कामकाजीको तीज कार्यस्थलमै

दुई दर्जन सञ्चारकर्मीले तीजमा बिदा पाएनन् । उनीहरूको चाड सञ्चार माध्यममै बित्यो । तिर्सना मेटाउन कार्यालयमै दर खाए । तीज विशेष कार्यक्रम चलाए । धेरैजना प्रत्यक्ष प्रसारणमै खटिए ।
अमृता अनमोल

बुटवल — स्याङ्जाको कालीगण्डकी गाउँपालिका ३ पटुकाकी अस्मिना पाण्डेलाई तीज रमाइलो लाग्छ । सानोमा गाउँमा नाचगानमा भाग लिन्थिन् । उनलाई कसैले जित्दैनथे । अस्मिनाले पछिल्लो समय तीज मनाउन पाएकी छैनन् ।

बुटवलस्थित एक एफएम रेडियोमा कार्यरत महिला । तस्बिर : अमृता

‘बेलुकि ८ बजेसम्म अफिसमै हुन्छु, कसरी तीज मनाउनू ?’ रेडियो मुक्तिकी समाचार प्रमुख उनले सुनाइन्, ‘पेसा नै यस्तो रहेछ, पर्व पनि मनाउन नपाइने !’ महिलाले मात्र सञ्चालन गरिरहेको यो रेडियोमा दुई/दुई घण्टाको अन्तरमा समाचार प्रसारण हुन्छ ।

समाचारमा मात्र ध्यान दिएर पुग्दैन । सूचना केन्द्रित कार्यक्रम पनि उनकै जिम्मामा छन् । यसैले छुट्टी होइन, घटना/दुर्घटना होला कि भनेर चनाखो हुनुपर्ने अस्मिनाले बताइन् । ‘दर खाने कार्यक्रमको दिन पनि रातिसम्म समाचार कक्षमै काम गरेर बिताएँ,’ उनले दुखेसो पोखिन्, ‘तीजको दिन पनि दिउँसोदेखि साँझसम्म ड्युटीमै खट्नुपर्ने छ ।’

Yamaha

अहिले सार्वजनिक यातायातमा तीज मनाउन माइती जानेको भीड छ । एक सातादेखि यो क्रम जारी छ । यसरी जानेहरू आफन्तसित भेटघाटमा मस्त छन् । नाचगान गरिरहेका छन् । तर, कामकाजी महिलाले यो अवसर पाएका छैनन् । अस्मिनाजस्तै यहाँका दुई दर्जन सञ्चारकर्मीले बिदा पाएनन् । उनीहरूको चाड सञ्चार माध्यममै बित्यो । तीजको तिर्सना मेटाउन कार्यालयमै दर खाए । तीज विशेष कार्यक्रम चलाए । धेरैजना प्रत्यक्ष प्रसारणमै खटिए ।

‘हामीलाई बिदा नलिने बानी भइसक्यो,’ रेडियो रिपब्लिककी स्टेसन म्यानेजर उषाकिरण पन्थले भनिन्, ‘पछिल्लो समय मिडियामा प्रवेश गरेका दिदीबहिनीले दु:ख नमानून् भनेर रेडियोमा दर खुवायौं ।’ माइत वा आफन्त भेट्न जान नपाए पनि केही बेर कार्यालयमा नाचगान गरेर रमाइलो गरेको उनले बताइन् । ‘तीजको दिन रमाइलो गर्ने समय हुँदैन,’ उषाले भनिन्, ‘बिहानैदेखि शिवालयदेखि चोकमा हुने क्रियाकलापको प्रत्यक्ष प्रसारणमा खट्नुपर्छ ।’

सञ्चारकर्मीजस्तै अधिकांश सुरक्षाकर्मी महिला पनि कार्यस्थलमै काम गरेर तीज मनाउन बाध्य छन् । बिदाको दिन पनि काममा खट्नुपर्दा यस्ता महिलाको तीज निरस बन्ने गरेको छ । नेपाली सेनाको २२ नम्बर बाहिनीमा कार्यरत सविता चौधरीले सेनामा आएपछि तीज मनाउने संस्कार नै भुल्नुपरेको बताइन् । ‘तीज होस् या दर खाने दिन, हाम्रा लागि सधैं उस्तै छ । माइती र आफन्त भेटेर रमाइलो गर्न पाउँदैनौं,’ उनले दुखेसो पोखिन्, ‘यस्तोमा सानी छँदा मनाएको तीज सम्झँदै आफ्नो ड्युटी गर्छौं ।’ तीजको समयमा महिला प्रहरी विशेष खटिनुपर्छ । यो दिन बिदा होइन, उनीहरू दोहोरो–तेहरो ड्युटीमा हुन्छन् ।

बिहान शिवालयहरूमा खट्नुपर्छ । त्यता मान्छेको चाप कम भए तीज विशेष कार्यक्रममा खटिनुपर्छ । महिलाको चाड र धेरै महिला रामरमितामा सक्रिय हुने भएकाले महिला प्रहरी बढी खटिनुपर्ने भएको हो । ‘आज तीज हो भनेर मनमा लिने हो,’ इलाका प्रहरी कार्यालय बुटवलमा कार्यरत प्रहरी जवान जमुना पुलामीले भनिन्, ‘तर, तीज मनाउन माइतीघर वा आफन्त भेट्न जान पाइँदैन ।’ गुल्मी ठूलो लुम्पेककी जमुनालाई आफूले मनाउन नपाए पनि तीज भने निकै लाग्छ । सानोमा नाचगान गरेको र रमाएको याद आउँछ । ‘आफन्तकहाँ गएर रमाउन मन लाग्छ,’ उनले भनिन्, ‘तर, प्रहरीमा भर्ती भएपछि कहिल्यै त्यस्तो अवसर जुरेको छैन ।’

पछिल्लो समय महिला प्रहरीका लागि एक दिन कार्यालयका तर्फबाट दर खुवाउने र एकछिन नाचगानको अवसर जुटाइदिने गरिएको छ । ‘चाडपर्वमा प्रहरी धेरै नै सक्रिय हुनुपर्ने भएकाले तीजमा महिला प्रहरीलाई बिदा दिन सकिएन,’ इप्रका बुटवलका प्रहरी नायब उपरीक्षक डिलबहादुर मल्लले भने, ‘तीज नजिकिँदै गर्दा एक साँझ दर भने खुवायौं ।’ दर खाने दिनमा केही बेर कार्यालय परिसरमै नाचगान गरेर महिला प्रहरीले तीजको रहर मेटाएको उनले बताए ।

तीजको दिन बिदा पाउने अन्य धेरै महिला कर्मचारी पनि यसपटक तीजमा माइत जान वा आफन्तकहाँ जानबाट वञ्चित भए । सरकारले एक दिन मात्रै बिदा दिँदा तीजलाई खुलेर मनाउन नपाएको उनीहरूको दुखेसो छ । ‘यसअघि तीज र तीजको पर्सिपल्ट हुने ऋषिपञ्चमी गरी दुई दिन महिलाका लागि बिदा हुन्थ्यो । यसपालि ऋषिपञ्चमीको बिदा काटिएको छ,’ प्रदेश ५ को मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्की कर्मचारी अम्बिका बेल्बासेले भनिन्, ‘यसले गर्दा माइत जाने अवसर खोसिएको छ ।’

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ १०:११
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

खुट्टाको भरले पढाइ र संगीत

कृत्रिम हात लगाउने खर्च जोहो गर्नकै लागि रूपा गायनमा लागेकी छन्
अमृता अनमोल

बुटवल — चार वर्षको उमेरमै करेन्ट लागेर रूपा रौतारले दुवै हात गुमाइन् । कुममुनि हात छैन । त्यसैले खुट्टाको सहारामा जीवन बिताइरहेकी छन् । खुट्टैले खाने र लेख्ने गर्छिन् ।

बुटवलमा आयोजित ‘हिम्मत भाकी छोरी’ गीति एल्बम विमोचनमा रूपा रौतार । तस्बिर : अमृता

कपिलवस्तुको वाणगंगाकी १६ वर्षीया यी किशोरी खुट्टाले लेखेर बुटवलको दीप बोर्डिङ स्कुलमा ८ कक्षामा अध्ययन गर्छिन् । पढाइमा अब्बल उनलाई विद्यालयले नि:शुल्क पढाइरहेको छ ।


खुट्टाले चित्र कोर्छिन् । आफ्नो काम आफैं गर्छिन् । आफैं नुहाउँछिन् । लुगा धुन्छिन् । मोबाइल चलाएरै प्रविधिमैत्री बनेकी छन् । उनको खुबी यत्तिमा सीमित छैन । उनको स्वर झन् मधुर छ । त्यही स्वरमा मन्त्रमुग्ध हुने गरी गीत गाउँछिन् ।


स्थानीय बागेश्वरी संगीतालयमा संगीत प्रशिक्षणसँगै आफ्नो गायकी क्षमता बढाएकी छन् । तर, गीत गाएर चर्चित बन्ने रहर भने उनमा छैन । ‘करेन्टले चुँडिएका मेरा हातको उपचार गर्न सकूँ,’ उनले सुनाइन्, ‘गीत गाएरै प्लास्टिक सर्जरीका लागि पैसा जुटाउने सोच छ ।’ चिकित्सकले नेपालमा कृत्रिम हात जडान गर्न नमिल्ने बताएपछि उनले संगीतको माध्यमबाट आर्थिक संकलन गरेर कृत्रिम हात जोड्ने सपना बुनेकी हुन् ।


विपन्न परिवारकी उनलाई धेरैले चन्दा उठाएर पैसा जुटाउन सल्लाह दिएका थिए । तर, उनले यो प्रस्ताव स्वीकार गरिनन् । बरू संगीतमै अभ्यस्त भइन् । हिम्मतको कदर गर्दै बागेश्वरी संगीतालयले सात वर्षदेखि नि:शुल्क प्रशिक्षण दिइरहेको छ । यस क्रममा विभिन्न महोत्सवमा आफ्नो गीत गाइसकेकी छन् । विभिन्न स्थानीय प्रतियोगिता जितेकी छन् । अहिले ‘हिम्मत भाकी छोरी’ एल्बम बजारमा ल्याएकी छन् ।


आइतबार बुटवलमा आयोजित विशेष कार्यक्रमबीच गायिका देविका बन्दनाले एल्बमको शीर्ष गीतको म्युजिक भिडियो विमोचन गरिन् । गीतमार्फत उनले अपांगतालाई हेयका रूपमा नभई चुनौतीका रूपमा लिनुपर्ने सन्देश दिइन् । रौतारको शीर्ष गीत नै ‘हिम्मत भाकी छोरी’ हो । रूपाले खुट्टाको सहाराले हिलोमा फूल रोपेकी छन् । त्यो फूल लहराएर फुल्छ । गीतको छायांकन यसमै गरिएको छ । गीतमा अभिनयसमेत रूपा आफैंले गरेकी छन् । त्यसमा अपांगता भएकाले पनि गर्न सक्ने काम देखाइएका छन् । केही अपांगता भएका बालबालिकाले गरेका सिर्जनात्मक कामलाई समेत म्युजिक भिडियोमा उतारिएको छ ।


म्युजिक भिडियोमा गीतका शब्दसँगै अपांगता भएकाले निभाएको भूमिका हेर्दा जोकोहीको मन कटक्क खान्छ । ‘हिम्मत भाकी छोरी’ गीत तेजप्रसाद पाण्डे र सरला गाहाले रचना गरेका हुन् । गीतमा सुरेश सेन्चुरीले संगीत भरेका छन् । म्युजिक भिडियोलाई यम पुनले निर्देशन गरेका हुन् । सम्पादन प्रेम नेपालीले गरे । बागेश्वरी संगीतालयले निकालेको गीति एल्बममा ६ गीत समावेश छन् ।


गायिका बन्दनाले रौतारको स्वर निकै राम्रो रहेको सुनाइन् । उनको हिम्मत र स्वरलाई सम्मान गर्दै कृत्रिम हातका लागि सबैले सहयोग गर्नुपर्ने उनले बताइन् । संगीतकार सेन्चुरीले रौतारलाई कुशल गायिका बनाउन सके कृत्रिम हात राख्न सहज हुने बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २६, २०७५ ०८:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT