वडाले लियो बेसहाराको जिम्मा

माधव अर्याल

पाल्पा — बिचल्लीमा परेका यहाँका तीन बालक हुर्काउने र पढाउने जिम्मा सम्बन्धित वडा कार्यालयले लिएको छ । रैनादेवी छहरा ४ को वडा कार्यालयले जिम्मा लिएको हो ।

पाल्पाको रैनादेवी छहरा ४ सल्लेरीस्थित प्राविमा अध्ययनरत तीनजना दलित विद्यार्थीलाई वडा कार्यालयबाट प्रदान गरिएको सहयोग हस्तान्तरण गरिँदै । तस्बिर : माधव

अमलावास, बिसौनाका १० वर्षीय विशाल, ८ वर्षीय सुसान र ६ वर्षीय सुशील बिटालुलाई वडा कार्यालयले जिम्मा लिएको वडाध्यक्ष विष्णु पोखरेलले बताए । बा–आमाको मृत्यु भइसकेको र ओत एवं सहाराको अभाव खेपिरहेकाले जिम्मा लिएको पोखरेलले जानकारी दिए ।


उमेर बढी भए पनि बेसहारा भएकालाई अमलावासको सल्लेरी प्राविमा शिशु कक्षामा भर्ना गरिएको छ । उनीहरूका बाबु खिमबहादुरको गत वर्ष र आमा टेककुमारीको केही दिनअघि निधन भएको थियो । अलपत्र परेका उनीहरूका बारेमा छिमेकीबाट थाहा पाएपछि वडा कार्यालयले जिम्मा लिएको वडाध्यक्ष पोखरेलले बताए । ‘सबै हिसाबबाट सहाराविहीन थिए,’ छिमेकी मानबहादुर बुढाथोकीले भने, ‘वडा कार्यालयले जिम्मा लिएर राम्रो गर्‍यो ।’ उनीहरूका सात भाइ छन् । कसैले पनि पढेका छैनन् । ‘तीन भाइले पहिलो पटक विद्यालयको मुख देखे,’ वडाध्यक्ष पोखरेलले भने, ‘हामीले केही काम गर्नुपर्छ भन्ने लाग्यो र विद्यालयमा भर्ना गर्‍यौंं ।’ विद्यालय भर्ना गर्न कापी, किताब, पोसाक, घरमा ओढ्ने, ओच्छ्याउनेलगायत सामग्री किनिदिएको उनले बताए ।

Yamaha


कान्छाबाबु चन्द्रबहादुरलाई सहाराविहीन बालकका लागि एउटा कोठा उपलब्ध गराउन अनुरोध गरिएको छ । त्यहीँ बस्ने तर खाना, लत्ताकपडा, विद्यालयमा लाग्ने खर्च वडा कार्यालयले बेहोर्ने भएको छ । यिनका तीन दाजुले बुटवलमा जुत्ता सिलाउँछन् । एक जना भारत पुगेका छन् । ‘आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले समस्या परेको हो,’ रैनादेवी छहराका स्रोतव्यक्ति झलकबहादुर रायमाझीले भने, ‘वडाले यस्ता बालकलाई शिक्षाको पहुँचमा पुर्‍याएर राम्रो काम गर्‍यो ।’ उनका अनुसार विपन्न बालबालिकालाई विद्यालय पुर्‍याउने शिक्षाको पनि नीति हो ।


गाउँपालिका अध्यक्ष रामबहादुर कार्कीले अपांगता भएका, दलित र विपन्न बालबालिकालाई खोजी गरेर विद्यालय भर्ना गर्ने नीति लिएको बताए । ‘वडाले गरेको काम सराहनीय छ,’ उनले भने, ‘अन्य वडामा पनि यस्तै बालबालिका भए खोजी गरेर विद्यालयसम्म पुर्‍याउनु जरुरी छ ।’ आमाबुबा गुमाएर आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले उनीहरूलाई सहयोग गर्नु जरुरी देखिएको उनले बताए । प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत ठानेश्वर पराजुलीका अनुसार यसअघि पनि गाउँपालिकाले तीन बालकलाई सहयोग गरेको छ ।


छहराका कक्षा ८ मा पढ्ने अपांगता भएका विजय सोमैलाई मासिक ६ सय रुपैयाँ भत्ता प्रदान गर्दै आएको छ । कक्षा १० का पदम रास्कोटीलाई पनि विद्यालय भर्ना गर्दै आर्थिक सहयोग गरेको अधिकृत पराजुलीले बताए । छहराकै सल्लेधारामा अध्ययन गर्ने विद्यान पोखरेललाई पनि वडाले पोसाक, कापी, कलम सहयोग गरेको छ । उनीहरूलाई दुई जोर पोसाकसहित झोला र कापी सहयोग गरेको वडाध्यक्ष पोखरेलले बताए । ‘घरमा च्यातिएको पोसाक भएका कारण विद्यालय पढ्न जान नमानेकालाई सहयोग गरेका हौं,’ उनले भने।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ १०:०८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

नक्कली नागरिकता: मन्त्रालयबाट फाइल गायब

छानबिनमा कर्मचारीबाटै कमजोरी भएको ठहर भएपछि प्रशासनले कारबाही गर्न र नागरिकता खारेज गर्न पत्राचार गरे पनि अहिलेसम्म कुनै कारबाही भएको छैन 
कमल पन्थी

बर्दिया — झूटो विवरण पेस गरेर नागरिकता लिएको विषयमा गम्भीर छानबिन नहुँदै गृह मन्त्रालयबाटै फाइल हराएको छ । छानबिनमा ‘कमजोरी’ देखिएपछि नागरिकता खारेज गर्न स्थानीय प्रशासनले अहिलेसम्म ६ पटक मन्त्रालयमा पत्राचार गरेपनि फाइल नै गायब भएको हो ।

राजापुर १ बजार क्षेत्रमा २०६३ र ०७० को टोलीले नागरिकता वितरण गरेको थियो । पाँच नेपाली नागरिकले ‘नेपाली हो’ भनेर हस्ताक्षरसहित सनाखत गरिदिएपछि टोलीले नेपाली नागरिकता प्रदान गर्ने प्रावधान थियो । त्यसैको फाइदा उठाउँदै झन्डै १ सय २५ गैरनेपालीले झूटो विवरण पेस गरेर नागरिकता लिएको खुलेको थियो । गैरनेपालीले नागरिकता लिएको भन्दै केही दिनमै स्थानीय प्रशासन र अख्तियारमा समेत उजुरी पर्‍यो ।


छानबिनमा कर्मचारीबाटै कमजोरी भएको ठहर भएपछि प्रशासनले कारबाही गर्न र नागरिकता खारेज गर्न पत्राचार गरेको भए पनि अहिलेसम्म कुनै कारबाही नभएको र उल्टै फाइल नै फेला नपरेको जानकारी आएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी रामबहादुर कुरुम्बाङले बताए । ‘कारबाहीको पत्र नआएको र अहिले उल्टै फाइल हराएको जानकारी आएको छ,’ उनले भने, ‘१२ वर्षअघिकै छानबिनका क्रममा कमजोरी देखिए पनि अहिलेसम्म कारबाही भएन ।’


उनका अनुसार नेपाली सीमानजिक रहेका भारतका बहराइच र लखनउलगायत क्षेत्रका बासिन्दाले झूटो विवरण पेस गरी नागरिकता लिएको खुलेको छ । नागरिकता लिने अधिकांशको भारतमा आधार कार्ड र मतदाता सूचीमा नाम फेला परेको थियो ।


टोलीबाट नागरिकता वितरण गर्ने इलाका प्रशासन कार्यालय राजापुरका तत्कालीन प्रशासकीय अधिकृत मुरलीधर पुरीले फ्रिज उपहार लिएर गैरनागरिकलाई नेपाली नागरिकता वितरण गरेको उजुरी परेको थियो । मामा हनिफ सिद्दिकीले भाञ्जी सना सिद्दिकीलाई छोरी बनाएर नागरिकता दिलाएका थिए । छानबिनपछि सनाको नागरिकता खारेज भयो । तर, अधिकृत पुरीसहित नक्कली बाबु र सिफारिस गर्ने कर्मचारीलाई कसैलाई कारबाही भएन ।


०६३ को टोलीले जिल्लामा वंशजका आधारमा ३५ हजार ६ सय १५ र जन्मसिद्धका आधारमा २ हजार ७ सय ९९ जनालाई नागरिकता वितरण गरेको थियो । तीमध्ये गुलरियाबाट १ हजार ७ सय ४१ जनाले जन्मसिद्धका आधारमा नागरिकता प्राप्त गरेका थिए । टोलीबाट वितरण गरिएको विवादास्पद गैरनागरिकको नागरिकताको अनुसूचीसमेत स्थानीय प्रशासन र नगरपालिकाबाट समेत गायब छ ।


गैरनागरिकले नागरिकता पाएको फाइल नै गायब भएपछि वास्तविक नागरिक मर्कामा परेका छन् । त्यतिबेला टोलीले राजापुर बजारमा वितरण गरेका नागरिकतामध्ये ४ सय ३८ को नागरिकता छानबिनमा परेको छ । नागरिकता छानबिनमा परेपछि उनीहरू जग्गाधनी पुर्जा पाउनबाटै वञ्चित छन् ।


राजापुर नगरपालिकाका प्रमुख शिवकुमार चौधरीले राज्यले नै गैरनागरिकलाई नागरिकता दिएर वास्तविक नेपालीलाई पीडित बनाएको बताए । ‘झूटो विवरण पेस गरेर नागरिकता लिनेलाई कारबाही गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘तर, छानबिन नै नगरी उल्टै वास्तविक नेपालीका नागरिकताका फाइलसमेत गायब पारेर पीडित गराउने काम भएको छ ।’ झूटो विवरण पेस गर्नेलाई कारबाही र वास्तविक नेपालीको नागरिकता फुकुवा गर्न उनले माग गरे ।


लामो समयसम्म पनि झूटो विवरण पेस गरेर नागरिकता लिनेलाई कारबाही नभएपछि उद्योग वाणिज्य संघ, राजापुरका अध्यक्ष कृष्ण रेग्मीसहितको टोलीले दोषीलाई कारबाही र वास्तविक नेपालीको नागरिकता फुकुवा गर्न माग गर्दै एक महिनाअघि गृहमन्त्री रामबहादुर थापालाई ज्ञापनपत्र बुझाएको थियो । स्थानीय प्रशासनको छानबिनमा झूटो विवरण पेस भएका बाहेक अन्यका नागरिकता फुकुवा हुनुपर्नेमा उल्टै फाइल नै हराएको जानकारी आएकाले गृह मन्त्रालयकै भूमिका शंकास्पद देखिएको संघका अध्यक्ष रेग्मीले बताए ।


‘अब कारबाही होला भन्दा उल्टै फाइल हराएको कुरो आएको छ,’ उनले भने, ‘हाम्रो माग दोषीलाई कारबाही होस् र निर्दोषका नागरिकता फिर्ता गरोस् भन्ने हो ।’ राजापुर क्षेत्रमा १ सय २५ मात्र भए पनि जिल्लाभरबाट झन्डै ४ सय गैरनागरिकले नागरिकता लिएको उजुरी गृह मन्त्रालयमा छ ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७५ १०:०७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT