तरकारी खेतीमा आकर्षण बढ्यो

अनिश तिवारी

सिन्धुपाल्चोक — बाह्रबीसे नगरपालिका मानेश्वारा डाँडाखेतकी सरिता तामाङले रक्सी पार्न छाडेको ४ महिना पुग्यो । रक्सीभन्दा खेती धेरै उपयोगी व्यवसाय भन्ने बुझेपछि उनले खेतबारीमा तरकारी लगाएकी छन् ।

‘बल्ल रक्सीको बेफाइदालाई बुझेर छाडँे, तरकारी खेतीलाई अँगालें,’ तामाङले उत्साहित हुँदै भनिन्, ‘खेतभर कोदो लगाउनुको सट्टा तरकारी खेती गरेर जीविकोपार्जन गरिरहेकी छु ।’ हाल तरकारीबाट ८० हजारसम्म आम्दानी गरिरहेकी उनले रक्सी पारेर बेच्दाभन्दा तरकारी खेतीमा बढी फाइदा भएको बताइन् । उनले तरकारी खेती गर्दा स्वस्थ्यकर र समाजमा ‘मिहिनेती’ को रूपमा चिनिएकोमा गर्व गरिन् ।


नगरअन्तर्गतकै घुम्थाङ नाककुच्चेकी याङ्डोमा शेर्पा रक्सी पार्ने काम छाडेर तरकारी खेतीमा लागेको सुनाइन् । ‘रक्सीले समाजमा नराम्रो छाप मात्रै पार्‍यो, तरकारीले आर्जन र इज्जत दुवै दियो त्यसैले यसैमा लागँे,’ उनले भनिन् । परिवारमा दिनरात रक्सी पार्ने प्रवृत्तिले झैझगडा र नराम्रो वातावरण सिर्जना गरेको उनले सुनाइन् ।


शेर्पा र तामाङजस्ता कृषक अहिले गाउँपिच्छै भेटिन्छन् । पेसेवर ‘लोकल’ रक्सी उत्पादन गर्ने क्रमश: तरकारी खेतीतर्फ आकर्षित हुन् थालेको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयका प्रमुख हिक्मतकुमार श्रेष्ठ बताउँछन् । ‘विभिन्न सामाजिक संघसंस्था र कार्यालयको पहलमा गाउँ क्षेत्रमा सचेतना जाग्दै गएको छ,’ उनी भन्छन्, ‘पुस्तौंदेखिको रक्सी व्यवसायलाई छाडेर अहिले तरकारी खेतीमा लाग्ने थुप्रै भइसकेका छन् ।’


बाह्रबीसे नगरको घुम्थाङ, मानेश्वारा, कर्थली ,घोर्थली, धार्पालगायतका हिमाली गाउँमा प्राय: महिलाले कोदोबाट उत्पादित रक्सी बेचेर गुजारा गर्ने गर्थे । हालै घुम्थाङमा सामाजिक संस्था र कृषि विकास कार्यालयको समन्वयमा विभिन्न बीउबिजन, तरकारी खेती तालिम दिइएको छ । ‘तालिमपछि रक्सी पार्ने महिला तरकारी खेतीमा आकर्षित भएका देखिएका छन्,’ घुम्थाङका वडाध्यक्ष मीनबहादुर श्रेष्ठले भने, ‘यसले रक्सीलाई कम र कृषि उत्पादनमा सघाउन मद्दत गरेको छ ।’ उनले टुकी संघ सुनकोसी, सीडीसीएफजस्ता संस्थाको सहयोगमा तालिम पाएलगत्तै कृषिमा आकर्षित हुनेको संख्या ह्वात्तै बढेको प्रस्ट्याए ।


त्रिपुरासुन्दरी गाउँपालिकाको धुस्कुन, पिस्कर, घोर्थलीमा यो अभियान सुरु गरिएको हो । जनप्रतिनिधि र संस्थाको एकमतमा यो कामले झनै गति पाइरहेको छ ।


‘यो अभियानले रक्सी व्यापार मात्रै घटाएन, जिम्मेवार किसान बढाएको छ,’ वडाध्यक्ष श्रेष्ठले भने । जिल्लाको जड समस्या रहेको रक्सीको समस्या छुटाउन हम्मे परिरहेको अवस्थामा यसले धेरै पहल गरेको छ । रक्सी पार्नुको सकसलाई बिर्सिएर तरकारी खेती अँगालिरहेका कृषकले तरकारी फर्म नै बनाएर चलाइरहेका छन् । ‘घुम्थाङ र मानेश्वारा गाउँमा १७ वटा कृषक समूह बनाएर सहयोगरत छौं,’ सामाजिक विकास तथा वातावरण संरक्षण मञ्च (सीडीसीएफ) का संयोजक विनोद थापाले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७५ ०९:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

‘सरकारले भूकम्पपीडितको बेवास्ता गर्‍यो’

प्रदेशसभा बैठक
भूकम्पपीडितका समस्यामा सरकार अनुत्तरदायी देखिएको भन्दै सांसदहरूद्वारा विशेष प्रस्ताव दर्ताको तयारी
कान्तिपुर संवाददाता

हेटौंडा — चैत २५ मा प्रदेशसभा ३ बैठकको विशेष समयमा बोल्दै कांग्रेस सांसद प्रभात तामाङले भूकम्पपीडितको राहतको विषयलाई सभामा विशेष प्रस्तावको रूपमा अघि बढाउन माग गरे ।

सत्तारूढ दलका सांसद केशव पोखरेलले पनि भूकम्पपीडितको मुद्दा सभाले सम्बोधन गर्नुपर्ने भन्दै तामाङकै विषयलाई थप बल पुर्‍याए । तर, सभामा उठेका ‘सार्वजनिक महत्त्वका विषय’ बारे सरकारको धारणा आउनुपर्ने भए पनि सरकार ती विषयमा मौन रहँदै आएको छ । ‘प्रदेश ३ भूकम्पबाट बढी नै प्रभावित भएको तर पीडितले अझै घर बनाउन नसकेको अवस्था रहेकाले मैले यसलाई विशेष प्रस्तावको रूपमा ल्याउन विशेष समयमा त्यसबारे बोलें,’ उनले भने, ‘तर सरकार लाचार देखियो, न उसले काम अघि बढायो, न यसबारे धारणा नै सार्वजनिक गरेको छ ।’


सरकार अनुत्तरदायी देखिएकाले आफू लगायत केही सदस्यले भूकम्पपीडितको समस्याबारे ‘विशेष प्रस्ताव’ दर्ता गर्न लागेको जानकारी दिए । प्रदेशसभा बैठकको विशेष समयमा सांसदहरूले जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिएका विषय उठान गरेर त्यसबारे सरकारको धारणा माग्ने गर्छन् । यसअघिका ३/४ वटा बैठकमा उठेका विषयबारे प्रदेश सरकार मौन बसेको छ । चैत २५ गतेको बैठकमा विद्यालय भर्नामा निजी विद्यालयको मनोमानी र पाठ्यपुस्तक समयमै उपलब्ध गराउनुपर्ने विषय उठान गरेकी सत्तारूढ एमाले सांसद रचना खड्काले पनि त्यसबारे सरकारको धारणा पाएकी छैनन् । ‘प्रदेशसभा बैठकमा सांसदहरूले बोल्नकै लागि मात्र बोलेका हुँदैनन्, जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिएका विषय उठाएर सरकारलाई संसद् र जनताप्रति उत्तरदायी बनाउने यसको काम हो,’ खड्काले भनिन्, ‘३/४ वटै बैठकका विशेष समयमा उठेका विषयमा पनि सरकार मौन भएपछि मन्त्रीहरू र पार्टीका मुख्य सचेतकसँग यसबारेमा कुरा गरेको छु ।’ सभामा उठेका विषयबारे धारणा सार्वजनिक नगरेर सरकार ‘गैरजिम्मेवार र अनुत्तरदायी’ बन्न नहुने धारणा राखिन् ।


प्रदेशसभा बैठकको विशेष समयमा सांसदहरूले विभिन्न सार्वजनिक महत्त्वका विषय उठाए पनि सरकारले कुनै धारणा दिएको छैन । सांसदहरूले प्राकृतिक स्रोतको दोहन, महिला हिंसा, जबरजस्ती करणी, यातायात क्षेत्रको एकाधिकार लगायतका विषय उठान गर्दै आएका छन् । चैत २५ गतेको बैठकमा कांग्रेस सांसद विजुला बर्माले सिन्धुलीमा सुनकोसी नदीको चरम दोहन भएको भन्दै कानुनको दायरामा ल्याएर कारबाही गर्न सरकारको ध्यानाकर्षण गराएकी थिइन् । विवेकशील साझा पार्टी संसदीय दलका नेता रमेश पौड्यालले यातायात क्षेत्रको एकाधिकार (सिन्डिकेट) तोड्न सरकारले अझै धेरै काम गर्नुपर्ने भन्दै सरकारलाई ध्यानाकर्षण गराए । कांग्रेस सांसद विजया श्रेष्ठ केसी महिला हिंसा, जबरजस्ती करणीका घटना बढ्दो क्रममा भएकाले नियन्त्रणका लागि सरकारको ध्यानाकर्षण गराएकी थिइन् । राप्रपा (प्रजातान्त्रिक) की रिना गुरुङले विपतको जोखिम अझै रहेको भन्दै पूर्व तयारी गर्न सरकारलाई सुझाव दिएकी थिइन् । कांग्रेस सांसद भीमसेन खत्रीले अपांगता भएका व्यक्तिको समान पहुँच र अवसर ग्यारेन्टी गर्न सरकारसँग माग गरेका थिए । राप्रपाका सांसद रिता माझीले धार्मिक गुरुमाथिको आक्रमण निन्दनीय भन्दै सरकारको ध्यानाकर्षण गराइन् । एमाले सांसद राजेश शाक्यले सरकारले सडक विस्तारका नाममा शान्तिपूर्ण सांस्कृतिक धर्नामाथि दमन गरेको भन्दै सरकारको तीव्र आलोचना गरे । मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले भने छिट्टै यसबारे धारणा राख्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे । ‘सबै विषयमा धारणा राखेर त साध्य हुँदैन, तर मुख्यमुख्य विषयमा छिट्टै धारणा राख्छौं ।’ मुख्यमन्त्री पौडेलले कान्तिपुरसँग भने ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७५ ०९:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT