स्थानीय तह सडक सञ्जालबाहिर

प्रदेश ५ का १ सय ९ मध्ये ३० वटा तहका मुकाम अझै बाहिर छन्
नागरिकलाई सेवा लिन समस्या
प्रदेश सरकारले सडक विस्तार गर्ने
अमृता अनमोल

बुटवल — प्रदेश ५ का केही स्थानीय तहका मुकाम अझै सडक सञ्जालमा जोडिएका छैनन् । प्रदेशका १ सय ९ मध्ये ३० वटा तहका मुकाम अझै बाहिर छन् । मुकाम जोड्ने भरपर्दो सडक सञ्जाल नहुँदा सेवा लिने नागरिकलाई कठिन भएको छ ।

‘माटो पटाएर बनाएको सडक वर्षामा खाल्डो पर्छ,’ रूपन्देहीको कञ्चन गाउँपालिकास्थित बाँसगढीका राजेश थापाले भने, ‘त्यही खाल्डोमा पनि पानी जमेर वर्षातका बेला गाउँपालिका जानै सकिँदैन ।’ कञ्चन गाउँपालिकाको कार्यालय जिल्लास्तरको पक्की सडकभन्दा आठ किलोमिटर टाढा छ ।

पूर्वाधार विकासमा अगाडि रहेको यस जिल्लाका सियारी, कञ्चन, मायादेवी र सम्मरीमाई गाउँपालिकाका मुकाम सडक सञ्जालमा जोडिएका छैनन् । मायादेवी र सियारी सडक सञ्जालबाट तीन किलोमिटर एवं सम्मरीमाई एक किलोमिटर टाढा छन् ।

Yamaha

गुल्मीका रूरू, चन्द्रकोट, मालिका, धुर्कोट र मदाने गरी पाँच गाउँपालिकाका मुकाम जिल्ला तहका सडकसित जोडिएका छैनन् । पाल्पाका निस्दी, रम्भा, पूर्वखोला र माथागढीका मुकाम पनि जिल्लास्तरीय सडकभन्दा बाहिर छन् ।

सबैभन्दा कम नवलपरासी पश्चिम र कपिलवस्तुमा एक/एक गाउँपालिकाका मुकाम सडक सञ्जालबाहिर छन् । दूरीका हिसाबले सबैभन्दा टाढा रोल्पाको सुनछहारी गाउँपालिका जिल्ला तहको सडक सञ्जालभन्दा ३० किलोमिटर टाढा छ । प्यूठानको ऐरावत गाउँपालिका २२ किलोमिटर टाढा छ ।

भूमिकास्थान गाउँपालिका १८ तथा गुल्मीको मालिका र पाल्पाको पूर्वखोला गाउँपालिकाका मुकाम भरपर्दो सडक सञ्जालभन्दा १६ किलोमिटरको दूरीमा छन् । गुल्मीको चन्द्रकोट, अर्घाखाँचीको छत्रदेव, मालारानी र रोल्पाको त्रिवेणी गाउँपालिकाका मुकाम जिल्लास्तरीय सडक सञ्जालबाट १५ किलोमिटर पर छन् ।

सरकारी योजना
सडक नहुँदा स्थानीयको सेवा प्रवाह प्रभावित भएपछि प्रदेश सरकारले स्थानीय तहको मुकामसम्म सडक पुर्‍याउन योजना बनाएको छ । स्थानीय तह पहुँच मार्गका नाममा ३० वटै स्थानीय तहका मुकामलाई जिल्ला तहका सडकमा जोडिनेछ । यसका लागि चालु आर्थिक वर्षमा ३० करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन भएको छ ।

स्थानीय तह जोड्न सडकअनुसार ७५ हजारदेखि २ करोड ५० लाख रुपैयाँसम्म बजेट छ । भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले सबै पहुँच मार्गको प्रारम्भिक अध्ययन गरेको छ । प्रदेश सांसद र स्थानीय तहका प्रमुख एवं उपप्रमुखहरूले गुनासो गरेपछि गत वर्ष नै मन्त्रालयले अध्ययन गरेको थियो । अध्ययन प्रतिवेदनअनुसार यस वर्ष बजेट छुट्टिएको हो ।

भौतिक पूर्वाधार मन्त्री बैजनाथ चौधरीले असोजको अन्तिम वा कात्तिक महिनाको सुरुआतमै टेन्डर प्रक्रियामा जाने तयारीमा रहेको बताए । ‘स्थानीय तह भनेको नागरिकको ढोकाअगाडिको सरकार हो । सर्वसाधारणका धेरै समस्या स्थानीय सरकारसितै ठोक्किएका हुन्छन्,’ मन्त्री चौधरीले भने, ‘उपयुक्त सडक सञ्जाल नभएकै कारण नागरिकलाई त्यहाँ पुग्न र सेवा लिन समस्या नहोस् भनेर पहुँच मार्गलाई प्राथमिकतामा राखेका छौं ।’

प्रदेशअन्तर्गतका डिभिजन कार्यालयमार्फत सडक निर्माणको काम अगाडि बढाइनेछ । स्थानीय तहको मुकाम जिल्ला तहको सडकसम्म जोड्ने पहुँच मार्ग १ देखि ३० किलोमिटरको दूरीसम्मका छन् । १० किलोमिटर दूरीसम्मका सडकलाई चालु आर्थिक वर्षमै सम्पन्न गर्ने लक्ष्य छ । अन्य सडकमा भने आगामी वर्षसमेत काम हुनेछ ।

भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका उपसचिव भीमार्जुन पाण्डेले कार्यान्वयनमा लैजाने मन्त्रालयका योजनामध्ये सबैभन्दा अगाडि स्थानीय तह पहुँच मार्ग अगाडि राखेको बताए । ‘सर्वसाधारणबाट गुनासो आएर होला,’ उपसचिव पाण्डेले भने, ‘स्थानीय तहदेखि प्रदेश सरकार र संघीय सरकारका जनप्रतिनिधिहरूले समेत यो सडकलाई छिटो प्रक्रियामा लैजान आग्रह गर्नुभएको छ ।’

प्रदेशले गत वर्ष सार्वजनिक गरेको स्थितिपत्र अनुसार यस प्रदेशमा राष्ट्रिय र ग्रामीण सडक गरी करिब ११ हजार किलोमिटर सडक रहेको छ । सडक उपलब्धताका हिसाबले प्रदेश ५ चौथो नम्बरमा रहेको छ । यस प्रदेशका प्राय: जिल्लामा सडक सञ्जालको विस्तार भएको छ । तर, स्थानीय तहले क्षेत्रफल र भूगोलका आधारमा मुकाम तोक्दा मुकाम पुग्ने सडक सञ्जाल कमजोर रहेको प्रादेशिक आयोगका उपाध्यक्ष प्रकाशकुमार श्रेष्ठले बताए ।

‘सडककै कारण नागरिकले लिने सेवामा समस्या नहोस् भन्ने हो,’ उनले भने, ‘यसै कारण चालु आर्थिक वर्षमा स्थानीय पहुँच मार्गलाई प्राथमिकतामा राखेका छौं ।’

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

पिरोको खेतीले ‘हिरो’

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — उनलाई नपुग्दो केही छैन । रोजगारीका सिलसिलामा धेरै मुलुक पुगे । प्रशस्त सम्पत्ति जोडे । डेढ दशकभन्दा लामो समय विदेशी भूमिमा बिताएर दुई करोड रुपैयाँभन्दा बढी कमाएको बताउँछन् ।

कपिलवस्तुको बुद्धभूमि नगरपालिका १० चेतरादेईका ५२ वर्षे लालप्रसाद श्रेष्ठ खुर्सानी खेतीमा रमाउँदै । तस्बिर: मनोज

विदेशमा आर्जनपछि मुलुक फर्केर रित्तै बस्नुपर्छ भन्ने उनलाई लागेन । त्यसपछि बुद्धभूमि नगरपालिका १०, चेतरादेईका ५२ वर्षीय लालप्रसाद श्रेष्ठ किसान बनेका छन् ।

अहिले उनी व्यावसायिक पिरो (खुर्सानी) खेती गरेर जिल्लामै ‘हिरो’ बनेका छन् । विदेशमा सिकेको सीप यहाँ लागू गरेका छन् । उनले दक्षिण कोरियामा ११ वर्ष बिताए । त्यसपछि जापानमा पाँच वर्ष दु:ख गरे । ‘त्यहाँ दु:ख गर्न हुने,’ श्रेष्ठले भने, ‘यहाँ किन नहुने ?’ अहिले जिल्लामा उनी खुर्सानी खेती गर्ने अगुुवा किसान बनेका छन् । ७ कट्ठामा खुर्सानी खेती मात्रै गरेका छन् ।

गत वर्ष जेठमा बेर्ना उमारेर खेती थालेका थिए । अहिले खेतमा राता/हरिया खुर्सानी लटरम्म छन् । खेत मनमोहक देखिन्छ । खुर्सानी देखेर थोक व्यापारी घरसम्मै आउन थालेका छन् । ‘थोक व्यापारी घरमै आएपछि माग पुर्‍याउन धौ–धौ भयो,’ उनले भने, ‘गत कात्तिकदेखि यता ३० क्विन्टल बेचिसकें ।’

वैशाखसम्म मात्र दुई लाख रुपैयाँको खुर्सानी बिक्री गरेको उनले बताए । त्यतिखेर ६० देखि ८० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा बेचे । अहिले मूल्य राम्रो छ । १ सय २० देखि १ सय ५० रुपैयाँ प्रतिकिलोसम्म पुगेको छ । अझै पुगनपुग १० क्विन्टल खुर्सानी खेतमै छ । यसबाट एक लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गर्ने उनले बताए ।

‘विदेश जानुअघि सामान्य किसान थिएँ,’ उनले भने, ‘विदेशको सीपलाई यहाँ लागू गरें, अहिले कमाइ भइरहेको छ ।’ उनका अनुसार यो खेतीमा धेरै मिहिनेत गर्नु पर्दैन । एक पटक लगाएपछि निरन्तर सात/आठ महिनासम्म खुर्सानी टिप्न मिल्छ ।

गत वर्ष साउनमा रापेको खुर्सानी असोज/कात्तिकमा फल्न थालेको थियो । त्यसयता त्यसैबाट उत्पादन भइरहेको छ । नामधारी, सोल्जर र कोरियन प्रजातिका खुर्सानी लगाएका छन् । सुरुमा एक लाख लगानी गरेको उनले सुनाए ।

उपभोक्ताको मागअनुसार उनले पिरो, सामान्य पिरो र देख्दा राम्रो ठिक्कको पिरो खुर्सानी लगाएका छन् । ‘रुचीअनुसारका खुर्सानी तयार छन्,’ उनले भने, ‘जस्तो चाहियो
त्यस्तै दिन्छु ।’

मुलुक फर्केर खुर्सानी खेती गर्ने सोच बनाएर कोरियाबाटै बीउ ल्याएको उनले बताए । अझै खेती विस्तार गर्ने योजना छ । अर्को वर्षदेखि अग्र्यानिक र टनेलभित्र खेती गर्ने सोच बनाएका छन् । तरकारी र चाउमिनमा प्रयोग गर्ने खुर्सानी खेती गर्ने पनि उनको तयारी छ । ‘खुर्सानीमै विविधता खोज्छु । खेत प्रशस्त छ,’ उनले भने, ‘खोलाछेउमै खेत हुँदा सिँचाइको सुविधा छ । लगानीको समस्या छैन ।’ त्यही भएर उपभोक्ताले स्वादअनुसार रुचाएका खुर्सानी उत्पादनको योजनामा लागेको उनले बताए ।

अहिले दुई/तीन जना कामदार राखेका छन् । सधैं हरियाली हुने भएकाले रमाइरहेको उनले बताए । ‘जिल्लामा सात कट्ठामा खुर्सानी खेती गर्ने कृषक छैनन्,’ कपिलवस्तु नगरपालिकाअन्तर्गत कृषि शाखा प्रमुख खुर्सेद अहमद खाँले भने, ‘कार्यालयका तर्फबाट पनि सहयोग गरिरहेका छौं ।’ खुर्सानी घरमा नभई नहुने मसला बाली हो ।

यहाँ उत्पादित खुर्सानीले अझै माग धानेको छैन । त्यसैले भारतबाट आयात हुने गर्छ । दुई वर्षअघि कोरियाबाट फर्केका श्रेष्ठले कृषिमै भविष्य खोज्ने बताए । विदेशमा छँदा गार्मेन्ट, इलेक्ट्रिक, कपडा र गहना पसलमा काम गरेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT