गाँजाको ब्याड नष्ट गर्दै

गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गाउँपालिकाद्वारा कुनै सिफारिस,सेवा र सुविधा उपलब्ध नगराउने निर्णय
प्रताप विष्ट

हेटौंडा — यहाँको विकट राक्सिराङ गाउँपालिका—४ तर्सिकोटका एक कृषकले आफैंले गाँजाको ब्याड नष्ट गरेका छन् ।

मकैबारीभित्र उनले आधा रोपनीमा गाँजाको ब्याड राखेका थिए । गाँजाको बिरुवा पनि हलक्कै बढेको थियो । गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गाउँपालिकाले कुनै पनि सेवासुविधा र सिफारिस उपलब्ध नगराउने सूचना सार्वजनिक गरेपछि तर्सिकोटका सीताराम थोकरले गाँजाको ब्याड नष्ट गरेका हुन् ।

मकवानपुरका गाँजा प्रभावित राक्सिराङ र कैलाश गाउँपालिकाले गाँजा खेतीलाई गाउँपालिकाबाट पूर्णरूपमा विस्थापित गर्न गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गापाले
कुनै पनि सेवासुविधा र सिफारिस उपलब्ध नगराउने निर्णय गरेको छ ।

Yamaha

‘गाँजामुक्त गाउँपालिका बनाउने उद्देश्यले गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गापाले उपलब्ध गराउने सेवासुविधा र सिफारिस दिँदैनाैं,’ राक्सिराङ गाउँपालिका अध्यक्ष राजकुमार मल्लले भने, ‘सेवासुविधा र सिफारिस नदिने भनेपछि केही, केहीले आफैंले गाँजाको ब्याड नष्ट गर्न थालेका छन् ।’

राक्सिराङ गाउँपालिकाले मात्र होइन, कैलाश गाउँपालिकाले गाँजा खेती गापाबाट पूर्णरूपमा विस्थापित गर्न गाउँ/गाउँमा मोटर बाटो पुर्‍याउने अभियान चलाएको छ । गाँजा खेती गर्ने कृषकलाई गाउँपालिकाले कुनै सिफारिस, सेवासुविधा उपलब्ध नगराउने निर्णय गरेको छ ।

उक्त गापाले गाँजाको ब्याड नष्ट गर्न गाउँपालिकाका जनप्रतिनिधिहरूलाई पनि परिचालन गरेको छ । ‘गाँजाको ब्याड देख्नेबित्तिक्कै प्रहरीको सहयोग लिएर नष्ट गर्ने नीति लिएका छौँ,’ गापा अध्यक्ष टंक मोक्तानले भने, ‘अहिलेसम्म गाँजाको ब्याड राखेको जानकारी पाएका छैनौँ ।’ मकवानपुरको पश्चिमी क्षेत्रका दुई गाउँपालिकामा गाँजाको ब्याड विगतको तुलनामा थोरै स्थानमा मात्र राखिएको छ ।

गाउँपालिकाको अत्यन्त दुर्गम स्थान र मकैबारीभित्र केही स्थानमा गाँजाको ब्याड लुकाएर राखिएको छ । विगतमा प्रहरीले नदेख्ने गरी गाँजाको ब्याड राख्ने गरिन्थ्यो भने अहिले गाउँका जनप्रतिनिधिहरूले समेत नदेख्ने गरी कुनाकाप्चामा अत्यन्त थोरै स्थानमा मात्रै ब्याड राखिएका छन् ।

स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरू गाउँबाट गाँजा खेती विस्थापित गर्न मनबाटै क्रियाशील भएपछि गाँजा खेती गर्ने कृषक हच्किएर गाँजाको ब्याड नराखेका हुन् ।

विगतमा गाँजा ऊर्वरा क्षेत्रको रूपमा ख्याति कमाएका कैलाश र राक्सिराङ गाउँपालिकाले गत वर्षदेखि गाउँपालिकाबाट गाँजा विस्थापित गर्ने अभियान चलाएको छन् । गाँजा खेतीलाई विस्थापित गर्ने उद्देश्यले आव ०७४/०७५ को बजेटमा कैलाश गाउँपालिकाले कृषि क्षेत्रको निम्ति २ करोड रुपैयाँ विनियोजित गरेको थियो ।

गाँजा खेतीको विकल्पका रूपमा तरकारी र च्याउ खेती र कृषि क्षेत्रलाई प्रोत्साहित गर्न उक्त रकम सदुपयोग गरिएको थियो । उत्पादित कृषिजन्य र तरकारी बजारसम्म ल्याउनका लागि सडक निर्माणको काम तीव्र गतिमा गरिरहेको छ । ‘यो वर्ष कैलाश गाउँपालिकाको कुनै पनि कुनामा गाँजाको ब्याड राखिएको छैन,’ कैलाश गाउँपालिका कृषि विकास संयोजक अमरकान्त झाले भने, ‘गाँजा खेती गर्ने अधिकांश कृषक अहिले तरकारी र च्याउ खेतीतर्फ लागेका छन् ।’

तीन सयभन्दा बढी पक्राउ
कैलाश र राक्सिराङ गाउँपालिकावासी गाँजा ओसारपसार वा भरियाका रूपमा ३ सयभन्दा बढी पक्राउ परेका छन् । उनीहरू मुलुकका विभिन्न कारागारमा छन् । मकवानपुरलाई गाँजामुक्त जिल्ला बनाउन प्रहरी प्रशासन र गैरसरकारी संस्था चार वर्षदेखि नै सक्रिय रहँदै आएका थिए ।

स्थानीय तहको निर्वाचन भएपछि जनप्रतिनिधिहरू पनि आफ्नो क्षेत्रबाट गाँजा खेती विस्थापित गर्न सक्रिय छन् । यहाँ उत्पादित भएको गाँजा भारत निकासी हुने गर्छ ।
मकवानपुरमा गाँजा खेती विस्थापित भए पनि धादिङमा उत्पादन भएको गाँजा कैलाश, राक्सिराङ र मनहरी गाउँपालिका हुँदै भारत निर्यात हुने गर्छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ ०९:२८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सरकारीमा न्युरो सेवा

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — भरतपुुरको सरकारी अस्पतालमा एक वर्षअघि सञ्चालनमा आएको न्युरो युनिटले सर्वसाधारणलाई सुलभ दरमा उपचार सेवा दिएको दिँदै आएको छ ।

निजी अस्पतालमा भन्दा सरकारीमा १० गुणा कम खर्चमा उपचार हुने चिकित्सकहरू बताउँछन् । १२ शय्यासहित गत वर्षको साउनदेखि भरतपुर अस्पतालमा न्युरो युनिट सुरु भएको थियो ।

अस्पतालको न्युरो युनिटमा एक जना न्युरो सर्जन र दुई जना मेडिकल अफिसर छन् । ‘जनशक्ति कम हुँदा हुँदै पनि शल्यक्रिया र अन्य उपचार सेवा उल्लेख्य रूपमा भएको छ,’ न्युरो युनिट प्रमुख डा.गुणराज पौडेलले भने ।

बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरानमा कार्यरत डा.पौडेल भरतपुर अस्पतालका तत्कालीन मेडिकल सुपेरिटेन्डेन्ड डा. रुद्र मरासिनीको योजनामा भरतपुर आएका हुन् । उपत्यका बाहिर सरकारी अस्पतालमा न्युरो युनिट छैन । ‘भरतपुरमा दुर्घटना लगायतका कारणले टाउको र मेरुदण्डमा चोट लागेका बिरामीहरू प्रशस्तै आउने गर्छन् । ती बिरामीले निजी अस्पतालमा महँगोमा उपचार लिनुपरेको छ । सुलभ दरमा उपचार सेवा दिन सरकारी अस्पतालमा नै न्युरो सेवा राख्ने सोच बन्यो,’ डा. मरासिनीले भने ।

दुर्घटनाका घाइतेहरू भरतपुरको सरकारी अस्पतालमा नल्याउने चलन थियो । ‘किन नल्याएको भन्दा सरकारी अस्पतालमा सिटी स्क्यान र न्युरो नै छैन, किन ल्याउने भनेर यातायात व्यवसायीहरूले भनेपछि सिटी स्क्यान र न्युरो सेवा सुरु भएको’ पूर्व मेडिकल सुपेसिटेन्डेन्ड डा. रुद्र मरासिनीले भने ।

अनेक प्रयास हुँदा पनि गाडी दुर्घटनाका घाइते अझै भरतपुर अस्पतालमा उपचारका लागि ल्याइँदैन । तर सर्वसाधारणले सेवा लिन पाए । न्युरो युनिट प्रमुख डा. पौडेलका अनुसार वर्ष दिनमा तीन सय जनाले सेवा लिएका छन् । ठूला र जटिलखालका शल्यक्रियाहरू पनि भएको उनले बताए ।

टाउकोभित्रको रगतको नशा फुलेको शल्यक्रिय जटिल खालको शल्यक्रिया हो । अस्पतालमा यस्तो शल्यक्रिया ६ वटा भएको डा. पौडेलले बताए । यो शल्यक्रिया जटिल हुने भएका कारण खर्च पनि धेरै हुन्छ ।

भरतपुर अस्पतालको न्युरो युनिटबाट वर्ष दिनमा ब्रेन टयुमरका १५ वटा शल्यक्रिया भएका छन् । मस्तिष्कमा पानी जम्ने समस्याका १० जनाको उपचार भएको छ । मस्तिष्कको पछिल्लो भागको स्नायुमा आएको समस्यासम्बन्धी ६ वटा शल्यक्रिया भएको छ । स्पाइनल टयुमरको पनि ६ वटा शल्यक्रिया भएको डा. पौडेलले जानकारी दिए ।

दुर्घटनाका कारण टाउकोमा लागेको चोटको २० वटा शल्यक्रिया भएको छ । मस्तिष्काघातका १२ वटा शल्यक्रिया भएका छन् । ‘प्राय: गरिब चेपाङहरूले सेवा लिने गरेका छन् । यहाँको उपचारका बारेमा जानकारी पाएकाहरू पूर्वी नेपालका विभिन्न ठाउँबाट पनि आउँछन्,’ डा. पौडेलले भने । सीमित पूर्वाधार र जनशक्तिका बीचमा पनि यति काम हुनु ठूलो कुरा भएको उनको दाबी छ ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ ०९:२७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT