अध्ययनबिनैको निर्माणले विनाश

प्रकाश बराल

बागलुङ — अस्पताल निर्माण गर्दा बुर्तिबाङ बजारमा झर्ने खहरे खोलालाई तर्काएर सानो कुलोमा सीमित पारिएको थियो । बजारभित्र पुग्दा उक्त कुलोलाई नालीजस्तै भित्रभित्रै बगाइयो ।एक दशकसम्म उक्त खोलामा बाढी आएको थिएन । नाली भएर खोला बगेको यो अवधिमा यहाँ दर्जनौं घर थपिए ।

तिनले पनि खोलालाई नालामा साँघुरो पार्दै लगे । गत साउन १ को वर्षाले खहरे उर्लेर आयो । अस्पतालको दुई तला पुर्‍यो । पक्की र ठूलो भएकाले भवन भत्केन तर खहरेले ल्याएको पहिरोले बजारमा पसेर विध्वंस मच्चायो । १० घरधुरीको नाम निसान रहेन, अरू १८ घरमा क्षति पुग्यो ।


निसीखोलातर्फ जाने सडकमा पनि सडकको पानी सोहोरिएर गएपछि पहिरो खस्दा दुई घर पुरिए । ती घटनामा मानवीय क्षति नभए पनि भौतिक सम्पत्तिको नोक्सानी करोडौं रुपैयाँको भयो । तत्काल अब त्यहाँ फेरि घर बनाएर बस्न नसक्ने अवस्था भएको छ । गत असारमा गलकोटको हरिचौरमा आएको पहिरोले इलाका प्रहरी कार्यालयको गोलघर र झोलुंगे पुल बगायो । यो घटनापछि आसपासका केही घर जोखिममा परेका छन् । उक्त पहिरो खस्नुमा ग्रामीण सडकबाट सोहोरिएर आउने भलबाढी कारण भएको स्थानीय बताउँछन् । ‘प्रकृतिको गति रोक्न खोजेर गरिएको विकासले धेरै विनाश निम्त्याएको छ,’ बुर्तिबाङका हेमबहादुर विकले भने, ‘नालीमा खोलो नअटेपछि विध्वंस भएको हो । खहरे खोलालाई व्यवस्थापन नगरी बजार बसेको रहेछ ।’ पहिरो खसेपछि धेरैको क्षति र प्रकृति नियन्त्रण गर्न खोजिएको महसुस गरेको उनले बताए ।

Yamaha


प्राविधिक अध्ययनले पनि त्यस्तै देखाएको छ । अघिल्लो वर्ष निसीखोला गाउँपालिकाको २ नम्बर वडाका थुपै्र ठाउँमा पहिरो खस्यो । घटनामा तीन जनाको मृत्यु भएको थियो भने दर्जनौं घर विस्थापित भएका थिए । यसको मूल कारण पनि अव्यवस्थित सडक भएको पाइएको थियो । सम्भावित जोखिमको अध्ययनबिनै खनिएका सडकले पानीको बहाव फेरिदिँदा पहिरो खस्ने क्रम बढेको हो । ‘सडक कता बनाउने, कता संरक्षण गर्ने भनेर हामीले अध्ययन गरेका छैनौं,’ जिल्ला भूसंरक्षण अधिकृत शेरबहादुर श्रेष्ठले भने, ‘पुराना खोलाको कम्तीमा २० वर्षअघि र पछिको इतिहास हेर्नुपथ्र्यो । नहेरिकनै सडक खनिएको देखियो ।’ ठूलो क्षति भएपछि उद्धारका लागि तारजाली खोज्न आउनेको भीड लाग्छ । कार्यालय नै खारेजीमा परेपछि पीडितले त्यो अवसरसमेत नपाएको उनले बताए । अघिल्लो वर्षको पहिरोले निसीखोलाका केही घरपरिवार गाउँ फर्कनै सकेनन् । बालबालिकाले विद्यालय पुग्ने पुरानो बाटोसमेत मेटिएर सास्ती खेपेका छन् ।


बस्ती–बस्तीमा ग्रेड नमिलेका सडक खनिने क्रम बढ्दो छ । बागलुङ नगरपालिका ९ तित्याङमा खनिएको सडकमा बुकेनी गाउँ नै जोखिममा परेको छ । सडकसँगै धान खेत र केराबारी बगाएको छ । यहाँका सात घर उच्च जोखिममा परेका छन् । टेन्डर प्रक्रिया ढिला भएकाले वर्षातमा सडक खन्नु परेको जनप्रतिनिधि गुनासो गर्छन् ।


‘धेरै घुम्ती बनाएर डाँडोमा सडक लगिएकाले खोल्साको पानी अब सडकमा हिँड्न थालेको छ,’ सडक डिभिजन कार्यालय बागलुङका प्रमुख थानेश्वर खत्रीले भने, ‘मुख्य र व्यवस्थित सडक बनाएर सेवा लिनुपर्नेमा घरघरमा जाने सडक बनाएर बस्ती सखाप पारिएको छ ।’ करोडौं बजेट सकेपछि बस्ती विस्थापित भयो भने दुर्भाग्य हुने उनले बताए । एक महिनाअघि काठेखोला ८ को लेखानीमा बाटो भासिँदा अझै पैदल यात्रा सहज भएको छैन । हिउँदमा एस्काभेटर प्रयोग गरेर ढुंगा निकालिँदा सडक भासिएकाले समस्या भएको हो । ‘सडक सानो खर्चले बन्दैन,’ वडाध्यक्ष चित्रकला छन्त्यालले भनिन्।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ ११:३१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पर्यटकलाई लोकल कुखुरा

कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — चक्रीय अन्नपूर्ण पदमार्गमा पर्ने मस्र्याङ्दी गाउँपालिका ४ ताघ्रिङ रामबजारका एक युवकले रैथाने प्रजातिका कुखुरा पालेका छन् । पदमार्गका पर्यटकलाई लक्षित गरी ४२ वर्षीय बलबहादुर गुरुङले लोकल कुखुरा पालेका हुन् ।

आफैंले चलाएको होटलमुनिको खेतमा उनले खोर बनाएका छन् । ‘गाउँसम्म ब्रोइलर कुखुरा पुग्यो । पर्यटक लोकल कुखुरा मात्रै भन्छन्,’ उनले भने, ‘खोज्दाखोज्दै हैरान भएर आफैं पाल्न सुरु गरें ।’ एक वर्षअघि पोखराको शिशुवाबाट सय चल्ला ल्याएर व्यवसाय सुरु गरेका उनको खोरमा अहिले चार सय कुखुरा छन् । ‘राम्रै आम्दानी हुन थालेको छ । ३० देखि ४० कुखुरा मासिक बिक्री हुन्छ,’ उनले भने ।


एउटा भालेलाई १ हजार ५ सयदेखि ३ हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्री गरेको उनले बताए । उनीसँग लुइँचे, बनराजा, स्याखिने, घाँटी खुइले, स्थानीय लोकल र पोख्रेली जातका कुखुरा छन् । केही कुखुरालाई जंगली कुखुराबाट ‘क्रस’ गराएर पालेको उनले बताए । धेरै प्रकारका कुखुरा भएकाले रंगीचंगी देखिएको उनले सुनाए । ‘हेर्न आउनेसमेत रंगीचंगी कुखुरा देखेर मख्ख पर्छन् । जुन मन लाग्यो, त्यही रोज्ने गर्छन्’ उनले भने । स्थानीय जातको लोकल कुखुराको माग बढदो क्रममा रहेकाले यसको माग थेग्न नसकेको उनले बताए । उनका अनुसार गाउँगाउँमा होमस्टे सुरु भएसँगै लोकल कुखुराको माग बढेको हो । लोकल कुखुरा हुर्काउन भने समय लाग्ने उनले बताए । यसलाई हुर्काउन गाह्रो पनि छ । ‘एउटा चल्ला हुर्कन ९ महिना लाग्छ । बढ्दो मागमा थेग्न सकिँदैन,’ उनले भने ।


उनले पालेका कुखुराले अण्डा पार्ने र उनले अण्डासमेत बिक्री गर्ने गरेका छन् । अण्डाको माग मनाङबाट समेत आउने गरेको उनले बताए । ‘मसँग १२/१५ माउले दैनिक फुल पार्छ । यताउता गर्दा यतै सकिन्छ । लोकल भएकाले धेरै पार्दैन । कोरल्न पनि लगाउनु पर्‍यो,’ उनले भने । कुखुराको अण्डा एक क्रेटको ६ सय रुपैयाँमा बिक्री गर्ने गरेको उनले बताए ।


आफ्नै ३ रोपनी जग्गामा कुखुरा फार्म बनाएका उनले लगानी बढाउने तयारी गरेका छन् । मस्र्याङदी गाउँपालिका पशु सेवा शाखाका प्रमुख पशु चिकित्सक नारायण कुसुमले स्थानीय जातको कुखुरा प्रवद्र्धनका लागि किसानलाई सहयोग गर्दै आएको बताए । आर्थिक वर्ष ०७४/७५ मा ७५ हजार रुपैयाँँ विनियोजन गरी व्यावसायिक लोकल कुखुरापालनमा लागेकालाई खोर सुधार गर्न अनुदान दिइएको उनले बताए । ‘किसानलाई हौसला स्वरूप सहयोग गर्न हामीले यस वर्ष पनि बजेट विनियोजन गरेका छौं । औषधिलगायत प्राविधिक सहयोग हामी दिन्छौं,’ उनले भने ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ ११:३१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT