आयआर्जन गर्दै महिला

शाहीमान राई

जनकपुर — धनुषाको लक्ष्मिनिया गाउँपालिका–५ गजरियाकी २६ वर्षीया सुधिरादेवी यादव केही वर्षदेखि भैंसीपालन थालिन् । भैंसीको दूध बेचेर ७ जनाको परिवार पालिएकी छन् ।

उनको परिवारले दूध बेचेरै खाद्यान्न, नुन, तेल, खानेकुरा, लत्ताकपडा र घर खर्च धानेका छन् । सोही गाउँकी ३५ वर्षीय ममवत्ति सदा भने गाई पाल्छन् । उनले पनि गाईको दूध बेचेर घर खर्च धान्दै आएकी छन् । उनको छिमेकी ४२ वर्षीय रामतोला रामले पनि गाईपालन गरेर पर्याप्त आयआर्जन गर्छिन् ।

गरिब, दलित, विपन्न, पिछडिएका समुदायलाई सरकारले गरिबी निवारण कोषवाट सामुदायिक संस्थामार्फत सस्तो व्याजमा ऋण सुविधा दिएपछि उनीहरू आयआर्जनका लागि व्यावसायिक बन्न थालेका हुन् ।

Yamaha

कोषले सामाजिक वर्गीकरणमा पछि परेका अति गरिब विपन्न वर्गमा पर्ने व्यक्तिहरूको समूह निर्माण गरी गठित सामुदायिक संस्थालाई एकमुष्ठ अनुदान दिने गरेको छ । त्यही संस्थामार्फत सस्तो व्याजमा ऋण लिएर आयआर्जनका निम्ति व्यावसायमा लगानी गर्छन् । आफ्नै समूहमा निर्णय गरेको व्याजदरमा किस्ता तिर्छन् ।

नियमित बचत गरेवापत मासिक १ रूपैयाँ (१२ प्रतिशत) ले व्याज पनि पाउँछन् । ऋण लिएबापत मासिक १ रूपैयाँ (१२ प्रतिशत) व्याज तिर्ने गरेका छन् । वचत रकम र ऋणको किस्ता साँवा व्याज असुलिएको रकम समूहको कोषमा जम्मा गर्छन् ।

आफ्नो समूहमा मात्र परिचालित पुँजी मासिक रूपमा बृद्धि हुने र त्यही कोष समुदायमा परिचालन गर्दै आएका छन् । कोषको रकम समूहले मास्न नपाउने तर सहुलियत ऋण प्रदान गर्ने भएकोले प्रभावकारी भएको लक्ष्मिनिया–५ गजरियाका ७० वर्षीय रामपृत यादवले बताए ।

लक्ष्मिनिया गाउँपालिका–४ सपहीकी ४५ वर्षीया अन्जु सिंहले ३ वर्षअघि ७० हजार रूपैयाँ ऋण लिएर किराना पसल सुरु गरिन् । उनकै नेतृत्वको जनजागृति सामुदायिक संस्थाबाट ऋण लिँदै, चुक्ता गर्दै व्यापार गर्दै आएकी उनले दैनिक २ हजार रूपैयाँ कमाउने गरेको बताइन् ।

वर्षाैंदेखि छाप्रोमा बस्दै आएका सिंह परिवारले एकतले पक्की घर बनाउँदै छन् । सोही गाउँकी ३० वर्षीया अम्बिका साहले समूहबाट ३५ हजार ऋण लिएर किराना पसल सुरु गरिन् । बाक्लो बस्ती रहेको उनको घरमै दैनिक ४ हजार रूपैयाँको सामग्री बेच्छिन् ।

रामजानकी सामुदायिक संस्थाको सदस्यरहेकी सुधिरादेवी यादवले समूहबाट एक लाख ५० हजार ऋण लिएर दुहुना भैंसी किनेकी थिइन् । त्यही भैंसीको दूध बिक्री गरेर ऋणको साँवाव्याज चुक्ता गरिसकेकी उनले छोराछोरीको पढाइ खर्च समेत धानेको बताइन् । प्रतिलिटर ७० रूपैयाँका दरले दैनिक १० लिटर दूध बिक्री गरेर मासिक २१ हजार आम्दानी गर्दै आएको बताइन् ।

‘दूध छोराछोरी घर परिवारलाई पनि भो, बेचेर आम्दानी पनि हुने,’ उनी भन्छिन्, ‘एउटा भैंसी किनेको ३ वटा भइसके, ऋण पनि चुक्ता गरिसकेें ।’ समूहबाट एक लाख ऋण लिएर गाइ पाल्न सुरु गरेकी ममवत्ति सदा परिवारले राम्रो आयआर्जन गर्न थालेका छन् ।

वर्षभरि खान नपुग्ने उनको परिवारले गाइपालन सुरु गरेपछि दूध बिक्री गरेर खाद्यान्न, लत्ताकपडा र छोराछोरीको पढाइ खर्च धानेका छन् । संस्थावाट ७० हजार ऋण लिएर गाईपालन गर्दै आएकी ४२ वर्षीया रामतोला रामको आम्दानी बढेको बताइन् ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ १०:०३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

‘रेल्वे लाइनको बहुउपयोग गर्नुपर्छ’

सर्वाधिक उद्योगधन्दा रहेको पर्सा बारा औद्योगिक करिडोरका उद्योगले यो रेल्वे लाइनबाट पनि लाभ लिन सक्ने सम्भाव्यताबारे पनि सुरूमै अध्ययन गर्न जरूरी छ
शंकर आचार्य

पर्सा — मुलुकको आर्थिक राजधानी वीरगन्जका उद्योगी व्यवसायीले प्रस्तावित रक्सौल काठमाडौं रेल्वे लाइनको बहुउपयोग गरिनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।

भारतीय राज्यमन्त्री मान्डाभिया धनुषामा निर्माणाधीन रेल्वे लाइनको सोमबार निरीक्षण गर्दै । तस्बिर : अजित तिवारी

भारत तथा नेपालबीच सम्पन्न दुई देशिय सम्झौतापछि रेल्वे लाइन पटकपटक निर्माण नहुने भएकाले यसको निर्माणअघि यस भेगका आर्थिक विकास तथा अन्य सम्भावनाहरूलाई जोडेर रेल्वे लाइन निर्माण गरिनुपर्ने उनीहरूले सुझाएका छन् ।

यहाँका उद्योगी व्यवसायी मात्र नभई उनीहरूको छाता संगठन वीरगन्ज उद्योग वाणिज्य संघले नै समेत औपचारिक रूपमै यो रेल्वे लाइन निर्माणको माग र त्यसको लविङ गर्न थालेको पनि करिब २ दशक भइसकेको थियो ।

संघका पूर्वअध्यक्ष तथा हाल नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको यातायात तथा पारवहन समितिका अध्यक्ष समेत रहेका अशोक कुमार टेमानी आफूहरूको लामो समयदेखिको माग पूरा हुन लागेकोमा हर्षित रहेको बताउँछन् । तर यो रेल्वे लाइन निर्माण गरिदा भविष्यमा त्यसको बहुउपयोग हुने गरी निर्माण गर्दा उत्तम हुने उनको भनाइ छ ।

रेल्वे लाइन निर्माण गर्नु अघि सरकारले कम्तीमा वीरगन्जका उद्योगी व्यवसायीसँग त्यससँग सम्बन्धित तथा सरोकारका विषयमा राय सुझाव लिनुपर्ने टेमानी बताउँछन् । ‘रेल लाइन भारतले बनाउँदैछ, यसको डीपीआर पनि उसैले बनाउँदैछ,’ उनले भने, ‘तर रेल लाइन निर्माण गर्नु अघि त्यसको कसरी अधिकतम नेपाली जनता र सर्वाधिक उद्योगधन्दा रहेको पर्सा बारा औद्योगिक करिडोरका उद्योगले यो रेल्वे लाइनबाट पनि लाभ लिन सक्ने सम्भाव्यता बारे पनि सुरुमै अध्ययन गर्न जरुरी छ ।’

यो रेल्वे लाइन र रेल्वे सेवालाई ‘नेपाली मोडेल’ को बनाउनुपर्नेमा उनले जोड दिए । नेपालको रेल्वे विभागले रेल लाइन निर्माणअघि नै रेलबाट आफ्नो मुलुकको आवश्यकता, उपयोगिता आदिबारे अध्ययन गर्न जरुरी रहेको उनले बताए । वीरगन्ज क्षेत्र मुलुककै सर्वाधिक राजश्व संकलन गर्ने क्षेत्र भएकाले पनि वीरगन्ज भएर निर्माण हुने रेल लाइन र यसमा चल्ने रेलले यहाँको उद्योग व्यवसायलाई पनि सक्दो लाभ दिनुपर्ने उनको सुझाव छ ।

यहाका ठूला उद्योगहरूले तेश्रो मुलुक तथा भारतबाट समेत कच्चा पदार्थ आयात गर्दा भारतकै बाटो आयात गर्ने भएकाले रेलको लिक ती उद्योगसम्मै निर्माण गरिदिए उद्योगहरूले सहजै आफ्ना कच्चा पदार्थ उद्योगसम्मै ल्याउन सक्छन् । त्यसले उद्योगहरूको ढुवानी लागत र समयको बचत समेत हुने भएकाले त्यसले उत्पादित बस्तुको मूल्य पनि कम पर्न जाने उनले बताए ।

करिडोरका कतिपय उद्योगले एक रेल्वे र्‍याकभन्दा बढी कन्टेनरमा मालबस्तु ल्याउन थालेका छन् । यस्ता उद्योगसम्मै रेल्वे लिक निर्माण गरिए उनीहरूलाई धेरै राहत हुने टेमानी दाबी गर्छन् । अर्का उद्योगी हरि गौतम यो रेल्वे लाइन नेपालकै लाइफ लाइन साबित हुन सक्ने भएकाले निर्माणअघि गहन रूपमा यसको सम्भाव्यता अध्ययन जरुरी रहेको बताउँछन् ।

राजधानीसँगको सबैभन्दा छोटो दूरीको नाकासँग जोडिन लागेको रेल्वे लाइन राजधानीको चोभारमा निर्माण हुने अर्को सुक्खा बन्दरगाहसँग पनि जोडिने चर्चा रहेकाले यसको उपयोग यात्रुबाहक मात्र नभई मालबाहक रेलका रूपमा पनि गर्न सकिने प्रशस्त सम्भावना रहेको उनले बताए ।

यो रेल मार्गले भारतीय पर्यटकलाई सोझै नेपालको राजधानी सम्म जोड्ने भएकाले पर्यटकको आगमन पनि बढ्ने सम्भावना रहेको उनले बताए ।

भन्सार एजेन्ट श्यामबाबु पटेल भारतमै कतिपय उद्योग परिसरसम्म रेल्वे लिक निर्माण गरिएको र ती उद्योगले आफ्नै परिसरसम्मै आफ्ना कच्चा पदार्थ ल्याउने र उत्पादित बस्तु बजारमा लग्ने प्रयोजनका लागि मालवाहक रेल उपयोग गरी रहेकाले नेपालमा पनि त्यस्तै अभ्यास गर्नुपर्ने बताउँछन् ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ १०:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT