सानो कारागार, धेरै कैदीबन्दी

५० जना क्षमताको जिल्ला कारागारमा १२५ कैदीबन्दी
सुत्ने–बस्ने ठाउँमा डबल डेकर खाटलगायतका पूर्वाधार तयार गरिँदै
कान्तिपुर संवाददाता

स्याङ्जा — जिल्ला कारागारमा क्षमताभन्दा दोब्बर कैदीबन्दी भएपछि व्यवस्थापनमा समस्या भएको छ । फरार घोषित अभियुक्तहरू धमाधम पक्राउ पर्न थालेर कैदीबन्दीको संख्या बढेको हो ।

३५ क्षमताको कारागारलाई दशकअघि ५० जना राख्ने बनाइएको थियो । हाल यहाँ कैदीबन्दीको संख्या १ सय २५ पुगेको छ । बाहिर जिम्मा लिइदिने कोही नभएपछि आमासँगै बसेकी एक नाबालिकासहित यहाँ ९ महिला र १ सय १६ पुरुष कैदीबन्दी छन् । जेलर बुद्धिप्रसाद शर्माका अनुसार कारागारको पुरुष ब्लक ३५ जना राख्ने क्षमताको हो । ‘भवन जीर्ण छ, कैदीबन्दीको संख्या बढेको बढ्यै भयो,’ उनले भने, ‘वैकल्पिक व्यवस्थापन हुन नसक्दा भित्र बिजोगसँग बसेका छन् ।’

कारागारमा हाल कर्तव्य ज्यान र जबर्जस्ती करणी मुद्दाका कैदीबन्दीको संख्या बढी छ । कर्तव्यज्यान मुद्दाका ३२, जबर्जस्ती करणीका ३८, लागूऔषधका १६, डाँकाचोरी २, चोरी २, जबर्जस्ती करणी उद्योगका ७, सवारी ज्यानका ४, गौवधका ६, ज्यान मार्ने उद्योग १, केही सार्वजानिक अपराध २, जीउ मास्ने बेच्ने ३, हाडनाता करणी १, अपहरण, शरीर बन्धकमा ३ र १ जना बहुविवाहका छन् ।

०३६ मा स्थापना भएको कारागारमा कार्यालयसहित तीन भवन छन् । ०७२ को भूकम्पबाट केही भागमा क्षति पुगे पनि कारागार मर्मत गरिएको छैन । कामु प्रमुख जिल्ला अधिकारी कोशहरि निरौलाले अन्य जिल्लाको तुलनामा यहाँ कैदीबन्दी राख्न समस्या नभएको दाबी गरे । ‘कैदीबन्दीको संख्या अति धेरै होइन,’ उनले भने, ‘क्षमताभन्दा केही बढी भने हो । हालसम्मलाई भइरहेको ठाउँलाई नै विभिन्न तरिकाले व्यवस्थापन गरिएको छ ।

धेरै बढे भने अरू जिल्लामा स्थानान्तरण पनि गर्दै आएका छौं ।’ १५ जनाका क्षमताको ब्लकमा नौजना हुँदा महिला कैदीबन्दीको हकमा समस्या नरहेको उनले बताए । ‘पुरुष कैदीबन्दीका लागि पनि तत्काललाई केही समस्या देखिए पनि सुत्ने–बस्ने ठाउँका लागि वैकल्पिक उपायस्वरूप डबल डेकर खाटहरूलगायत अन्य पूर्वधारहरू तयार गर्ने क्रममा छौं,’ उनले भने ।

Yamaha

हालसम्मलाई कैदी व्यवस्थापनको लागि कारागार विभागबाट कुनै योजना नबन्दा स्थानीय प्रशासनले मात्रै व्यवस्थापन गर्न गाह्रो पर्ने उनको भनाइ छ । ‘संख्या बढ्दै जाने हो भने दीर्घकालीन समाधानका लागि हामी विभागमा लेखेर पठाउँछौं,’ उनले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ १०:३१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पुस्तक छन्, पढ्ने छैनन्

घनश्याम खडका

म्याग्दी — बेनीको पश्चिम म्याग्दी खोला किनारामा छ म्याग्दी सामुदायिक पुस्तकालय । हरियो रंगको सफा जुटकार्पेट, चिटिक्क मिलाएका चिल्ला फर्निचर । विविध विधाका हजारौं पुस्तक ।

जिल्ला समवन्य समिति अध्यक्ष देवेन्द्रबहादुर केसी, प्रमुख जिल्ला अधिकारी लीलाधर अधिकारी र प्रहरी नायब उपरीक्षक वीरबहादुर बुढासँगै विभिन्न कार्यालय प्रमुख, संघसंस्थाका प्रतिनिधिले पुस्तकालयको अध्ययन कक्ष भरिभराउ छ । सबैका हात–हातमा विभिन्न विधाका पुस्तक छन् । सबै मौन । शान्त वातावरण ।

पुस्तकालयको माहोल सधैं यस्तो हुँदैन । पुस्तकालय दिवस मनाउन आएका पाहुना पाठकले शुक्रबार अध्ययन कक्ष भरिएको हो । दिवसको उपलक्ष्यमा पुस्तकालयमा ‘एक घण्टा पुस्तकालय’ अभियानमा सहभागी हुन पर्यटक पाठक आइपुगे । अरू दिनमा भने पुस्तकालय पुगेर पढ्नेको संख्या न्यून हुन्छ ।

‘लोकसेवा र हाजिरीजवाफ तयारीका कर्मचारी, विद्यार्थीसमेत दैनिक मुस्किलले ५ जनाले पुस्तक पढ्छन् । बाँकी फेसबुक र युट्युब चलाउने मात्र हुन्,’ लाइब्रेरियन अतुल राजभण्डारीले भने, ‘पुस्तकालयका आजीवन सदस्य मात्र होइन, पुस्तकालय सञ्चालक पनि दिवस मनाउन मात्र आउँछन् ।’अभिलेखअनुसार दैनिक पुस्तकालयमा १०/१२ जना आउने गरेका छन् । तर, अधिकांश पुस्तक पढ्न नभई इन्टरनेट चलाउन र भिडियो हेर्न पस्ने गरेका छन् ।

इन्टरनेट–इमेलको सुविधा नि:शुल्क भएकाले पुस्तकका पाठकले होइन गुगल र सामाजिक सञ्जाल चलाउन चाहनेमात्रै पुग्ने गरेका छन् । इन्टरनेटबाट पनि आफ्नो अध्ययनका लागि सन्दर्भ सामग्री खोज्न आउने निकै नगण्य संख्यामा हुने गरेका छन् । लोकसेवाको परीक्षा र हाजिरीजवाफको तयारीका लागि पुस्तकालय टेक्नेहरू पनि साहित्यकारको नाम, जन्ममिति र कृति प्रकाशन मिति हेर्छन्, पुस्तक पढदैनन् ।

एकाध संख्या पत्रपत्रिका पढ्न आउनेको हुन्छ । राजभण्डारीका अनुसार पुस्तकालयमा १० हजार ३ सय ३२ पुस्तक छन् । अधिकांश नेपाली साहित्यका पुस्तक छन् । अंग्रेजी भाषा र हिन्दी साहित्यका पुस्तक पनि छन् । धर्म, दर्शन, राजनीतिलगायत विविध विधाका पुस्तक पनि पर्याप्त छन् । तर, यस्ता पुस्तक पल्टाएर पढ्ने फुर्सदिलाहरूले यहाँ पाइला टेक्दैनन् ।

‘सुरुमा पाठक धेरै थिए तर, वैदेशिक रोजगारी र आधुनिक सञ्चारको सहज पहुँचले पुस्तकमा भन्दा गुगलमा पढ्ने धेरै भए,’ पुस्तकालयका अध्यक्ष सन्तोष रावलले भने, ‘केही वर्ष अघिसम्म पुस्तकालयसँग आबद्ध प्रजातान्त्रिक र प्रगतिशील विचार बोक्ने युवाहरू नियमितरूपमा आउँथे । अब त्यस्ता पाठक रहेनन् ।’ पुस्तक पढ्ने र साहित्यिक कृति मिलेर प्रकाशित गर्ने युवा जमातको संस्कार हराएको प्रभाव पुस्तकालयमा परेको उनले बताए ।

त्यसो त पुस्तकालयमा अध्ययन कक्षबाहेक, बालकक्ष, श्रव्य–दृश्य, संगीत, खेलकुदका सामग्री पनि उपलब्ध छन् । इन्टरनेटबाट आवश्यक सूचना खोज्न र प्रिन्ट गर्न छुट्टै दुईवटा कम्प्युटर राखिएको छ । सामुदायिक पुस्तकालयले छुट्टै बाल पुस्तकालय पनि सञ्चालन गरेको छ । उक्त पुस्तकालय भने दैनिक २०/२२ जना बालबालिका आउने गरेका छन् । उनीहरूले दैनिक बालकथा र कविताका पुस्तक पढ्छन् । एक सय रुपैयाँ धरौटी राखेर फिर्ता गर्ने गरी पुस्तक घर लैजान पनि पाइन्छ ।

पुस्तकालय सञ्चालन गर्न दुईजना लाइब्रेरियन छन् । भुइँतला भाडामा लगाइएको छ । त्यसैबाट उठ्ने रकम नै पुस्तकालय सञ्चालनको एकमात्र आम्दानी हो । त्यसैले कर्मचारीको तलबभत्ता, नयाँ पुस्तक खरिद, बिजुली, इन्टरनेट शुल्क र मर्मतसम्भार खर्च चलाइएको छ ।

वि.सं. ०१२ सालमा स्थापित म्याग्दी पुस्तकालय नि:शुल्क सेवा दिने जिल्लाको सबैभन्दा जेठो सामुदायिक संस्था हो । ०६० चैत ७ मा तत्कालीन विद्रोहीद्वारा बेनी आक्रमणका क्रममा आगो लगाएर पुस्तकालय पनि ध्वस्त पारिएको थियो । घटनामा २० हजार हाराहारी पुुस्तक जलेका थिए । घटनापछि भवन पुनर्निर्माण गरिएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ १०:३०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT