आफूखुसी गर्ने गैससलाई मुख्यमन्त्रीको चेतावनी

गैसस जनतालाई अधिकार मात्र खोज्न सिकाउने तर कर्तव्यबारे मौन बस्ने
एउटै गाउँमा १४ एनजीओले काम गरेको भए पनि खासै परिवर्तन देखिएन
कान्तिपुर संवाददाता

पोखरा — मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले आफूखुसी गर्ने गैरसरकारी संस्थाको सञ्चालनमा प्रदेश सरकारले कडाइ गर्ने संकेत गरेका छन् । गैससले जनतालाई अधिकार मात्र खोज्न सिकाउने तर कर्तव्यबारे भने मौन बसेको उनले बताएका छन् ।

गैरसरकारी महासंघ ४ नम्बर प्रदेशको नागरिक सम्मेलन तथा प्रथम अधिवेशनको आइतबार पोखरामा उद्घाटन गर्दैै उनले यस्तो बताएका हुन् । अधिकारले मात्र एक खालको विद्रोह, संघर्ष र दबाब मात्रै सिर्जना गरेको भन्दै उनले अधिकारसँगै एनजीओले कर्तव्य पनि सिकाउनुपर्नेमा जोड दिए । विकास र चेतनाको भरोसा योग्य साझेदार एनजीओ रहेकाले समन्वय गरी काम गर्न चाहेको उनको भनाइ छ ।

‘एनजीओले आफ्नो रणनीति र एजेन्डाभन्दा पनि सरकारको उदेश्यअनुसार चल्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘हाम्रो प्रदेश विकासको सम्भावना धेरै भएको प्रदेश हो, स्रोतसाधन पर्याप्त छन् । त्यसैले सरकारसँग मिलेर प्रदेशको विकासमा हातेमालो गरेर अघि बढ्नुपर्‍यो ।’ सरकारसँग नसोधी अन्धाधुन्धरूपमा काम गर्न नपाइने भन्दै उनले सरकारसँग मिलेर अघि बढ्न सुझाए ।

Yamaha


एनजीओका हालसम्मका गतिविधि एउटा सचेत नागरिक र राज्यले खोजेको जस्तो नपाइएको मुख्यमन्त्री गुरुङले बताए । राष्ट्र, राष्ट्रियता र जनताप्रति पुनर्जागरणमा सहयोग पुर्‍याउनुपर्ने कर्तव्य एनजीओको पनि रहेको उनको भनाइ थियो । ‘मेरो राष्ट्र, जनता र म, हामीबिना देशको प्रतिष्ठा र समृद्धि पनि हुन सक्दैन,’ उनले भने, ‘लक्षित वर्गमा सहयोग पुग्ने गरी काममा लाग्नुस् ।’ एनजीओ यतिबेला सरकारको समानान्तर संस्था हुन खोजेको, नियन्त्रण हुन नसकेको र सरकारको भावनाविपरीत चलेको आवाज उठेको पनि उनले बताए । एनजीओको काम देशकै विकास भएकाले सरकारसँग समन्वय गरी मिलेर अघि बढ्नुपर्नेमा उनको जोड थियो ।


राज्य र सरकार मूल कुरा भएकाले यसलाई केन्द्रमा राखेर काम गर्न उनले अनुरोध गरे । ‘चेतनाको जगतमा राज्यको एउटा अंग एनजीओको महत्त्वपूर्ण भूमिका छ । राज्यलाई कतिपय कुरामा ध्यानाकर्षण गराउने काम पनि गरेको छ,’ उनले भने, ‘तर, सदरमुकामलगायत सुगममा मात्रै केन्द्रित भएको आरोपबाट पनि मुक्त हुनुहोस् ।’ एउटै गाउँमा १४ एनजीओले काम गरेको भए पनि कुनै परिवर्तन नदेखिएको उदाहरण दिँदै उनले समुदायमा पिछाडिएका वर्गलाई उठाउने काम गर्न अनुरोध गरे । सानोतिनो काममा नअल्झिई एउटै क्षेत्रमा केन्द्रित भएर देखिनेगरी काम गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए ।


सोमबारसम्म चल्ने सम्मेलनमा प्रदेश ४ मा विकासका अवसर, सम्भावना र प्राथमिकता, दिगो विकास लक्ष्य, विपद् व्यवस्थापनको अवस्था, चुनौती र सम्बोधन, गैससको व्यवस्थापनका लागि प्रदेश तहमा कानुनी व्यवस्था, दिगो विकास लक्ष्य र बालबालिकाको सबालसँगै गैसस मार्गचित्र तथा भूमिका सम्बन्धमा नीतिगत रूपमा छलफल हुनेछ । साथै प्रथम अधिवेशनबाट नयाँ कार्यसमितिको चयन पनि हुने प्रदेश संयोजक देवीप्रसाद तिमिल्सिनाले बताए । कार्यक्रममा प्रदेशका ११ जिल्लाबाटै नागरिक समाज र महासंघमा आबद्ध संस्थाका प्रतिनिधिको सहभागिता रहेको गैसस महासंघका सचिव रामप्रसाद सुवेदीले बताए ।

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७५ ११:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गाउँमा नौमती बाजा जागरण

परम्परागत बाजा हराउन नदिन बाजा समूह गठनको लहर सुरु
राम्रो आम्दानी देखेपछि विदेशबाट घर फर्केका युवाको पनि चासो बढ्यो
कान्तिपुर संवाददाता

दमौली — यहाँ नौमती बाजा बजाउनु अझै पनि परियार समुदायको पुर्ख्यौली पेसा मानिन्छ । बाजाका तालमा नाच्ने थुप्रै हुन्छन् तर, बजाउन सिपालु पहिले–पहिले दलित समुदायका मात्रै हुन्थे । विस्तारै सामाजिक मान्यतामा परिवर्तन आउन थालेको छ ।

पाँच वर्षअघिसम्म पनि तनहुँका विभिन्न गाउँमा परियार समुदायले नौमती बाजा बजाएप्छि मात्रै शुभकार्य गर्ने गरिन्थ्यो । समाज परिवर्तनसँगै पुराना पुस्ताबाट नयाँले बजाउन नसिक्ने र मन नगर्ने भएपछि उक्त समुदायबाट बाजा बजाउने घटे । काम गर्दैरहेका समूहमा पनि अरू पेसामा जाने क्रम बढ्यो । युवापुस्ता वैदेशिक रोजगारी र अरू पेसामा लागिपरे । परम्परागत बाजा हराउन नदिन अब गाउँ–गाउँमा नौमती बाजा समूह गठनको लहर सुरु भएको छ । मगर र गुुरुङ समुदायबाट यसको अगुवाइ सुरु भएको छ ।

भिमाद २ रघु टेक्रेकका ५० घरधुरीले गाउँमा नौमती बाजाका लागि प्रतिव्यक्ति हजार रुपैयाँका दरले चन्दा संकलन गरे । गाउँलेको उत्साह देखेर प्रवासबाट गाउँका युवाहरूले ४० हजार रुपैयाँ सहयोग गरे । संकलित रकमबाट नौमती बाजा खरिद गरेर संरक्षणमा जुटेको मगर पञ्चेबाजा समूहका अध्यक्ष होमबहादुर थापाले बताए । ‘गाउँमा नौमती बाजाको आवश्यकता महसुस भयो,’ उनले भने, ‘गाउँ भेलाले नौमती संरक्षण गर्ने निर्णय गरियो ।’

बाजा ल्याएपछि समूह बनाएर बजाउन सुरु गरिएको छ । गाउँमा विवाहलगायत शुभकार्यमा बाजाको माग हुन्छ । ‘नौमती जोगाउने भन्ने अभियानले संस्कृति संरक्षणमा थोरै भए पनि काम गरेको अनुभव गरायो,’ उनले भने, ‘साथमा आम्दानी पनि हुन थालेको छ ।’ शुभकार्य तथा विवाहमा एक दिनको १५ हजारदेखि ४० हजार रुपैयाँसम्म लिने गरिएको उनले बताए । समूहले जानुपर्ने दूरीअनुसार पारिश्रमिक लिने गरेको छ ।

रघु टेक्रेकमा जस्तै भिमाद ३ नरिकोटमा पनि मगर समुदायले नौमती बाजा समूह बनाएका छन् । गाउँका २५ जनाले नरिकोट कोटभैरव नौमती बाजा समूह बनाएर अभियान थालेका हुन् । पञ्चेबाजाका लागि तत्कालीन माझकोट गाविसले ५० हजार रुपैयाँ निकासा दिएको थियो । समूहका अध्यक्ष देवेन्द्र थापाले भने, ‘गाउँमा पनि चन्दा संकलन गर्‍यौं । १ लाख ६० हजारमा बाजा खरिद गरेर गाउँमा तालिम पनि लियौं ।’ उक्त समूह अहिले नौमती बाजा बजाउन उत्कृष्ट समूहमध्येमा पर्छ ।

नौमती बाजाबाट राम्रो आम्दानी आउन थालेपछि विदेशबाट घर फर्केका युवाले पनि रुचाएका छन् । गाउँका कुमार, प्रकाश थापा, लीलबहादुर र भानबहादुर राना अहिले बाजा बजाउन सिपालु भइसकेका छन् । प्रकाश थापाले भने, ‘यो खासमा जातको कुरा होइनरहेछ, यो सीप रहेछ । सिक्नैपर्ने भन्ने बुझियो ।’

लोप हुँदै गएको नौमती बाजाको संरक्षणसँगै रोजगारी पनि मिलेको उनले बताए । कतै बजाउन जाँदा हुने आम्दानीमा १० प्रतिशत समूहको कोषमा रकम जम्मा गरे पनि एकपटकमा प्रतिव्यक्ति आठ सयदेखि दुई हजार रुपैयाँसम्म आम्दानी हुने गरेको छ । नरिकोट कोटभैरव नौमती बाजा समूहलाई लगनको दिन र शुभकार्यमा एक दिन खाली बस्न नपरेको उनले बताए ।

तनहुँकै छिपछिपेका युवा पनि नौमती बजाउन लागिपरेका छन् । देवघाट गापा २ छिपछिपेका जमडाँडा, कवराखोला र द्वारगौंडा गाउँका १७ देखि ३५ वर्ष उमेर समूहका युवाहरू संरक्षण अभियानमा लागेका हुन् । यहाँ यस्तो अभियान थालिएको चार वर्ष भएको छ । संयुक्त युवा क्लब गठन गरेका युवा नौमती बाजा संरक्षणमा अगाडि छन् ।

‘मगर र गुरुङ समुदायका युवाहरूले नौमतीमा ध्यान दिएका छन्, यसले बाजा संरक्षणसँगै आम्दानी पनि दिएको छ,’ क्लबका अध्यक्ष सुजन थापाले भने, ‘गाउँ र बजारमा मेला पर्व, शुभकार्य जता पनि बाजाको माग हुन्छ ।’

प्रकाशित : वैशाख ३, २०७५ ११:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT