लिफ्ट खानेपानी निर्माण

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — सदरमुकामका लागि स्रोत कम भएपछि नजिकैको काठेखोलाबाट लिफ्ट गरेर खानेपानी ल्याउन आयोजना निर्माणको काम सुरु भएको छ ।

गोरखाको सिरानचोक गाउँपालिका ६ गाखुको खैरेनीवन टोलका स्थानीय धाराबाट पानी पिउँदै । तस्बिर : हरिराम उप्रेती

नगरको मागका अनुपातमा हाल आपूर्ति भइरहेको परिमाण अपुग भए पनि नयाँ आयोजना एशियाली बिकास बैंकको आर्थिक सहयोग र नेपाल सरकारको सहलगानी निर्माण थालिएको हो । हाल बजारक्षेत्रमा उपभोक्ता संस्थामार्फत पानी वितरण भइरहेको छ ।

हाल सञ्चालित आयोजनाले झण्डै ३५ हजार जनसंख्यालाई पानी पर्यपत नहुँदा खानेपानी तथा सरसफाइ डिभिजन कार्यालयले थप आयोजनाको खोजी गरेको थियो । कन्काई जयमाता संयुक्त निर्माण सेवाले २६ करोड ७८ लाख रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता गरेर बुधबारदेखि निर्माणको काम थालेको छ ।

काठेखोलाको छेउमा बनाइने नयाँ ट्यांकीसम्म ७ सय मिटर मोटरबाटो बनाउनु पर्नेछ । डोजर लगाएर सडक निर्माणको काम थालिएको इन्जिनियर दयाराम गौडेलले बताए । ‘यो आयोजनाले सदरमुकाममा थपिएका जनसंख्यासहितको ६० हजार जनालाई स्वच्छ पानी खुवाउने लक्ष्य छ,’ उनले भने, ‘एक घर एक धारा अभियान चलेकाले पानीको सदुपयोग पनि बढ्ने छ ।’ खानेपानी डिभिजन कार्यालयले जिल्लामा सार्वजनिक धारा हटाउँदै निजी धारा जडान गर्ने योजना पनि अघि सारेर काम गरिरहेको छ ।

निर्माण सम्पन्न भएपछि खानेपानीका सबै आयोजनाहरू उपभोक्ताद्वारा सञ्चालित समितिकै जिम्मामा लगाइने डिभिजन इन्जिनियर शेखरचन्द्र केसीले बताए । जिल्ला सदरमुकाम र बलेवा क्षेत्रमा सार्वजनिक धारा हटाएर निजी धाराबाट पानी वितरण भइरहेको छ । घर–घरमा आफ्ना लागि उपभोक्ताले धाराको माग गरेपछि खानेपानीको स्रोत थप गर्नुपरेको हो ।

हाल १९ किमी परको रेश र लेखानीबाट ल्याइएको पानी दैनिक २ घण्टा वितरण हुँदै आएको छ । हाल वितरित पानी फोहोर र अपर्याप्त भएको उपभोक्ताको गुनासो छ । बागलुङ बजारमा प्रतिसेकेन्ड १७ देखि २० लिटर पानीको आपूर्ति छ । दैनिक ४० लिटर पानी चाहिने भएपछि नयाँ आयोजनाको काम अघि बढाइएको डिभिजनले जनाएको छ ।

बजारीकरण भएका गलकोट, बुर्तिबाङ र कुश्मीसेरालगायतका बजारमा सार्वजनिक धाराको संख्या घटाउँदै निजी धारा जडानको काम थालिएको छ । डिभिजन कार्यालयले जिल्लाभर सन् २०२० सम्ममा शुद्ध पानी खुवाउने लक्ष्य राखेको छ । । लिफ्ट प्रविधिको आयोजना निर्माण सम्पन्न भएपछि बजारमा चौबीसै घण्टा पानी वितरण गर्न सकिने प्राविधिकले बताएका छन् । नयाँ आयोजनामा पानी तानेपछि फिल्टर गरेर मात्रै वितरण गरिने डिजाइनमा छ ।

‘फिल्टर प्रविधि प्रयोग हुने भएकाले उपभोक्तालाई स्वच्छ पानी वितरणमा यो विधि उपयोगी हुनेछ,’ इन्जिनियर केसीले भने, ‘जिल्लाकै नौलो परियोजनाका भएकाले यसकै सफलतापछि अरु आयोजना थपिनेछन् ।’ पल्स इन्जिनियरिङ एन्ड अर्थटेक्स प्रालि र बीएन कन्सल्टेन्सी प्रालि संयुक्त निर्माण कम्पनीले आयोजनाको डीपीआर बनाएको हो । यो विधिबाट हिउँदको सुख्खा दिनमा पनि आपूर्ति सहज हुनेछ ।

एक घर एक धारा
गोरखा (कास)– आँगनकै धारामा पानी थाप्न पाउँदा सिरानचोक गाउँपालिका ६ गाखुको खैरेनीवनकी सरिता विकलाई सपनाजस्तै लाग्यो । वर्षौंदेखि खानेपानीको समस्या भोग्दै आएकी उनलाई घरघरै खानेपानीका धारा अउँछ भन्ने लागेकै थिएन ।

‘आधा घण्टा धाएर बोक्सी खोलाबाट पानी ल्याउँथ्यौं,’ उनले भनिन्, ‘परार गाउँ नजिकै पानी आयो, योपल्ट आँगनमै गाग्री थाप्न पाइयो ।’ खैरेनी टोलका ३४ घरधुरीका लागि खानेपानी गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा पुगेको हो ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०९:०६
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गण्डकी पूर्ण खोप

प्रदेशभित्रका १६ महिनादेखि २३ महिनासम्मका बालबालिकाले १५ महिनाभित्र पाउनुपर्ने सबै खोप पाए
अव जन्मिने बालबालिका खोपबाट बन्चित हुन नपर्ने
लालप्रसाद शर्मा

पोखरा — पूर्ण खोप सुनिश्चित हुने गण्डकी पहिलो बनेको छ । राष्ट्रिय खोप तालिका बमोजिम सबै बालबालिकाले सम्पूर्ण खोप पाएपछि गण्डकीलाई बुधबार पूर्ण खोप सुनिश्चित प्रदेश घोषणा गरिएको छ ।

गण्डकी प्रदेशलाई बुधवार पूर्णखोप सुनिश्चित घोषणा कार्यक्रमका सहभागी । तस्बिर : लालप्रसाद शर्मा

प्रदेशभित्रका १६ महिनादेखि २३ महिनासम्मका बालबालिकाले १५ महिनाभित्र पाउनुपर्ने सबै खोप पाएकाले घोषणा गरिएको हो । साथै पूर्ण खोपको दिगोपना पनि कायम रहेको सामाजिक विकास मन्त्रालयले जनाएको छ । मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले पूर्ण खोप अभियानलाई निरन्तरता दिई अब जन्मिने बालबालिका खोपबाट वञ्चित नहुने प्रतिबद्धतासाथ घोषणा गरे ।

सबैभन्दा बढी कास्कीका ८ हजार ६ सय ९८ र कम मनाङका ५९ बालबालिकासहित प्रदेशभित्रका ३५ हजार ८ सय ४२ १६ देखि २३ महिनासम्मका बालबालिकाहरूले पूर्ण खोप पाएको सुनिश्चित गरिएको हो । ०६९ मा जिल्लास्तरीय सकारात्मक सोचको तालिमबाट पूर्णखोप अभियान सुरु भएको थियो ।

सोही क्रममा ०६९ चैत ३० मा नवलपरासीको तत्कालनि दुम्कीवास गाविसलाई पहिलो पूर्णखोप सुनिश्चित घोषणा गरिएको थियो । त्यसपछि २०७० फागुन १४ मा नवलपरासी र त्यसपछि म्याग्दी, तनहुँ, मुस्ताङ, लमजुङ, मनाङ, गोरखा जिल्ला घोषणा भए । गत जेठ ३१ मा पर्वत, असार २५ मा बागलुङ, असार २७ मा कास्की र असार ३१ मा स्याङ्जा घोषणा भएसँगै प्रदेश पूर्णखोप भएको सामाजिक विकास मन्त्रालयका खोप सुपरभाइजर अधिकृत एकनारायण लम्सालले बताए । उनका अनुसार प्रदेशभित्र १ हजार ७ सय ७० खोपकेन्द्र, १ हजार ४ सय १६ गाउँघर क्लिनिक र ५ हजार ९ सय ३९ महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका छन् ।

मुख्यमन्त्री गुरुङले पूर्णखोप सुनिश्चितजस्तो महत्त्वपूर्ण विषयमा प्रतिबद्धता जनाइएको दिन गौरवको रहेको बताए । ‘हामीले गलत तथ्यांक देखाएर घोषणा गरेका होइनौं,’ उनले भने, ‘पूर्णखोप सुनिश्चित घोषणासँगै जिम्मेवारी थपिएको छ । यसको निरन्तरता दिगोपनाका लागि सबैले मिलेर काम गर्नुपर्छ ।’ बालबालिकाहरूमा खोपबाट जोगाउन सकिने रोगहरूबाट हुने बिरामी, अपांग दर तथा मृत्यु दर कम गराउने लक्ष्यसहित सरकारले पूर्णखोप सुनिश्चित अभियान थालेको थियो ।

सामाजिक विकासमन्त्री नरदेवी पुनले अभियानमा प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष सहयोग पुर्‍याउनेप्रति आभार व्यक्त गर्दै बालबालिकाप्रति मन्त्रालय संवेदनशील रहेको बताइन् । अब जन्मने बालबालिकालाई पनि खोपसेवा निरन्तर हुने भन्दै प्रदेश सरकारले प्रदेश खोप ऐन २०७५ बनाई सम्पूर्ण खोप पाउने बालबालिकाको जन्मसिद्ध अधिकारलाई सुनिश्चित गरेको उनको भनाइ थियो । ‘प्रदेश सरकारले खोप कोष स्थापना गरी सञ्चालनमा पनि ल्याइसकेको छ,’ उनले भनिन्, ‘सबैभन्दा ठूलो भूमिका स्थानीय तहको छ । सोहीअनुसार ध्यान दिन आग्रह गर्छु ।’ मन्त्रालयका सचिव कृष्णमुरारि न्यौपानेले पूर्ण खोपको सुनिश्चितताले दिगो विकासको लक्ष्यमा पुग्न सहयोग पुर्‍याउने बताए ।

प्रतिबच्चा खोपको मात्रै ५ हजार रुपैयाँ र अन्य प्रशासनिकलगायत खर्च जोडा ३० हजार रुपैयाँ खर्च हुने गर्छ । यसअनुसार पूर्ण खोप सुनिश्चितताका लागि प्रदेशलाई बर्सेनि एक अर्ब ७० करोड बजेट चाहिन्छ । स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४ मा खोप सेवाको व्यवस्थापन गर्ने दायित्व वडा समितिमा रहेको छ ।

स्थानीय तहको प्रत्यक्ष संलग्नता, सहभागिता र अपनत्वबाट मात्र पूर्ण खोप दिगोपनाको सुनिश्चितता सम्भव रहने लम्सालले बताए । ‘पूर्णखोप साध्य नभई बालबालिका खोपबाट बञ्चित हुन नदिने माध्यम, रणनीति, अभियान र प्रतिबद्धता हो,’ उनले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १४, २०७५ ०९:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT