पिरोको खेतीले ‘हिरो’

मनोज पौडेल

कपिलवस्तु — उनलाई नपुग्दो केही छैन । रोजगारीका सिलसिलामा धेरै मुलुक पुगे । प्रशस्त सम्पत्ति जोडे । डेढ दशकभन्दा लामो समय विदेशी भूमिमा बिताएर दुई करोड रुपैयाँभन्दा बढी कमाएको बताउँछन् ।

कपिलवस्तुको बुद्धभूमि नगरपालिका १० चेतरादेईका ५२ वर्षे लालप्रसाद श्रेष्ठ खुर्सानी खेतीमा रमाउँदै । तस्बिर: मनोज

विदेशमा आर्जनपछि मुलुक फर्केर रित्तै बस्नुपर्छ भन्ने उनलाई लागेन । त्यसपछि बुद्धभूमि नगरपालिका १०, चेतरादेईका ५२ वर्षीय लालप्रसाद श्रेष्ठ किसान बनेका छन् ।

अहिले उनी व्यावसायिक पिरो (खुर्सानी) खेती गरेर जिल्लामै ‘हिरो’ बनेका छन् । विदेशमा सिकेको सीप यहाँ लागू गरेका छन् । उनले दक्षिण कोरियामा ११ वर्ष बिताए । त्यसपछि जापानमा पाँच वर्ष दु:ख गरे । ‘त्यहाँ दु:ख गर्न हुने,’ श्रेष्ठले भने, ‘यहाँ किन नहुने ?’ अहिले जिल्लामा उनी खुर्सानी खेती गर्ने अगुुवा किसान बनेका छन् । ७ कट्ठामा खुर्सानी खेती मात्रै गरेका छन् ।

Yamaha

गत वर्ष जेठमा बेर्ना उमारेर खेती थालेका थिए । अहिले खेतमा राता/हरिया खुर्सानी लटरम्म छन् । खेत मनमोहक देखिन्छ । खुर्सानी देखेर थोक व्यापारी घरसम्मै आउन थालेका छन् । ‘थोक व्यापारी घरमै आएपछि माग पुर्‍याउन धौ–धौ भयो,’ उनले भने, ‘गत कात्तिकदेखि यता ३० क्विन्टल बेचिसकें ।’

वैशाखसम्म मात्र दुई लाख रुपैयाँको खुर्सानी बिक्री गरेको उनले बताए । त्यतिखेर ६० देखि ८० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा बेचे । अहिले मूल्य राम्रो छ । १ सय २० देखि १ सय ५० रुपैयाँ प्रतिकिलोसम्म पुगेको छ । अझै पुगनपुग १० क्विन्टल खुर्सानी खेतमै छ । यसबाट एक लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी गर्ने उनले बताए ।

‘विदेश जानुअघि सामान्य किसान थिएँ,’ उनले भने, ‘विदेशको सीपलाई यहाँ लागू गरें, अहिले कमाइ भइरहेको छ ।’ उनका अनुसार यो खेतीमा धेरै मिहिनेत गर्नु पर्दैन । एक पटक लगाएपछि निरन्तर सात/आठ महिनासम्म खुर्सानी टिप्न मिल्छ ।

गत वर्ष साउनमा रापेको खुर्सानी असोज/कात्तिकमा फल्न थालेको थियो । त्यसयता त्यसैबाट उत्पादन भइरहेको छ । नामधारी, सोल्जर र कोरियन प्रजातिका खुर्सानी लगाएका छन् । सुरुमा एक लाख लगानी गरेको उनले सुनाए ।

उपभोक्ताको मागअनुसार उनले पिरो, सामान्य पिरो र देख्दा राम्रो ठिक्कको पिरो खुर्सानी लगाएका छन् । ‘रुचीअनुसारका खुर्सानी तयार छन्,’ उनले भने, ‘जस्तो चाहियो
त्यस्तै दिन्छु ।’

मुलुक फर्केर खुर्सानी खेती गर्ने सोच बनाएर कोरियाबाटै बीउ ल्याएको उनले बताए । अझै खेती विस्तार गर्ने योजना छ । अर्को वर्षदेखि अग्र्यानिक र टनेलभित्र खेती गर्ने सोच बनाएका छन् । तरकारी र चाउमिनमा प्रयोग गर्ने खुर्सानी खेती गर्ने पनि उनको तयारी छ । ‘खुर्सानीमै विविधता खोज्छु । खेत प्रशस्त छ,’ उनले भने, ‘खोलाछेउमै खेत हुँदा सिँचाइको सुविधा छ । लगानीको समस्या छैन ।’ त्यही भएर उपभोक्ताले स्वादअनुसार रुचाएका खुर्सानी उत्पादनको योजनामा लागेको उनले बताए ।

अहिले दुई/तीन जना कामदार राखेका छन् । सधैं हरियाली हुने भएकाले रमाइरहेको उनले बताए । ‘जिल्लामा सात कट्ठामा खुर्सानी खेती गर्ने कृषक छैनन्,’ कपिलवस्तु नगरपालिकाअन्तर्गत कृषि शाखा प्रमुख खुर्सेद अहमद खाँले भने, ‘कार्यालयका तर्फबाट पनि सहयोग गरिरहेका छौं ।’ खुर्सानी घरमा नभई नहुने मसला बाली हो ।

यहाँ उत्पादित खुर्सानीले अझै माग धानेको छैन । त्यसैले भारतबाट आयात हुने गर्छ । दुई वर्षअघि कोरियाबाट फर्केका श्रेष्ठले कृषिमै भविष्य खोज्ने बताए । विदेशमा छँदा गार्मेन्ट, इलेक्ट्रिक, कपडा र गहना पसलमा काम गरेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गाउँका सडक हिलाम्य

गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — बाग्दुला–मच्छी सडक हिलाम्य बनेपछि गाडी सञ्चालनमा समस्या देखिएको छ । पहिरो हटाइएको छैन । हिलोमाथिबाट यातायातका साधन सञ्चालन गरिएकाले सडकको बेहाल छ ।

बाग्दुला–­मच्छी सडकअन्तर्गत मच्छी–ढाँड सडक क्षेत्रमा देखिएको खाडल र हिलो । तस्बिर : गिरुप्रसाद भण्डारी

मरन्ठानादेखि मच्छी र मच्छीदेखि ढाँडसम्मको बाटो काम नलाग्ने बनेको ओखरकोट, दारिमचौरका पदम खड्काले बताए ।

‘सडक दिनदिनै बिग्रिरहेको छ,’ उनले भने, ‘असारयता खाडल पुरिएका छैनन् ।’ बस, ट्रक हिलोमा फस्ने र साना जिप, मोटरसाइकल डुब्नाले यात्रुले दु:ख पाइरहेका छन् । जिल्ला प्राविधिक कार्यालय अन्तर्गत राष्ट्रिय ग्रामीण यातायात सुदृढीकरण कार्यक्रम (एसएनआरडीपी) मार्फत सडक मर्मतका लागि राखिएका कर्मचारी हटेपछि यस्तो बेहाल भएको हो ।

‘ती कर्मचारीले पहिरो पन्छाउने, नाला तर्काउने काम गर्थे,’ खडकाले भने, ‘उनीहरूले असारदेखि काम नगरेपछि सडकको बिजोग भएको हो ।’ प्यूठान नगरपालिका ९ स्थित मरन्ठाना र झिमरुक गाउँपालिका ६ चिसाबाङ मच्छी क्षेत्रमा सडक धेरै बिग्रिएको तुसाराका शंकर थापाले बताए । ‘पानी परेका बेला सडकमा पैदल हिँड्न सकिँदैन,’ उनले भने, ‘स्थानीय सरकारको ध्यान पुगेको छैन ।’ उनले आफ्नो क्षेत्रमा पर्ने स्थानीय तहले मर्मत नगर्दा दु:ख पाएको बताए ।

मरन्ठाना–चिसाबाङ मच्छी क्षेत्रको सडक बाग्दुला भीमगिठे सडक आयोजना अन्तर्गत पर्ने भएकाले वडाबाट मर्मतमा बजेट विनियोजन नगरेको झिमरुक गाउँपालिका ६ का वडाध्यक्ष निमानसिङ जीसीले बताए । ‘आयोजनामा परेकाले खाडल पुर्नेसमेत बजेट राखेनौं,’ उनले भने, ‘हिजोआज हिलो र खाडलले निकै समस्या भइरहेको छ ।’ उनले आयोजनामार्फत काम चाँडै अगाडि बढाउन पहल गरेको बताए ।

बिजुवार–­ढुंगेठाटी–रोल्पा सडक पैदल हिँड्नसमेत नमिल्ने गरी बिग्रेको प्यूठान नगरपालिका ५ ढुंगेठाँटीका सानुकुमार भण्डारीले बताए । ‘हिजोआज यो सडक कसैले हेर्दैन,’ उनले भने, ‘धेरै ठाउँमा सडक भैंसी खाल बस्ने खाडल बनेका छन् ।’ सडकमा थुप्रिएको हिलोका कारण जनताले धेरै दु:ख पाएको उनले बताए ।

जिल्लामा ७ ग्रामीण सडकमा ७५ सडक मर्मत सम्भारकर्ता थिए । उनीहरूले दैनिक ५ सय ५० रुपैयाँका दरले महिनमा २६ दिनको ज्याला पाउँथे ।

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT