हिंसापीडितलाई आश्रयस्थल अभाव

घरेलु हिंसालगायतका घटनाको उजुरीेपछि पीडित महिला, किशोरी तथा बालबालिकालाई राख्ने स्थान छैन
कान्तिपुर संवाददाता

नवलपरासी — हिंसाविरुद्ध न्याय खोज्ने पीडितलाई राख्ने आवधिक गृहको व्यवस्था नहुँदा पूर्वी नवलपरासीमा सुरक्षा चुनौती बढेको छ ।

घरेलु हिंसालगायतका घटनाको उजुरीेपछि पीडित महिला, किशोरी तथा बालबालिकालाई राख्ने आश्रयस्थलको अभाव भएको हो ।

आवधिक आश्रयस्थलको अभावमा उजुरी घट्ने अवस्था छ । प्रहरीका युनिटहरूमा विभिन्न घटनाको उजुरी दिनेहरूलाई राख्न अल्पकालीन व्यवस्था गरिँदै आए पनि अझै छुट्टै आश्रयस्थल छैन ।

Yamaha

‘हराएका बालबालिकाहरू भेटिँदा कस्टडीमा राख्न मिल्दैन, घरेलु हिंसापीडित, बलात्कारमा परेका, बेचबिखनमा परेका महिलाहरू उजुरी दिएपछि घरमै गएर अथवा माइतमा गएर बस्न सक्दैनन् । उनीहरूको सुरक्षामा समेत चुनौती हुन्छ’, प्रहरीको महिला सेल प्रमुख दिलकुमारी काफ्लेले भनिन्, ‘त्यस्ता पीडितहरूलाई राख्ने आपतकालीन सेवा केन्द्र नहुँदा धेरै समस्या हुने गरेको छ ।’ विभिन्न घटनामा परेका महिला र बालबालिकालाई केही समय राख्न सुरक्षित आश्रयको खाँचो देखिएको उनले बताइन् ।

संघीयता कार्यान्यवनसँगै नवलपरासी दुई जिल्लामा विभाजन भएको तीन वर्ष भएको छ । एउटै जिल्ला हुँदा प्रहरीले विभिन्न घटनामा परेका महिला र बालबालिकालाई पश्चिमको परासीमा रहेको अल्पकालीन सेवा केन्द्रमा पठाउने गरेको थियो । जिल्ला विभाजनपछि उक्त सेवा केन्द्रमा पठाउन असहज भएको प्रहरीको भनाइ छ ।

दूरीको हिसाबले परासी पठाउनुभन्दा नजिक पर्ने भएकाले चितवनमा पठाउने गरिएको छ । नयाँ जिल्ला बने पनि जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा छुट्टै आवधिक गृह बनिसकेको छैन । पूर्वी नवलपरासीमा कारागारसमेत छैन । यहाँ अदालती आदेशले कैद सजाय र पुर्पक्षका लागि थुनामा राख्न तोकिएकाहरूलाई पनि प्रदेश ३ मा पर्ने छिमेकी जिल्ला चितवन पठाउने गरिएको छ । यसरी पठाउनु प्रक्रियाका रूपमा झन्झटिलो र सुरक्षाका दृटिले चुनौतीपूर्ण रहेको प्रहरीको भनाइ छ ।

‘बेचबिखनमा परेका र विभिन्न घटनामा उद्धार गरिएका महिला तथा बालबालिकालाई माइती नेपालको चितवन शाखामा पठाउने गरेका छौं,’ जिल्ला प्रहरी प्रमुख एसपी रमेश थापाले भने, ‘बेचबिखन केसका महिला र बालबालिका पठाउन हामी माइती नेपाल चितवनलाई पत्र काटेर अनुरोध गर्छौं र राखिदिने पनि गरेका छन् ।’ जिल्लामै त्यस्तो सुविधा हुन सके घरेलु हिंसाका घटनामा परेकाहरूलाई केही समयका लागि सुरक्षित आश्रय सजिलो हुने उनले बताए ।

कावासोतीको शिवमन्दिर महिला सहकारीले केही वर्षअघि सेवा केन्द्र सञ्चालन गरेको थियो । एउटा कोठा भाडामा लिएर सञ्चालन गरिएको उक्त सेवा केन्द्र प्रभावकारी हुन नसक्दा बन्द भयो । ‘कर्मचारी र आर्थिक व्यवस्थापनमा अप्ठ्यारो भएपछि बन्द गर्नुपर्ने अवस्था आयो,’ संस्थाकी अध्यक्ष खगिसरा गुरुङले भनिन्, ‘घरेलु हिंसामा परेकालाई आश्रय दिन फेरि सेवा केन्द्र चाहिन्छ भन्ने बहस सुरु हुन थालेको छ ।’ सरकारले व्यवस्थापनमा सघाए मात्रै समुदायले आवधिक गृह सञ्चालनका लागि जिम्मेवारी लिनसक्ने उनले बताइन् ।

जिल्ला विभाजन नहुँदै परासीमा महिला तथा बालबालिका कार्यालय, जिल्ला प्रशासन र महिलाको क्षेत्रमा काम गर्ने संघसंस्थाहरू मिलेर आपतकालीन सेवा केन्द्र सञ्चालन गर्दै आएका थिए ।

महिला तथा बालबालिका कार्यालय खारेज भएपछि उक्त सेवा केन्द्र सञ्चालन पनि हाल समस्यामा परेको छ । महिला तथा बालबालिका कार्यालयको सेवा अब स्थानीय तहमार्फत दिइने भनिए पनि केन्द्र सञ्चालनका लागि नगरपालिकाले योजना अघि सारिसकेको छैन ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७५ १०:११
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पक्षाघातका बिरामीलाई थेरापी

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — दैनिक क्रियाकलाप गर्न नसक्ने बालबालिका भएका घरमा परिवारका सदस्य तनावमा रहन्छन् । त्यस्ता बालबालिकाको स्याहारमा परिवारको एकजना सदस्य खटिनुपर्छ ।

बागलुङमा मस्तिष्क पक्षाघात भएका बालकको स्वास्थ्य जाँच गर्दै डा. प्रज्ञा कर्माचार्य । तस्बिर : प्रकाश बराल

मस्तिष्क पक्षाघातपीडित बालबलिकाको अवस्थामा सुधार ल्याउन मस्तिष्क पक्षाघात स्वाबलम्बन समूह सक्रिय रहेको छ । समूहका अनुसार सामान्य उपचार र नियमित फिजियोथेरापीबाट त्यस्ता बालबालिकाको अवस्थामा सुधार ल्याउन सकिन्छ ।

सदरमुकाम नजिकै रातमाटाका १३ वर्षीय प्रसन्न सापकोटा हिँड्न सक्दैनन् । शरीर कुप्रो हुन्छ । उनी अझै ओच्छ्यानमै रहेकाले पढाइसमेत प्रभावित भएको छ । उनी जन्मँदा सामान्य नै थिए । पछि समस्या देखापरेको हो । अभिभावकले उपचारका लागि धेरैतिर देखाए पनि बिसेक नभएपछि निरास थिए । हाल फिजियोथेरापी गराउन सुरु गरेपछि अवस्थामा सुधार आएको छ ।

जन्मने बेलामा ठोक्किएको वा आमाको पेटमा हुँदा कुनै असर परेमा मस्तिष्क पक्षाघात हुने बालरोग विशेषज्ञ डा. प्रज्ञा कर्माचार्यले बताउँछिन् । ‘कारणहरू विभिन्न हुनसक्छन्,’ उनी भन्छिन्, ‘पूर्णरूपमा निको पार्न नसके पनि थेरापीले पुरानो अवस्थाभन्दा अलि सुधार ल्याउँछ ।’

पीडितले आफ्ना सामान्य क्रियाकलाप आफैं गर्नसक्ने बनाउन थेरापीले मद्धत गर्ने उनले बताइन् । मस्तिष्क पक्षाघात स्वाबलम्बन समूहले सापकोटाको उपचार सुरु गरेको हो । फिजियोथेरापीले अवस्थामा सुधार गरेर सापकोटालाई आफैं उठेर बस्न र पढ्न सक्ने बनाउन स्वयंसेवीको समूह लागिपरेको छ ।

पाप्पा घर भई २७ वर्षदेखि ज्याला मजदुरी गर्दै आएका बुद्ध थापालाई पनि छोरी वर्षाको समस्याले सताएको छ । ६ वर्षकी छोरीको हातखुट्टा लुलो भएकाले बोकेरै हिँड्नुपर्ने र दिसापिसाब तर्काउन समस्या भएको थापाले गुनासो गरे । उनको अवस्था सुधारका लागि पनि डा. कर्माचार्यले नियमित स्वास्थ्य परीक्षण थालिएको बताइन् । अपांग भन्दै घरभित्र थुनेर राख्ने अवस्था समाप्त भएको भन्दै उनले अभिभावकलाई हौसला पनि दिने गरेकी छन् ।

जन्मेको समयमा टाउको ठोक्किएका र मस्तिष्कमा अक्सिजनको कमीले यस्तो अवस्था आउने गर्छ । उपचार र फिजियोथेरापीबाट त्यस्ताको समस्या कम गर्न सकिने फिजियोथेरापिस्ट मनीषा लाखेले बताइन् । ‘समस्या भएका बालबालिकालाई कम्तीमा एक तह सुधार गर्न सक्छौं,’ उनले भनिन्, ‘मस्तिष्क पक्षघातका विभिन्न अवस्थामध्ये सुधार हुनसक्ने अवस्थामा बिरामी पहिचान गरेर उनीहरूलाई थेरापीका माध्यमबाट उपचार गर्न सकिन्छ ।’

यस्ता समस्या भएका करिब २० जना बालबालिकालाई नियमित उपचार र अनुगमन गरिरहेको उनले बताइन । समूहले आर्थिक रूपमा विपन्न परिवारका सदस्यलाई ९० प्रतिशतसम्म कम मूल्यमा औषधि र उपचार दिने गरेको छ । त्यस्ता बालबालिकालाई स्वास्थ्यकर्मीको सम्पर्कमा ल्याउन शिविर पनि आयोजना गर्ने गरिएको छ ।

स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार मस्तिष्क पक्षघात भएपछि बालबालिकाको हातखुट्टा चाहिनेभन्दा बढी लुलो हुने वा दह्रो भएर टेक्न, काम गर्न र हिँड्न नसक्ने हुन्छन् । साथै कसैको बोली नफुट्ने र शरीर सन्तुलनमा राख्न नसक्ने हुने गर्छ ।

उपचारपछि धेरै बालबालिका विद्यालय जान थालिसकेको स्पिच थेरापिष्ट मेधा कोइरालाले बताइन् । ‘गर्भावस्थामा नियमित परीक्षण गर्ने र स्वास्थ्यकर्मीको उपस्थितिमा मात्र सुत्केरी गराउने गरियो भने बालबालिकामा त्यस्ता समस्या आउँदैनन्,’ उनले भनिन्, ‘केही वंशाणुगत समस्याबाहेक अरू सबै हाम्रो सतर्कताले समाधान हुन सक्छन् ।’

प्रकाशित : भाद्र २२, २०७५ १०:१०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT