सिँचाइ योजना पुनर्निर्माण सुरु

कास्कीको माछापुच्छ्रे गाउँपालिकाको लुम्रे–सिमलबेंसी सिँचाइ आयोजनाको शिलान्यास
प्रदेश सरकार विकास निर्माणका योजना लिएर गाउँ छिरेको संकेत
लालप्रसाद शर्मा

पोखरा — पूर्वाधार, कर्मचारी दरबन्दी र संरचना व्यवस्थापनलगायत अभावमा गति लिन नसकिरहेका बेला गण्डकी प्रदेशमा पहिलो विकासनिर्माण आयोजनाको विहीबार शिलान्यास भएको छ ।

कास्कीको माछापुच्छ्रे गाउँपालिका ८ स्थित फाँट । तस्बिर : लालप्रसाद

भौतिक पूर्वाधार बिकास मन्त्रालय अन्तर्गत जलस्रोत तथा सिँचाइ बिकास डिभिजन कार्यालय उद्घाटनलगत्तै सिँचाई आयोजनाको निर्माण पनि सुरु गरिएको हो ।


कास्कीको माछापुच्छ्रे गाउँपालिका ८ मा लुम्रे–सिमलबेंसी सिँचाइ आयोजनाको बिहीबार शिलान्याससँगै प्रदेशमा बजेट कार्यान्वयनको सुरुवात भएको छ । यसले एकातिर प्रदेश सरकार विकास निर्माणका योजना लिएर गाउँ छिरेको संकेत गरेको छ । यसबाट स्थानीय पनि खुसी भएका छन् ।

Yamaha


सिँचाइ योजनाको भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री रामशरण बस्नेतले शिलान्यास गरे । साबिकका सिँचाइ विकास कार्यालय कास्की र जलउत्पन्न प्रकोप नियन्त्रण कार्यालय समायोजन भएर जलस्रोत तथा सिँचाइ विकास डिभिजन कार्यालय कास्की स्थापना गरिएको छ । उक्त कार्यालयको पनि बिहीबारै उद्घाटन गरिएको हो ।


आयोजनाले उक्त वडाको ३४ हेक्टर क्षेत्रफलमा बाह्रैमास सिँचाइ सुविधा पुग्नेछ । ०४७ मा बनेको नहर जीर्ण भएर सिँचाइबाट स्थानीय वञ्चित भएपछि पुनर्निर्माण (पुन:स्थापना) गर्न लागिएको हो । योजनाको विस्तृत इन्जिनियरिङ सर्भे भइसकेको छ । योजनाका लागि १ करोड १० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको मन्त्रालयका सचिव ईश्वरचन्द्र मरहट्ठाले बताए । दुई वर्षमा सक्ने भनिए पनि १ दशमलव ७ किलोमिटर लम्बाइको सिँचाइ कुलो आगामी असारभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य रहेको भन्दै उनले चालु आवमा ४५ लाख रुपैयाँ छुट्टिएको र कार्यप्रगतिका आधारमा रकम निकासा हुने जनाए ।


मन्त्री बस्नेतले प्रदेश सरकारले विकास निर्माणलगायत काम गर्न नसकेको भन्ने गुनासो आइरहेका बेला कार्यालयको उद्घाटन र सिँचाइको शिलन्यास एकैदिन गरेर सरकारको अनुभूति दिलाउन थालिएको बताए । ‘यस्तै विकास निर्माणको काम, कार्यालयबाट दिइने सेवासुविधाको फरकपनले परिवर्तनको आभास दिलाउने हो,’ उनले भने, ‘कर्मचारी पनि परिवर्तित अवस्था अनुसार आफूलाई परिमार्जन गर्नुपर्छ ।’ उनले योजना समयमै सम्पन्न गराउन स्थानीय तह र उपभोक्तासमक्ष अनुरोध गरे ।


गुणस्तरहीन काम र ढिलासुस्ती भएमा कारबाही गरिने उनले बताए । पूर्वाधार विकासबिना देश समृद्ध नहुने भन्दै उनले सिँचाइको भरपुर उपयोग गर्नुपर्नेमा जोड दिए । प्रदेशसभाका सांसद रामजी बरालले प्रदेश केन्द्रित भएर काम गर्न कर्मचारीसँग अनुरोध गरे । ‘विगतका मानसिकता, कार्यशैली, प्रवृत्ति त्यागेर परिवर्तित सन्दर्भमा रहेर काम गर्नुपर्‍यो’, उनले भने ।


मन्त्री बस्नेतले मन्त्रालयअन्तर्गत पहिलो कार्यालय स्थापना भएकाले इमान्दारिता र विश्वासका साथ काम गर्न कर्मचारीसँग अनुरोध गरे । विकासको काम सुरु भएकाले जिम्मेवारीपूर्वक काममा लाग्नुपर्ने भन्दै उनले संघीयताको मर्मअनुसार चल्नुपर्नेमा जोड दिए । सचिव मरहट्ठाले कार्यालय स्थापना गरेर प्रक्रियामा मात्र जाने र प्रक्रियामै अल्झिने नभई काम गरेर जनतालाई सेवा दिनुपर्ने बताए । र, तर, वा भनेर र कुनै पनि बहानामा जनताको सेवा रोक्न नहुने भन्दै उनले सोहीअनुसार काम गर्न कर्मचारीलाई निर्देशन दिए ।


सिँचाइ आयोजना उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष गुप्तबहादुर गुरुङले जीर्ण नहरका कारण खेतसम्म पानी नपुग्ने अवस्थाको अब अन्त्य हुने बताए । ‘पानी बीचैमा चुहिएर खेतमा पुग्दैनथ्यो । यसले हिउँदमा सिँचाइबाट वञ्चित थियाैं,’ उनले भने, ‘अब शाखा पनि विस्तार गरी सबै खेतमा बाह्रैमास पानी पुग्ने वातावरण मिल्छ । हिउँदे बाली तथा अन्य तरकारी पनि उत्पादन गर्न सकिने विश्वासमा छौं ।’ स्थानीय तारेवराह आधारभूत विद्यालयका प्रधानाध्यापक दुर्गाबहादुर गुरुङले समयमै काम सम्पन्न हुने आश गरे । माछापुच्छ्रे गाउँपालिकाका अध्यक्ष कर्णबहादुर गुरुङले योजना सम्पन्न गर्नका लागि आवश्यक समन्वय र सक्दो सहयोगको आश्वासन दिए । डिभिजन कार्यालय प्रमुख श्रीराम जोशीले योजना समयमै सक्ने बताए ।


भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालय अन्तर्गत प्रदेशका ११ जिल्लामा २९ कार्यालय स्थापनाका लागि केन्द्रले स्वीकृति दिएको थियो । तर कर्मचारी नहुँदा एक महिनासम्म एउटै कार्यालय खुल्न सकेको थिएन । बिहीबार मात्रै कास्कीमा जलस्रोत तथा सिँचाइ विकास डिभिजन कार्यालय उद्घाटनपछि यस्तै कार्यालय सबै जिल्लामा स्थापना भएका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७५ १०:४७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

लेकमा पानी, बेंसीमा बाढी

लेक वर्षेपछि रघुगंगा र कालीगण्डकी जलाधारबाट आएको बाढीले बेंसीका बस्तीमा क्षति पुर्‍याएको छ
घनश्याम खडका

म्याग्दी — जब लेक वर्षिन्छ तब बेंसीमा बाढी आउन पानी परिरहनु पर्दैन । बुधबार यस्तै भयो । दिनभर टन्टलापुर घाम लागेको थियो । ‘भीरको जरो र खोलाको किनारमा सधैंको त्रास’ भन्ने उखान ठ्याक्क मिल्छ, सदरमुकाम बेनीलाई ।

साँझसम्मै पानी पर्ने कुनै छाँटकाँट नै थिएन तर बुधबार साँझ ५ बजेपछि म्याग्दी, रघुगंगा खोला र कालीगण्डकी नदीबाट अचानक लेदो माटोको गन्ध आयो । नदी उर्लेर बस्ती छेउसम्म आएको थियो । बाढीको त्रासले तटीय क्षेत्रमा आतंक मच्चियो । यस्तो गन्ध नदीमा बाढी आउँदा मात्र आउँछ । माटोको गन्ध आयो भने बाढीपहिरोको संकेत मानिन्छ । मध्यरातपछि नदीमा बाढीको सतह घटेपछि बल्ल स्थानीय खाना खान र सुत्न गए ।


मंगलबार रातिदेखि लगातार धौलागिरि, अन्नपूर्ण र नीलगिरि हिमालय क्षेत्रमा भारी वर्षा भइरहेको थियो । धौलागिरिबाट बग्ने रघुगंगा खोलाको सिरानमा पर्ने रघुगंगा गाउँपालिका ८ कुइनेमंगलेको पात्लेखर्क क्षेत्रमा पहिरो गयो । पहिरोसहित बाढीले रितुङ खोला र छहरे खोलामा ठूल्ठूला रूखसहितको बाढी रघुगंगामा मिसिएर छेउ किनार कटान गर्दै गलेश्वर छेउको कालीगण्डकीमा मिसियो ।


‘बुधबार राति एक्कासी बाढी आउँदा मानवीय क्षति नभए पनि भौतिक क्षति धेरै भएको छ,’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी लीलाधर अधिकारीले भने, ‘क्षतिको लगत संकलन भइरहेको छ । रघुगंगा खोलाको मुहान क्षेत्रमा अझै पानी पर्न नरोकिएकाले बाढीको सम्भावना उस्तै छ ।’ रघुगंगा खोलामा आएको बाढीले रितुङ माध्यमिक विद्यालयका चारवटा कक्षाकोठा बगाएको छ ।


बाढीको बहाव विद्यालयतर्फ सोझिएकाले बाँकी संरचनालाई पनि क्षति पुग्नेगरी कटान जारी छ । बाढीले रितुङ युवा क्लबको भवन, खेलमैदान र नवनिर्मित स्वाथ्यचौकी भवन पनि बगाएको छ । छहरेखोलाको बाढीले झोलुंगे पुल बगाएपछि पात्लेखर्क, श्रीखर्क, ढाँड र द्वारी बस्तीको सडक सम्पर्क विच्छेद भएको छ । वडाध्यक्ष गमन छन्त्यालका अनुसार बाढीले १५ किलोवाट क्षमताको लघु जलविद्युत्का चारवटा पोल बगाएको छ । पोल बगाएपछि विद्युत्सहितको तारमा अल्झेर एक वृद्धाको मृत्यु भएको थियो ।


मुस्ताङमा पनि बाढीपहिरोले क्षति पुर्‍याएको छ । थासाङ गाउँपालिका २ का कोबाङ, सिर्कुम र ५ को ताउलुङका दर्जन ठाउँमा पहिरो गएको छ । पहिरोले एउटा स्वास्थ्यचौकी र सयौं हेक्टर स्याउ बारीमा क्षति पुर्‍याएको जिल्ला प्रशासन कार्यालय मुस्ताङले जनाएको छ । ‘कम पानी पर्ने मुस्ताङको धौलागिरि र नीलगिरि बीचमा पर्ने थासाङ गाउँपालिका क्षेत्रमा ५ घण्टा पानी पर्दा पहिरो गएर धेरै भौतिक क्षति पुगेको छ,’ मुस्ताङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी शिशिर पौडेलले भने, ‘नपत्याउँदा खोल्साहरू कालीगण्डकी झैं बौलाएका थिए ।’


लेक वर्षेपछि रघुगंगा र कालीगण्डकी जलाधारबाट आएको बाढीले बेंसीका बस्तीमा पनि क्षति पुर्‍याएको छ । रघुगंगा र कालीगण्डकी नदी मिसिएर आएको बाढीले सदरमुकाम बचावटका लागि हिउँदभर करोडौं खर्चेर निर्माण गरिएको ५ सय मिटरमध्ये २ सय मिटर पक्की पर्खाल भत्काएको छ । रघुगंगा खोलामा आएको बाढीले पाइपमा क्षति पुर्‍याउँदा सदरमुकाम बेनीमा खानेपानी आपूर्ति बन्द भएको छ । बेनीदेखि ३ किमि उत्तर गलेश्वर छेउ रघुगंगा नदी किनारा हुँदै क्रस गरी तारेको पाइप बगाएपछि खानेपानी आपूर्ति रोकिएको हो ।


सदरमुकाम बचावटका लागि करोडौं खर्चेर निर्माण गरिएको आरसीसी पर्खाल बाढीले क्षति पुर्‍याएपछि बिहीबार जिल्ला दैवीप्रकोप व्यवस्थापन समितिको आकस्मिक बैठक बसेको छ । बैठकले पर्खाल कमजोर भएकै कारण बाढीले बगाएकाले छानबिन गर्ने निर्णय भएको प्रजिअ अधिकारीले बताए ।

बेनी–जोमसोम सडक अवरुद्ध
बाढीपहिरोले क्षति पुर्‍याउँदा बेनी–जोमसोम सडक अवरुद्ध भएको छ । कालीगण्डकी नदीले अन्नपूर्ण गाउँपालिका ६ भीरकाटे र वडा २ तातोपानीको नागढुंगामा सडक बगाएको प्रहरीले जनाएको छ । यस्तै रुप्से खोला, कोप्रे, र मुस्ताङको लेतेखोला क्षेत्रमा पहिरोले सडक बगाएको छ । मुस्ताङका प्रजिअ शिशिर पौडेलका अनुसार लेतेखोला नजिक एउटा बस पहिरोमा फँसेको छ । यात्रुलाई सकुशल उद्धार गरिए पनि बस निकाल्न नसकिएको उनले बताए ।


रघुगंगा खोलाको बाढीले कटान गरेपछि बेनी–जोमसोम सडकको पहिलो तीन किमि उत्तर गलेश्वरस्थित बेलीब्रिज बगाउने जोखिम बढेको छ । १७ किमि माथि भीरकाटे र २३ किमिमाथि तातोपानीमा बाढीले सडक बगाएको छ । ३० किमि माथि रुप्सेखोलामा पहिरो पुलमाथि थुप्रिएको छ । त्यसैगरी ४० किमिमाथि लेतेखोलामा रहेको ट्रष्टब्रिज पहिरोले पुरेको छ ।

पर्यटकको हेलिकोप्टरबाट उद्धार
मुक्तिनाथ दर्शन गरेर फर्कंदै गरेका ७८ जना भारतीय पर्यटक कालीगण्डकी नदीमा आएको बाढी र अविरल वर्षासँगैको पहिरोमा फँसेका थिए । म्याग्दीको अन्नपूर्ण गापा ३ दानामा अलपत्र उनीहरूलाई बिहीबार हेलिकोप्टरबाट उद्धार गरी पोखरा पठाइएको प्रहरीले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २९, २०७५ १०:४६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT