चल्दै फुटपाथ व्यापार

नगरका केही स्थानमा स्थानीय टोल विकास समितिको नाउँमा अझै व्यापार गर्दै
विना थापा

कास्की — पोखराको बजार क्षेत्रभित्र ठेला, डोको र क्रेट राखेर कुनै पनि सार्वजनिक स्थलमा व्यापार गर्न पाइँदैन । भेटेका खण्डमा नगररक्षकले सबै सामान जफत गर्छन् ।

पोखराको बगरस्थित जिल्ला शिक्षा समन्वय इकाई कार्यालयअगाडि गेटमा फलफूल र चटपटे बेच्दै । तस्बिर : विना

नगरका केही स्थानमा भने हाल स्थानीय टोल विकास समितिका नाउँमा फुटपाथे व्यवसायी बसेका छन् ।

यसले गर्दा फुटपाथमा व्यापार गर्ने थोरैलाई आनन्द, धेरैलाई सास्ती भएको छ । बगरस्थित शिक्षा कार्यालयको गेटअगाडि चटपटे, फलफूल र विन्ध्यवासिनी मन्दिर पछाडिको गेटमा पूजा सामग्री बेच्नेलाई स्थानीय समितिले सहजीकरण गरिदिएको छ । जिल्ला शिक्षा कार्यालय गेट अगाडि बसेकी आइतीमाया गुरुङ फुटपाथमा व्यापार गर्न इजाजत भए/नभएको सोध्नेलाई बसपार्क कंक्रिट ढलान उपभोक्ता समितिको सादा कागजमा छाप लगाइएको स्वीकृतिपत्र देखाउँछिन् ।

‘वरिपरिको फोहोरमैला सफा गर्नेगरी समितिले फलफूल बेच्न पाइने स्वीकृति दिएको छ,’ गुरुङले भनिन्, ‘समितिको नगरपालिकासँग सम्झौता छ ।’ उनले स्वीकृति पाएको कागज देखाए पनि उनीजस्तै अरूलाई भने समितिले पत्र दिएको छैन । वर्षौंदेखि त्यही स्थानमा चटपटे लिएर बसेकी अनिता गुप्ता सबैलाई समितिले हटाएर गुरुङलाई मात्रै अनुमति दिँदा उस्तै व्यापार गर्नेलाई अन्याय भएको बताउँछिन् । ‘उनी बस्न पाउँदा हामी पनि बस्न पाउनुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘गुजाराका लागि बाध्यताले यो पेसामा वर्षौंदेखि लागेको हो ।’ कानुन सबैलाई बराबरी हुनुपर्ने उनले बताइन् । अरू व्यापारी आए भने टोलविकास संस्थाका सदस्यले लखेट्ने गरेका छन् । गुरुङले पनि अरूलाई आफू जसरी बस्न अवरोध गर्ने गरेकी छन् ।

महानगरपालिकाका नगररक्षकले गुरूङलाई कागज हेरेर छाडिदिने गरेका छन् । विन्ध्यवासिनी पछाडि, गेट अगाडि फुटपाथमा व्यापार मात्र नभएर हिँड्नै अवरोध हुने गरी फुटपाथे व्यापारी बस्दा आवतजावतमा असुविधा भइरहेको बटुवाले गुनासो गर्दै आएका छन् ।

Yamaha

‘आफ्नो बाटो हिँडिरहेका बेला फूल अक्षता र नरिवल लिएर हात समात्न आउँछन्,’ विन्ध्यवासिनी आएकी माया सुवेदीले भनिन्, ‘पूजा सामग्री चाहिए लिनेले आफैं माग्छन् । बाटो किन अवरोध गर्नु ?’ यस्तो अवस्थामा महानगरपालिकाको पनि ध्यान जानुपर्ने उनले बताइन् ।

जिल्ला शिक्षा कार्यालयभित्र क्यान्टिन सञ्चालन गरेकी मीना अधिकारी महानगरपालिकाले अनुमति दिएकाले व्यापार गरेको बताउँछिन् । ‘अनुमति दिएकाले नै हामी बसेका हौं,’ उनले भनिन् । निश्चित अवधि तोकेर दिइने इजाजत लिन पनि सजिलो नभएको राधा केसीले बताइन् । ‘मिति सकिनु तीन दिनअघि नै निवेदन दिने गरेका छौं,’ उनले भनिन् ।

स्थानीय जगत गुरुङ फुटपाथमा व्यापार गर्नेका लागि नियम खुकुलो पार्दा कसैलाई असुविधा पार्न नहुने बताउँछन् । पूजा सामग्रीका व्यापारी आधा दर्जनको संख्यामा रहेको विन्ध्यवासिनी मन्दिर क्षेत्र आसपास डोको र ठेलामा व्यापार गर्नेको पनि भीड हुने गरेको छ । ‘यिनीहरूलाई वडाका जनप्रतिनिधि र महानगरपालिकाले सहकार्य गरी हटाउनुपर्छ, होइन भने सबैले बेच्न पाउनुपर्छ,’ उनले भने ।

सार्वजानिक स्थलमा व्यापार गर्न पाइने व्यवस्था नभएको महानगरपालिकाका नगररक्षक प्रमुख वसन्त चालिसेले बताए । ‘महानगरपालिकाबाट सिफारिस दिने काम भएको छैन,’ उनले भने, ‘कसैको सिफारिसमा व्यापार गरेको पाइएमा सिफारिस गर्नेलाई पनि कारबाही हुन्छ ।’

प्रकाशित : असार १७, २०७५ ०९:५८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पानीपुरीले घरबार

सानो पुँजीको व्यापार भए पनि लगन र इमानदारीका साथ काम गर्दा घरव्यवहार चलाउन विदेश जानु पर्दैन
विना थापा

कास्की —  महानगरपालिकाले सडकमा ठेला र डोकोमा व्यापार गर्न दिइँदैन । भेटिहाले नगर रक्षकले सामान जफत गर्छन् । तर, फुटपाथमा गरिने व्यापार घटेको छैन । सडकमा केही वर्ष व्यापार गरेकाहरू कतिपय सटरमा व्यवस्थित भएर सरेका पनि छन् ।

पोखरामा पानीपुरी र चटपटको व्यापार गर्ने दर्जनौं महिलामध्येकी ३० वर्षीया अमृता राई पनि एक हुन् । रोजगारीको खोजीमा उनी मकवानपुरबाट दशकअघि आइपुगेकी थिइन् । सुरु–सुरुमा ज्यामी काम गरिन् । यतै बिहे गरिन् । छोरी जन्मिएपछि गिटी, ढुंगा र सिमेन्ट मसला बोक्ने कामको साटो सानो पुँजीले हुने व्यापार गर्न मन लाग्यो । ‘१२ सयले चटपट र पानीपुरीको व्यापार थालेको,’ उनले भनिन्, ‘गर्दै जाँदा पछि ५ हजारमा ठेला किनें, अनि अलि सजिलो भयो ।’


आफूले व्यापार गर्दा उनलाई घर चलाउन सजिलो मात्रै भएन, बचत पनि गर्न सक्ने भइन् । ‘मकवानपुरमा भएका घरपरिवारलाई खाने–बस्ने व्यवस्था मिलाएकी छु,’ उनले भनिन्, ‘मेरा तीनवटा छोरा सासूससुरासँगै मकवानपुरमा छन्, लाउनखान पढाइलेखाइमा कुनै कमी हुन दिएकी छैन ।’ छोरीसँगै पोखरा बसेकी अमृताका श्रीमान् यतिबेला जिपमा काम गर्छन् । जिप अमृताकै पौरखले जोडेको हो । ‘गाउँतिर कच्ची बाटोमा गुड्ने गाडी किनेको । श्रीमान् त्यसैमा हिँड्छन्, ड्राइभर राखेको छ,’ उनले भनिन्, ‘पोखरामा साढे चार आना घडेरी पनि जोडेकी छु ।’ पानीपुरी र चटपटको व्यापारबाट उनले दिनमा हजार रुपैयाँ हाराहारी बचत गर्छिन् । व्यापार सानो पुँजीको भए पनि लगन र इमानदारीका साथ लागिपर्दा घरव्यवहार चलाउन विदेश जानु नपर्ने उनको अनुभव छ ।


स्याङ्जा घर भई पोखरा आएका भगवती रेग्मी र उनका श्रीमान् श्रीराम रेग्मीको अनुभव पनि अमृताभन्दा धेरै फरक छैन । उनीहरू पनि कामको खोजीमा महानगर आइपुगेका हुन् । सात वर्षदेखि पानीपुरी र चटपटको व्यापार गर्दै आएका उनीहरूको हाल पोखरामा आफ्नै पौरखले आर्जेको घर छ । ‘दुई हजारको सामान किनेर व्यापार गर्न थालेका हौं,’ भगवती भन्छिन्, ‘पछि विस्तारै एक/एकवटा ठेला लियौं ।’ बिहान सँगै निस्केर व्यापार गर्न फरक–फरक सडकमा जाने उनीहरू साँझ एकै समयजस्तो घर फिर्छन् । ‘यही व्यवसायबाट पोखरामा जग्गा किनेर घर बनाइयो,’ उनी भन्छिन्, ‘अहिले छोराले पनि ब्याचलर गरे, लाउनखान राम्रै छ । घरका सबैको आ–आफ्नो कमाइ छ ।’ दम्पती एउटै पेसामा रहँदा एक–अर्काको साह्रोगाह्रो बुझ्न सजिलो हुने अनुभव उनको छ । ‘दुवैजना मिलेर काम गरे घरझगडा हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘यसले जीवन सहज हुने रहेछ ।’


पोखरा महानगरमा पाँच सय हाराहारी पानीपुरी र चटपटको व्यापार गर्नेहरू छन् । महानगरपालिकाले खुला ठाउँमा गरिने खुद्रा व्यापारलाई निरुत्साहित गर्ने गरे पनि राई र रेग्मीजस्ता व्यवसायीको दैनिकी पानीपुरी र चटपटले नै धानेको छ ।

प्रकाशित : असार २, २०७५ १३:१९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT