य संघका पदाधिकारी र बाग्मती सफाइ अभियानका अभियन्ता राहत सामग्रीसहित यो बस्तीमा पुगेका थिए । महासंघको प्रतिबद्धताअनुसार मोरबासीको पीडा कम गर्न एकीकृत बस्ती निर्माणको गृहकार्य भइरहेको थारू बताउँछन् ।

प्रकाशित : असार २६, २०७५ ०९:५६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अवैध मदिराले सामाजिक अपराध बढ्यो

शिव पुरी

रौतहट — प्रहरीले घरेलु मदिरा उत्पादनमा कडाइ गर्न थालेको छ । आइतबार मात्र इलाका प्रहरी चन्द्रनिगाहपुरले ४ सय लिटर घरेलु मदिरा बरामद गरी नष्ट गरेको छ । पुसयता अवैध मदिरा उत्पादन गर्ने ३६ जना फक्राउ परिसकेका छन् ।

रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरस्थित इलाका प्रहरी कार्यालयले बरामद गरेको अवैध घरेलु मदिरा नष्ट गर्दै सुरक्षाकर्मी । तस्बिर : शिव

केही दिनअघि प्रहरीले मदिरा र मदिरा बनाउन प्रयोग हुने कच्चा पदार्थ गरी ४ सय लिटर बरामद गरेको थियो । गोप्य सूचनापछि खटिएको प्रहरी टोलीले खानतलासी गर्दा अवैध घरेलु मदिरा बरामद भएको हो ।

घरेलु मदिराका कारण विभिन्न घरेलु हिंसा र जघन्य अपराध हुने गरेकाले कडाइ गरिएको प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) शान्तिराज कोइरालाले बताए । ‘मदिराकै कारण दिनहँु झैझगडा र घरेलु हिंसा बढेको पाइएको छ,’ उनले भने, ‘यसलाई नियन्त्रण गर्न निगरानी बढाएका छाैं।’ चन्द्रनिगाहपुर क्षेत्रमा घरेलु मदिरा उत्पादनमा महिलाको सक्रियता बढी भएको पाइएको छ ।

यसअघि मदिरासहित महिला पक्राउ परेका थिए । डीएसपी कोइरालाका अनुसार चन्द्रनिगाहपुरका २, ३, ४, ६, ८, ९ र १० नम्बर वडाका विभिन्न बस्तीहरूबाट अवैध मदिरा उत्पादन गरिरहेको अवस्थामा ३६ जनालाई पक्राउ गरिएको छ । करदाता कार्यालयले उनीहरूबाट ६ लाख ७५ हजार जरिवाना असुलेको छ ।पक्राउ परेकालाई मदिरा ऐन २०३१ र अन्तशुल्क ऐन २०५८ अन्तर्गत कारबाही गरिएको हो । तर, जरिवाना तिरेपछि पनि उनीहरूले अवैध काम छाडेका छैनन् । घरेलु मदिराले स्वास्थ्यमा प्रतिकूल असर पर्नुका साथै घरेलु हिंसा, महिला हिंसा, चोरी, लुटपाट र कुटपिट, बलात्कार र यौनदुराचार, अशान्ति, होहल्ला, झैझगडा र ग्याङफाइट तथा दुर्घटना बढेको प्रहरी ठम्याइ छ ।

सस्तो पर्ने भएकाले स्थानीय बजार, मेला र सीमापारि भारतसम्म यहाँको मदिरा बिक्री हुन्छ । आर्थिक अवस्था कमजोर भएका र खासगरी मजदुरहरूले घरेलु मदिरा सेवन गर्छन् । ग्रामीण भेगका बस्तीहरूमा यसको उत्पादन बढी हुने गरेको प्रहरीले जनायो । जिल्लाभरि कति रक्सी भट्टी सञ्चालनमा छन् भन्ने जिल्ला प्रहरीसित यथार्थ विवरण छैन । भट्टी नष्ट गरिए पनि त्यसका मालिक खासै पक्राउ पर्दैनन् ।

सुरुमा कडाइ, पछि छुट
जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा नयाँ प्रमुख आउनासाथ मदिरा नष्ट गर्ने अभियान नै चलाउँछन् । २/३ महिनासम्म जिल्लाभरि अवैध मदिरा उत्पादन र बिक्रीमा कडाइ गर्छन् । तर त्यसपछिका दिनमा खासै निगरानी हुँदैन । जिल्ला प्रहरीले पछिल्लो समय झन्डै ६५ हजार लिटर घरेलु मदिरा नष्ट गरिएको जनाएको छ । प्रहरीले मदिरा उत्पादन गर्ने विभिन्न उपकरण समेत बरामद गरेको थियो ।

उत्तरी भेगका गाउँमा उत्पादनमा केही कडाइ गरे पनि दक्षिणी भेगमा प्रहरी मौन छ । केही महिनाअघि जिल्ला प्रहरीको घुमुवा टोलीलाई मदिरा उत्पादन गर्ने गिरोहसित ‘सेटिङ’ मिलाउने गरेको आरोप लागेको थियो । अहिले पनि सुरुमा कडाइ गर्ने र पछि सेटिङमा उत्पादन गर्न दिइने गरेको गौरका एक स्थानीयले बताए ।

प्रकाशित : असार २६, २०७५ ०९:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्