१६ वर्षदेखि शरीरमा बमका छर्रा

आर्थिक अभावमा उपचार हुन पाएन
गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — गौमुखी गाउँपालिका ५ खुङकी डल्ली सुनार शरीरमा बमका छर्रा बोकेर भौंतारिन थालेको १६ वर्ष भयो । २०५९ भदौ १७ गते अर्घाखाँची सदरमुकाम सन्धिखर्क आक्रमण गरेर फर्कंदा माओवादीले खसालेको बम फेला पारेर खेलाउँदा उनी घाइते भएकी हुन् ।

बम खेलाउने क्रममा हिमे सुनारकी छोरी डल्लीका अतिरिक्त दुई वर्षकी अर्की छोरी मुना र तीन वर्षका छोरा पुर्से पनि घाइते थिए । आफूहरू कामका लागि घरबाहिर गएको समयमा केटाकेटीले पानी भरेर फर्कंदा भेट्टाएको वस्तु खेलाउँदा पड्केर घटना घटेको आमा टेम्कीले बताइन् ।


उनका अनुसार बम पड्किँदा एउटा कुकुर पनि मरेको र घरको बार्दली भत्किएको थियो । ‘घरमा आउँदा छोराछोरी रगतमा लत्पतिएका थिए,’ उनले भनिन्, ‘तत्कालै उपचार गर्न लगेकाले तीनै छोराछोरीलाई बचाउन त सकियो । तर, जेठी छोरीको शरीरबाट बमका छर्रा पूरै निकाल्न सकिएन ।’


‘साना छोराछोरी त उपचार गरेर गरिखाने भए,’ डल्लीका बुबा हिमेले भने, ‘पैसाको अभावमा जेठीको पूर्ण उपचार गर्न सकिनँ ।’ पुर्से र मुनाका भन्दा डल्लीका शरीरमा धेरै छर्रा रहेकाले उपचारमा समस्या भएको उनले बताए । ‘गाउँलेसँग चन्दा मागेर काठमाडौंसम्म उपचार गर्न पुर्‍याएँ,’ उनले भने, ‘२६ वटा छर्रा निकालियो । अझै तीनवटा बाँकी छन् ।’ मासुमा रहेका छर्रा निकालिए पनि हड्डीभित्र रहेका निकाल्न समय लाग्ने चिकित्सकको भनाइ छ । तर, उपचार गराउने रकम अभावमा आफू काठमाडौंबाट फर्केको सुनारले सुनाए ।


छर्रा निकाल्न बाँकी रहेको ठाउँमा अहिले चस्कने, झमझमाउने र सुन्निएर दुखाइ बढेको डल्लीले बताइन् । ‘पहिले धेरै दुख्दैनथ्यो,’ उनले भनिन्, ‘हिजोआज बढी नै दुख्न थालेको छ ।’ देब्रे गाला सुन्निएर धेरै पीडा भएपछि बुबाआमालाई लिएर उपचारका लागि बिजुवार झरेको उनले बताइन् । ‘अहिले त बोल्नसमेत नसक्ने भएकी छु,’ उनले भनिन्, ‘चिकित्सकले काठमाडौं गएर छर्रा निकाल्न भनेका छन् । उपचार गराउने रकम अभावले कसरी जाने भन्ने चिन्तामा छौं ।’


घाइते हुँदा १० वर्षकी उनी अहिले २६ की पुगिन् । उमेर बढदै गएकाले दुखाइसमेत बढेको उनले बताइन् । ‘गालामा मासुबाहिरैबाट छर्रा देखिन्छन्,’ उनले भनिन्, ‘पहिले सानो डल्लो थियो । मासु जेलिएर होला, अहिले ठूलो हुँदै गएको छ ।’ गालाबाट विस्तारै घाँटीको तलतिर दुख्ने र सुन्निने क्रम बढ्दै गएकाले बोल्नसमेत अप्ठ्यारो भएको उनले बताइन् ।


गुल्मीको मदाने गाउँपालिका ५ अग्लुङफेदीमा विवाह गरेर गएकी डल्ली दुखाइ बढ्दै गएपछि अचेल माइतीमा बस्न थालेको आमा टेम्कीले बताइन् । स्थानीय शान्ति समितिको सिफारिसमा जिल्ला प्रशासनमार्फत राहत मिल्छ भनेर निवेदन दिए पनि हालसम्म कुनै राहत नपाएको उनले बताइन् । ‘चिकित्सकले चाँडै शल्यक्रिया गरेर छर्रा निकाल्नुपर्छ भनेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘काठमाडौं गएर उपचार गराउने हाम्रो औकात छैन ।’


चोया–चित्राको काम गरेर बल्लतल्ल आफ्नो परिवार पालेका हिमे सुनार भन्छन्, ‘पीडाले छट्पटिएर छोरी रुँदा टुलुटुलु हेरेर आँसु चुहाउनुबाहेक विकल्पै छैन ।’

प्रकाशित : जेष्ठ २३, २०७५ ०९:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

कुखुरा फार्मले बनायो स्वरोजगार

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — सरुमारानी गाउँपालिका १ बांगेसालका कुखुरा व्यवसायी दानबहादुर जीसीका दुईवटा पोल्ट्री फार्म छन् । करोडौंको लगानीमा सञ्चालित फार्ममा दर्जनौंले रोजगारी पाएका छन् । उनको मेहेनत र लगनशीलता देखेर स्थानीयले मिलेर सरुमारानी एग्रो फार्म प्रालि सञ्चालन गरेर लेयर्स जातका कुखुरा पाले ।

उक्त गाउँपालिकाका २५ जना मिलेर खोलेको फार्ममा अहिले ९ हजार कुखुरा खोरमा राखिएको छ । ४० हजार हुर्काउन मिल्ने भौतिक संरचना छ । कम्पनीले अस्थायी पशु चिकित्सकसमेत राखेको छ, यही कारण रोग फैलिएर कुखुरा मर्ने समस्या छैन ।


बांगेसालमा मात्र अहिले दैनिक १६ हजार अण्डा उत्पादन भइरहेको जीसीले बताए । ‘कुखुरा पाल्नका लागि बांगेसाल उपयुक्त छ,’ उनले भने, ‘लेयर्स र ब्रोइलरबाट किसानले आम्दानी गरिरहेका छन् ।’ विदेशबाट फर्केर धेरै युवा कुखुरा पालनमा लागेका छन् । त्यसले बांगेसालवासीलाई स्वरोजगार बनाएको उनले बताए । कुखुरा फार्म मानव बस्तीभन्दा टाढा रहेकाले रोगको संक्रमण छैन ।


बांगेसाल ‘पोल्ट्री हब’ का रूपमा चिनिन थालेको छ । एक दशकयतादेखि यहाँ ठूलो लगानीमा लेयर्स र ब्रोइलर कुखुरा फार्म खोल्ने किसान बढेका छन् र त्यो क्रम अझै रोकिएको छैन । ब्रोइलर कुखुरा र अण्डा लिन आउने पिकअप भ्यान बाक्लै देखिन्छन् ।


रोग लागेर किसानले नोक्सानी बेहोर्नु परेको छैन र सबैले राम्रो उन्नति गरेको गोविन्द केसीले बताए । यहाँका किसानले कुखुरालाई दाना बनाउने मिलसमेत सञ्चालनमा ल्याएका छन् । यसले कुखुरा पालनमा सहजता भएको छ । यहाँ उत्पादित अण्डा प्यूठान र रोल्पाका बजारका अतिरिक्त अर्घाखाँची, गुल्मी, दाङ र बुटवलसम्म पुग्छन् । गाउँपालिका मासु र अण्डामा आत्मनिर्भर बनेको छ । करोडांैको कुखुराजन्य उत्पादन जिल्लाबाट पठाउन थालेको गाउँपालिकाका अध्यक्ष झगबहादुर विश्वकर्माले बताए ।


‘हामीले पनि किसानलाई प्रोत्साहन गर्ने कार्यक्रम ल्याएका छौं,’ उनले भने, ‘किसानसँग गाउँ सरकार कार्यक्रमले किसान हौसिएका छन् ।’ उक्त कार्यक्रममार्फत यसपालि ५० लाख रुपैयाँ अनुदान दिएको विश्वकर्माले बताए ।


धेरै किसानले लेयर्स कुखुरा पाल्न थालेपछि अण्डा राख्ने क्रेट उद्योगसमेत बांगेसालमै सञ्चालनमा आएको छ । पश्चिम क्षेत्रका कुखुरापालक व्यवसायीलाई लक्षित गरी नौ वर्षअघि खोलिएको यो उद्योगमा दैनिक आठ हजारभन्दा बढी अण्डा अट्ने क्रेट उत्पादन हुन्छ । एक करोड रुपैयाँको लागतमा उद्योग खोलिएको हो ।


बांगेसालमै मध्य तथा सुदूरपश्चिमकै पहिलो र ठूलो राप्ती फिड एन्ड ह्याचरी प्रालि छ । यसमा चल्ला उत्पादनका लागि १० हजार प्यारेन्ट जातका कुखुरा पालिएका छन् । २०६७ मा चार जनाको साझेदारीमा उद्योग सुरु भएको थियो । दैनिक १ हजार ५ सयदेखि ३ हजार ५ सयसम्म चल्ला उत्पादन हुने गरेको व्यवस्थापक धर्मराज भण्डारीले बताए । उनका अनुसार उद्योगका कारण दर्जनौंलाई रोजगारी मिलेको छ । सरुमारानी गाउँपालिकाले कुखुरापालक किसानलाई व्यावसायिक बनाउन नीति बनाउने तयारी गरेको छ ।


‘कुखुरापालक कृषकलाई सहकारीमार्फत अगाडि बढाउने योजना बनाएका छौं,’ सरुमारानी गाउँपालिका २ का वडाध्यक्ष वसन्त जीसीले भने, ‘दुई लाख रुपैयाँ विनियोजना गरी सहकारीको काम अगाडि बढाएका छौं ।’ किसान बिचौलियाबाट ठगिन नपरोस् भनेर सहकारीमा किसानलाई आबद्ध गर्न लागेको उनले बताए । कुखुरापालनमा बांगेसाल क्षेत्रका किसानले ३० करोडभन्दा बढीको लगानी गरिसकेको गाउँपालिकाको अनुमान छ ।


बांगेसाल क्षेत्रमा मात्र कम्तीमा ५० हजार कुखुरा पाल्न मिल्ने पूर्वाधार तयार भएको जिल्ला पशुसेवा कार्यालय प्रमुख डा. शरणकुमार पाण्डेले बताए । ‘जिल्ला अण्डा र कुखुराको मासुमा आत्मनिर्भर बनेको छ,’ पाण्डेले भने, ‘कुखराबाट धेरै जना स्वरोजगार बनेका छन् ।’

प्रकाशित : जेष्ठ २३, २०७५ ०९:५७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT