चुनावी नारामा जडीबुटी बजेटमा बेवास्ता

स्थानीय तह जडीबुटी संकलन र निकासीमा उदासिन
जडीबुटीको आम्दानी वार्षिक करोड गुम्दै
प्रकाश बराल

बागलुङ — स्थानीय तह निर्वाचनमा नगर र गाउँपालिका प्रमुखका उम्मेदवारले जडीबुटी संकलन केन्द्र स्थापना र निकासी प्रवद्र्धन गर्दै कर संकलनसँगै समृद्धि ल्याउने नारा दिएका थिए ।

निर्वाचन जितेपछि पनि धेरैले यसलाई भाषणमा दोहोर्‍याए । एक वर्षको अवधिमा भने कुनै पनि तहले जडीबुटी संकलन र निकासीलाई बजेटै छुट्टयाएनन् ।

योजना कार्यान्वयनमा पनि ल्याएका छैनन् । बागलुङका सबैजसो वन क्षेत्रमा धेरै किसिमका जडीबुटी पाइन्छन् । कुनै पनि स्थानीय तहले त्यस क्षेत्रमा बजेट विनियोजनसमेत नगरेको सहायक वन अधिकृत रामबहादुर विकले बताए । जिल्ला वन कार्यालयका अनुसार जिल्लाका वनमा डेढ सय प्रजातिका जडीबुटी पाइन्छन् । बढी निकासीयोग्य र बजारमा भाउ पाउने २० किसिमका छन् । ‘कम्तीमा पहिलो वर्ष अध्ययनका लागि बजेट छुट्टयाएको भए अर्को वर्षदेखि कार्ययोजना बनाएर निकासीको काम गर्न सकिन्थ्यो,’ उनले भने, ‘जनप्रतिनिधिमा यो विषयको ज्ञान कम रहेछ । हालसम्म चासो राख्नुभएको छैन ।’ जडीबुटीबाट आयआर्जन बढाउन सकिने अवस्था भएको संकलनमा तदारुकता र निकासी हुनसक्छ भनेर बजारको खोजीमा ध्यान पुगेको छैन । गत वर्ष बागलुङबाट २ लाख ५२ हजार रुपैयाँका जडीबुटी जिल्लाबाहिर पठाइएको थियो ।

Yamaha

चालु वर्ष पनि उत्तिकै मात्रामा मात्र निकासी हुने सम्भावना रहेको सहायक अधिकृत विकले बताए । ‘पोहोर ठूलो मात्रामा निकासी भएको चिराइतोको यो वर्ष हालसम्म माग आएको छैन,’ उनले भने, ‘माग गर्नेहरू अझै सम्पर्कमा आएका छैनन् ।’ बागलुङका जंगलबाट विशेषगरी सतुवा, वन लसुन, अतिस, सुगन्धवाल र बोजोलगायतका जडीबुटी बाहिर पठाउने गरिएको छ । संकलन गरेर व्यवस्थित तरिकाले निकासी गर्न सकेमा करोड रुपैयाँ संकलन गर्न सकिने उनले बताए ।

जिल्लाका ४ नगरपालिका र ६ गाउँपालिकामध्ये बडिगाढ गाउँपालिकाले मात्र चालु वर्ष वन डढेलो सचेतना र वातावरण संरक्षण विषयक एउटा अन्तरक्रिया मात्र राखेको छ भने अन्यले त्यति मात्र पनि गरेनन् । चालु वर्षको बजेट भने सबै स्थानीय तहले पूर्वाधार विकासका लागि मात्र खर्चेका छन् । जडीबुटी समुदायिक वन सम्बद्ध उपभोक्ताले वन कार्यालयको अनुमति लिएर संकलन र बिक्री गर्ने गरेका छन् । तर, यसरी खोज्ने र बजारमा पठाउने परिमाण निकै थोरै हुने गरेको छ । स्थानीय तहले जडीबुटी प्रवद्र्धनका योजना अघि बढाएको खण्डमा जिल्लावासीको आम्दानीसँगै गाउँ र नगरपालिकाको आन्तरिक स्रोत पनि वृद्धि हुने सरोकारवाला बताउँछन् ।

वृक्षरोपण गरेनन्
जंगल फँडानी गरेर संरचना निर्माणपछि वृक्षरोपण गर्ने प्रतिबद्धता बागलुङ नगर खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता संस्थाले पूरा गरेको छैन । भोगाधिकारबापत जग्गा उपलब्ध गराउने र तोकिएको जमिनमा वृक्षरोपण गर्ने प्रतिबद्धता उक्त संस्थाले गरेको थियो ।

६ वर्षअघि शून्य दशमलव ४ सय ६१ हेक्टरमा बिरुवा रोप्ने लिखित प्रतिबद्धता जनाएकोमा हासम्म नगरेको सहायक वन अधिकृत प्रकाश थापाले बताए । सहायक वन अधिकृत रामबहादुर विकको संयोजकत्वमा गठित छानविन समितिले उक्त तथ्य ल्याएको हो ।

त्यस्तै धौलागिरि बहिरा विद्यालय स्थापनाको समयमा पनि शून्य दशमलव २०३ हेक्टर जमिन उपलब्ध भएपछि त्यति नै जमिनमा वृक्षरोपण गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि कामै अघि बढेको छैन । ‘भोगाधिकार पाउन सबै प्रकारका सम्झौता गर्ने, पछि वास्ता नगर्ने प्रवृत्ति भयो,’ विकले भने, ‘पटकपटक पत्राचार गर्दा पनि वास्ता भएन ।’ सार्वजनिक जमिन र वनको जमिन प्रयोग गरेर संरचना निर्माण गर्ने क्रममा सबैले चासो राखे पनि प्रतिबद्धता कसैले पनि पूरा नगरेको उनले टिप्पणी गरे । प्रतिबद्धता जनाएको नेपाली सेनाले भने घोडाबाँधे ब्यारेक आसपासमा केही बिरुवा रोपेका छन् । अन्य संस्थाले पनि हालसम्म वास्ता नगरेको पाइएको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ १०:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सिउरुङमा महोत्सवको तयारी

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — पर्यटकीय गाउँ सिउरुङ महोत्सवको तयारीमा जुटेको छ । मर्स्याङ्दी गाउँपालिका ३ मा पर्ने यो गाउँमा जेठ ११ देखि तीनदिने महोत्सव आयोजना गरिने भएको छ ।

लमजुङको मस्र्याङ्दी गाउँपालिकामा पर्ने पर्यटकीय गाउँ सिउरुङ । तस्बिर: आश गुरुङ

महोत्सव आयोजना ०६२ देखि गर्दै आएका स्थानीयले यसपटक ११ औं संस्करण भव्यताका साथ मनाउने तयारी गरेको बेंसीसहरमा बुधबार आयोजित पत्रकार भेटघाटमा स्थानीयले बताए । आन्तरिक तथा वाह्य पर्यटकको रोजाइमा परेको सिउरुङको पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि महोत्सव आयोजनालाई निरन्तरता दिइएको आयोजक समिति संयोजक नन्द घलेले बताए । ‘प्राकृतिक एवं सांस्कृतिक रूपले सिउरुङ पर्यटकका लागि मनमोहक छ,’ उनले भने, ‘यही भरिपूर्णलाई हामी धेरैभन्दा धेरै पर्यटकलाई देखाउन चाहन्छौं ।’

महोत्सवमा अर्गानिक खानाका परिकार, विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रम, जडीबुटी, गाउँमै तयार पारिएको हस्तकला सामग्री प्रदर्शनी गरिने समिति सचिव पूर्णसिंह गुरुङले बताए । उनका अनुसार महोत्सवमा राष्ट्रिय तथा स्थानीय कलाकारको प्रस्तुति पनि रहने छ । तमु संग्रहालयको अवलोकन, गुम्बा, शिलादेवी, महादेवी, जलदेवी, नयाँदेवी र बुटकन्यादेवीलगायत मन्दिरको दर्शनसमेत गर्न मिल्ने व्यवस्था गरिनेछ । ‘हामी रोधीं, घाँटु, सोरठी, कृष्णचरित्र, सारंगी नाच, घ्याब्रेपच्यु नाच देखाउँछौं,’ उनले भने, ‘महोत्सवबाट लोपोन्मुख संस्कृतिको संरक्षण र पर्यटन प्रवद्र्धन हुनेछ ।’

मस्र्याङ्दी गाउँपालिकाकी कार्यापालिका सदस्य पारकाशी गुरुङले गाउँमा आउने पर्यटकलाई गाउँमै तयार पारिएका खाद्यान्न खुवाइँदै आएको बताए । पाहुनाका लागि विषेश प्रकारको सिस्नुको फाँडो बनाइने उनले बताइन् । मस्र्याङ्दी गाउँपालिका ३ का वडाअध्यक्ष प्रेमबहादुर बस्नेतले अबको महोत्सवले ग्रामीण पर्यटन प्रवद्र्धनलाई मात्रै नभई गाउँ वरपरका गाउँको पर्यटन प्रवद्र्धन र ती ठाउँलाई सिउरुङसँग जोड्ने अभियानको थालनी भएको बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३, २०७५ १०:१५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT