नमुना बस्ती पहिरोको जोखिममा

ज्योति कटुवाल

दैलेख — बजार सदरमुकाम नजिकैको नमुना बस्ती पहिरोको जोखिममा छ । भिरालो स्थानमा बस्ती भएकाले बर्सेनि बादी समुदायलाई पहिरोको त्रास हुने गरेको हो ।

गत वर्षको वर्षायाममा गएको पहिरोमा परी तीन जनाले ज्यान गुमाएका थिए । यस वर्ष पनि माथिबाट पहिरो जाने क्रम सुरु भएकाले स्थानीय त्रसित भएका छन् ।

स्थानीयवासीले पटक–पटक नगरपालिका र जिल्ला प्रशासन कार्यलयमा पहिरोबाट बस्ती जोगाउन माग गरे पनि बेवास्ता भएको गुनासो गरेका छन् । बादी समुदाय लामो समयदेखि लालपुर्जाविहीन जग्गामा बस्दै आएका छन् । अस्थायी वासस्थान भएकाले सुरक्षित स्थानमा आफूहरूलाई स्थानान्तरण गर्नुपर्ने स्थानीयको माग छ । ‘पानी नपरेका दिन मात्र सुत्ने गरेका छौं,’ स्थानीय पवा बादीले भनिन्, ‘आकाशमा पानी पर्न लागे रातभर जाग्राम बस्नुपर्ने बाध्यता छ ।’ उनले आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले पक्की घर बनाउन नसकिएको बताइन् । उनले वर्षौंदेखि लालपुर्जा नपाएकाले अन्यत्र स्थानान्तरण गर्न सरकारसँग माग गरिन् ।

स्थानीय शिक्षिका कमला बादीले द्वन्द्वको समयमा नमुना बस्तीमा आएर बसेको बताइन् । ‘वर्षौं बित्यो सरकारले न लालपुर्जा दियो, न जीविकोपार्जनमा सहयोग,’ उनले भनिन्, ‘अहिले पहिरोको जोखिम बढ्दै गएको छ । सबै निकायलाई यसबारे जानकारी गरायौं, कसैले वास्ता गरेनन् ।’ उनले विभिन्न निर्वाचनका बेला उम्मेदवारले स्थायी बास र जीविकोपार्जनको आश्वासन देखाए पनि अहिले फर्केर नहेरेको बताइन् । स्थानीयका अनुसार गाउँमा पहिरोको त्रास बढ्दै गए पनि स्थानीय सरकारले बेवास्ता गरिरहेको छ । नारायण नगरपालिका–६ का वडाध्यक्ष प्रकाश न्यौपानेले तत्काल पहिरो रोकथाम गर्न पहल गरिने बताए । ‘तत्कालका लागि पहिरो रोक्न ग्याबिन तारजाली राखिनेछ,’ उनले भने, ‘आगामी वर्ष उनीहरूका लागि स्थायी वासस्थानको व्यवस्था गरिनेछ ।’ उनले अधिकांश घरधुरी विपन्न भएकाले वैकल्पिक व्यवस्था गर्न नसकेको बताइन् । वर्षा भर्खर सुरु भएकाले समयमै रोकथाम गर्न सके बस्ती सुरक्षित हुने उनको भनाइ छ ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी विश्वराज न्यौपानेले बादी समुदायलाई पहिरोको त्रासबाट जोगाउन आवश्यक पहल गरिने जनाए । ‘तत्काल पहिरोको त्रासबाट उनीहरूलाई मुक्त बनाइनेछ,’ उनले भने, ‘वर्षायाम सकिएपछि विभिन्न निकायको सहयोगमा उनीहरूलाई सुरक्षित बसोबासको व्यवस्था मिलाइनेछ ।’ नारायण नगारपालिकाका प्रमुख रत्नबहादुर खड्काले नमुना बस्तीको समस्या समाधानका लागि छलफल भइरहेको जनाए ।

Yamaha

Esewa Pasal

प्रकाशित : असार २७, २०७५ ११:५२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सुत्केरी भएपछि जँचाउन बेवास्ता

हरि गौतम

रुकुम पश्चिम — आठबीसकोट नगरपालिकाकी द्वारिका विष्टले गर्भवती भएको समयमा चार पटक गर्भ जाँच गराइन् । सुत्केरी भइसकेपछि भने उनले स्वास्थ्य जाँच गर्न ध्यान दिइनन् ।

‘सुत्केरी जाँच पनि गर्नुपर्छ र ?’ सुत्केरी जाँच गरे/नगरेको बारे सोध्दा उनले भनिन्, ‘मेरो बच्चा ६ महिना बढीको भइसक्यो, खोइ मलाई त सुत्केरी जाँच गर्नुपर्छ भन्ने थाहै छैन ।’

सुत्केरी भइसकेपछि जाँच नगर्ने विष्ट एक्ली भने होइनन्, स्वास्थ्य संस्थामा होस् या घरमा सुत्केरी भएका हुन् अधिकांशले सुत्केरी जाँच गर्ने गरेका छैनन् । प्रसूतिगृहको तथ्यांक केलाउने हो भने यसको पुष्टि हुन्छ । आठबीसकोट नगरपालिका–४, गोतामकोट स्वास्थ्यचौकीस्थित प्रसूतिगृहमा साउनदेखि हालसम्म सुत्केरी भएका ६७ मध्ये एक जना पनि सुत्केरी जाँचका लागि आएका थिएनन् ।

‘एक जनाबाहेक अरू महिला चेकजाँचमा आउनुभएन,’ अनमी सुस्मिता पुनमगरले भनिन्, ‘भौगोलिक विकटता, पर्याप्त जानकारीको अभावलगायत कारण सुत्केरी जाँच नियमित हुन नसकेको हो ।’सानीभेरी गाउँपालिका–९, सिम्ली स्वास्थ्यचौकीमा रहेको प्रसूतिगृहमा चालु आर्थिक वर्षमा ८८ जना महिला सुत्केरी भएका छन् । तीमध्ये जाँचका लागि चार जना मात्रै आएका छन् । स्वास्थ्यचौकी इन्चार्ज छविलाल केसीले स्वास्थ्यचौकी नजिकैका भएकाले पनि चार जनाले सुत्केरी जाँच
गराएको बताए ।

गर्भवती भइसकेपछि ९ महिना अवधिमा चार पटक गर्भ जाँच गरेजस्तै सुत्केरी भइसकेपछि पनि चार पटक नै सुत्केरी जाँच गर्नुपर्ने हुन्छ । जिल्ला अस्पताल सल्लेका डा. बुनेशकुमार बादलले सुत्केरी भएको २४ घण्टा, तीन दिन, सात दिन र २८ दिनमा सुत्केरी जाँच गर्नुपर्ने बताए । ‘गर्भवती जाँच गरेजस्तै सुत्केरी जाँच पनि अनिवार्य हो,’ डा. बादलले भने, ‘यताका धेरैजसोले सुत्केरी जाँच गरेको पाइएन ।’ गर्भवती अवस्थाको चेकजाँचमा सबै सचेत भए पनि सुत्केरीपछिको चेकजाँचलाई बेवास्ता गर्ने गरिएको उनको भनाइ छ ।

जिल्ला अस्पतालमा रहेको प्रसूतिगृहमा सुत्केरी हुनेहरू अधिकांश पहिलो सुत्केरी जाँच हुने गरेको छ । २४ घण्टामा गर्नुपर्ने चेकजाँच गरेपछि मात्रै अस्पतालले सुत्केरीलाई घर पठाउने गरेको छ । बाँकी तीनवटा सुत्केरी जाँच भने जिल्ला अस्पतालमा पनि मुस्किल छ । सदरमुकामबाहिरका प्रसूतिगृहमा सुत्केरी हुनेहरूले त २४ घण्टाको सुत्केरी जाँच पनि गर्दैनन् । बस्ने, खाने ठाउँको व्यवस्था नहुँदा उनीहरू छिटो–छिटो घर फर्कन तयार हुन्छन् भने स्वास्थ्यसंस्थाले पनि सुत्केरी भइसकेपछि जतिसक्दो छिटो बिदा दिने गरेका छन् ।

महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका शोभा मल्लले सुत्केरी जाँच गर्नुपर्छ भन्ने जानकारी अभाव हुनु तथा भौगोलिक विकटताले सुत्केरी चेकजाँच हुन नसकेको बताइन् । ‘सुत्केरी जाँचका लागि टाढा हिँड्नुपर्छ, उनीहरूको शारीरिक अवस्था कमजोर भएका बेला भएर पनि सुत्केरी जाँच सफल भइरहेको छैन,’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : असार २७, २०७५ ११:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT