हात्ती त्रासले रातभर जाग्राम

कान्तिपुर संवाददाता

सर्लाही — सर्लाही, लालबन्दी नगरपालिका–११, हिरापुरकी माया गोले ४ दिनयता जंगली हात्तीको त्रासले राती सुत्न पाएकी छैनन् । उनी मात्र हैन, उनको परिवारमा बालकदेखि वृद्धसम्म रातभर जाग्राम बस्छन् । 

सर्लाहीको लालबन्दी नगरपालिका– ११, हीरापुरमा हात्तीले भत्काएको स्थानीयको घर । तस्बिर : ओमप्रकाश/कान्तिपुर

केही दिनयता राती गाउँमा देखिने हात्तीले घर भत्काउनुका साथै अन्नपात खाने र ज्यान पनि लिने हो कि भन्ने त्रासले उनी भयभित भएकी हुन् । चार दिनदेखि त्यस क्षेत्रमा देखा परेको जंगली हात्तीले करिब एक दर्जन घरभत्काइसकेको छ ।

Yamaha

गाउँको नजिकको जंगलमा आएको जंगली हात्ती आतंकले हीरापुरबासी त्रासमा छन् । दिनभरी नजिकैको जंगलमा बस्ने र रात परेपछि बस्ती छिर्ने हात्तीका कारण स्थानीयवासी निकै त्रसित बनेका हुन् । गाउँमा आइतबार रातीदेखि हात्तीको समूहले घरमा क्षति र राखिएको अन्नपातसमेत खानेगरेको छ ।

गोलेले साँझ पर्नेबित्तिकै हात्तीको डरले पुरै गाउँ नै त्रासमा बस्ने गरेको बताइन् । ‘चार रात भइसक्यो राती सुत्न पाएका छैनाैं, आजको रात पनि यस्तै बित्ने होला,’ उनले भनिन् ‘रातीको खाना साँझ पर्नुभन्दा अघि नै खाइहाल्छौं, दिउँसो एकछिन सुत्छौं के गर्ने रातीको ड्युउटीगर्नु परिहाल्यो ।’

सो गाउँको सम्पूर्णको दैनिकी गोले परिवारको जस्तै छ । उनीहरू हात्तीको डरले रातभर जाग्राम बस्ने गरेका छन् । हात्तीको आक्रमणबाट बच्न गाउँले समूह–समूहमा जम्मा भएर बस्ने गरेका छन् । घाँस–दाउरा गर्न नजिकैको जंगलमा जान समेत नसकेको स्थानीयले बताए ।

‘हामी जंगली हात्तीको डरले त्रसित छौं, हात्तीबाट बच्न राती हामी समूह बनाएर बस्ने गर्छौं,’ स्थानीय बुद्धिमान गोलेले भने, ‘हात्तीको डरले नजिकको जंगलबाट घाँसदाउरासमेत ल्याउन सकिएको छैन ।’ हात्ती आउनेबित्तिकै गाउँले मिलेर भाँडा ठटाउने, आगो बाल्ने, पटका पडकाउनेजस्ता काम गर्दै आएका छन् ।
चार दिनदेखि त्यस क्षेत्रमा देखा परेको जङ्गली हात्तीले घर भत्काउँदा पीडितको बिजोग भएको छ ।

हात्तीले घर भत्काएकाको राती ओत लाग्ने ठाउँ पनि नरहेको वडाध्यक्ष दिपक लामाले बताए । हात्तीका कारण स्थानीयमा निकै त्रास बढेकाले हात्ती धपाइदिन वडाध्यक्ष लामाको आग्रह छ । ‘हात्तीका कारण स्थानीय त्रासमा छन्, त्यसकारण हात्ती धपाइदिनुपर्‍यो,’ लामाले भने, ‘हात्तीले घर भत्काएकाको बिजोग छ, उनीहरूलाई यो चिसो मौसममा ओत लाग्ने ठाउँ छैन ।’

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७५ ११:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बाघ निगरानी गर्न क्यामेरा ट्रयापिङ

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — पर्सा र चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जबाट सीमावर्ती भारतीय निकुञ्ज वाल्मीकि टाइगर रिजर्भमा बाघको निगरानी गर्न चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सुमेश्वर पहाड क्षेत्रमा क्यामेरा ट्रयापिङ गरिएको छ ।

डब्लुडब्लुएफको तालको कार्यक्रमको सहयोगमा चितवन राष्ट्रिय निकुन्जको सुमेश्वर पहाड क्षेत्रमा यसरी क्यापरा ट्रयापिङ गरिएको हो ।

चितवन राष्ट्रिय निकुन्जका सहायक संरक्षण अधिकृत रमेशप्रसाद यादवका अनुसार मंसिर १ देखि निकुन्जको सुमेश्वर पहाड क्षेत्रमा ६२ वटा ग्रिडमा २ वटाका दरले १ सय २४ वटा क्यामेरा जडान गरिएको छ ।

‘सुमेश्वर पहाड क्षेत्र परम्परागत जैविकमार्ग हो, पहाडपारि भारतको वाल्मीकि टाइगर रिजर्भ क्षेत्र पर्छ, यो मार्ग प्रयोग गरेर चितवन र पर्सा निकुन्जका बाघ, गैंडा तथा अन्य वन्यजन्तुको एक अर्को निकुन्जमा आवागमन हुने गर्छ,’ यादवले भने, ‘क्यामेरा ट्रयापिङ गर्दा वन्यजन्तुले कसरी जैविकमार्ग प्रयोग गर्छन्, उनीहरू एकअर्को निकुन्जमापुगेपछि त्यहाँबाट पुन: फर्कन्छन् कि फर्कंदैनन् जस्ता कुरा सहजै यकिन गर्न सकिन्छ ।’

वन्यजन्तु निकुन्ज वा मुलुकको सिमानामा नबाँधिने र उनीहरूले परापूर्वकालदेखि प्रयोग गर्दै आएको मार्ग नै प्रयोग गर्ने भएकाले जैविकमार्गमै यसरी अध्ययन गर्न सके उनीहरूको विविध पक्षबारे सूक्ष्म जानकारीसमेत उपलब्ध हुने भएकाले यसरी क्यामेरा ट्रयापिङ गरिएको यादवले बताए । यसबाट बाघ तथा अन्य जन्तुको बासस्थान, त्यस भेगमा पानीको अवस्था, अन्य नयाँ जीवजन्तुको उपस्थितिलगायत विषयमा पनि जानकारी पाइनेछ ।

यस वर्ष क्यामेराले बाख्रा प्रजातिको सिरु भन्ने वन्यजन्तु पनि निकुन्जमा रहेको तथ्य फेला परेको उनले बताए । निगरानीको क्रममा यसै साता २ वटा बाघ क्यामेरा ट्रयापिङमा परेको पनि उनले बताए ।

अघिल्ला वर्षमा क्यामेरा ट्रयापिङबाट आधा दर्जन बढी बाघ एक अर्का निकुन्जमा आवतजावगत गरेको पाइएको थियो । अघिल्लो बर्ष चितवन राष्ट्रिय निकुन्जमा बाघ गणनाको क्रममा १ सय २० बाघ फेला परेकोमा गत वर्ष घटेर ९७ मात्र फेला परेका थिए ।

ती बाघ पर्सा वा वाल्मीकि टाइगर रिजर्भतर्फ गएको अनुमान गरिएको छ । पर्सामा भने बाघको संख्या
बर्षेनी बढदो छ ।

३ वर्ष निरन्तर यो विधिबाट बाघलगायत वन्यजन्तुको आवागमन अवलोकन गरिएको र यस वर्ष यो कार्य समापन गरिँदै छ । पुस ४ गतेसम्म क्यामेरा राखिने र त्यसपछि हटाइने यादवले बताए ।

डब्लुडब्लुएफ ताल कार्यक्रममा सामुदायिक संरक्षण सहजकर्ता वेदहरी दाहालले सुमेश्वर पहाड परम्परागत जैविकमार्गका साथै तीनवटा निकुन्जको अत्यन्त संवेदनशील क्षेत्रसमेत रहेकाले तालले
क्यामेरा ट्रयापिङ कार्यमा लगानी गरेको बताए ।

प्रकाशित : मंसिर २०, २०७५ ११:२४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT