करै लिँदैन पलाता गाउँपालिकाले

जन्म, मृत्यु, विवाह दर्ता, बसाई सराई, पिछडिएको क्षेत्र सिफारिस, नाता प्रमाणित, नागरिकता सिफारिस जस्ता सेवा नि:शुल्क
तुलाराम पाण्डे

कालिकोट — देशभरका स्थानीय तहले मनपरी कर वृद्धि गरेको गुनासो आइरहँदा यहाँको विकट पलाता गाउँपालिकाले स्थानीय नागरिकलाई कर बिनै सेवा सुविधा दिने घोषणा गरेको छ ।

कालिकोटको पलाता गाउँपालिकाको प्रथम गाउँसभामा नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै अध्यक्ष लक्ष्मणबहादुर बम । तस्बिर : तुलाराम/कान्तिपुर

साउन ३० गते थिर्पूमा बसेको विशेष गाउँ सभाबाट निर्णय गरेरै पलाताका नागरिकलाई मर्का पर्ने गरी कर नलिने घोषणा गर्दै जन्म, मृत्यु, विवाह दर्ता, बसाई सराई, पिछडिएको क्षेत्र सिफारिस, नाता प्रमाणित, नागरिकता सिफारिस जस्ता सेवा नि:शुल्क दिने निर्णय गरेको हो।

पलाता कालिकोटको सबैभन्दा विकट क्षेत्रको स्थानीय तह हो। यहाँका नागरिक वर्षेनी खाद्य संकटको मारमा पर्ने गर्छन्। ज्याला मजदुरी गरेर परिवार पाल्ने पलातावासीलाई खेतबारीको उत्पादनले ३ महिना पनि खान नपुग्ने अवस्था छ।

गाउँपालिकाका ४६ मध्ये ४३ सदस्यको सहभागिता रहेको विशेष गाउँसभाले कर छुट, पालिकाको केन्द्र धौलागोह २ लोडेमा तोक्ने र ३८ वटा सामुदायिक तथा कबुलीयती वनका चौकीदार नियुक्ति लगायतको निर्णय गरेको छ।

गाउँपालिकाका अध्यक्ष लक्ष्मणबहादुर बमको प्रस्तावमा गाउँ सभामा उपस्थित सबै सदस्यले समर्थन जनाएपछि पलाता करमुक्त पालिका बनेको हो। ‘गाउँपालिकामा अधिकांश विपन्न नागरिक मात्र छन्।’ अध्यक्ष बमले भने, ‘विपन्न नागरिकबाट लिएको करले पालिकालाई केही पुग्दैन।’ सिफारिसमा लाग्ने रकम बचत हुँदा विपन्नलाई नून, तेल किन्न पुग्ने अध्यक्ष बमले बताए।

गत वर्षको गाउँ सभाबाट सबै प्रकारका सिफारिस बापत ५० रुपैयाँ लिने निर्णय गरेको गाउँपालिकाले गत असार १२ गतेको प्रथम गाउँसभामा घटाएर २५ मा झारेको थियो।

त्यही रकम पनि सर्वसाधारणले तिर्न नसक्ने र सिफरिस गर्दा गाउँपालिका अध्यक्ष र वडाध्यक्षले रसिद बोक्नुपर्ने झन्झट भएकाले कुनै शुल्क नलिने निर्णय गरिएको अध्यक्ष बमले बताए।

पलाताले गाउँपालिकाबाट निकासी हुने जडिबुटी, व्यवसाय दर्ता र संघ संस्था दर्ता तथा नवीकरणबापतको शुल्क भने लिने जनाएको छ।

यहाँबाट निकासी हुनै चिराइतो, घुची च्याउ, समयो, पाखनवेद, पाचऔलेलगायतका जडिबुटीको प्रति केजी ५ रुपैयाँदेखि एक सयसम्म राजश्व तोकको छ। त्यस्तै, साना खाले व्यवसाय होटल पसल दर्ता गर्न रु १ हजार, कम्पनी दर्ताको रु ५ हजार, समूह दर्ताको रु १ हजार र संस्था दर्ता गर्दा ५ हजार लाग्छ।

गत वर्षसम्म पञ्जीकरणलगायतका काममा न्यूनतम शुल्क लगाइए पनि यही भदौ १ गतेदेखि कूनै शुल्क नलिने निर्णय भएको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत रामप्रसाद कुस्माले बताए।

‘अति विपन्न बस्ने गाउँपालिका भएकाले सबै दैनिक जीवनसँग जोडिएका सामान्य करहरु छुट दिने निर्णय भएको हो।’ प्रशासकीय अधिकृत कुस्माले भने ‘जगगाको तिरो पनि प्रति घरधुरी ५ रुपैयाँ मात्र छ।’

गत वर्षदेखि मदिरा निषेधित क्षेत्र घोषणा गरिएको पलातामा मदिरा खाने र बेच्नेलाई भने जरिवाना छ। मदिरा सेवन गर्नेले ३ हजार र विक्रि गर्नेले ५ हजार जरिवाना तिर्नुपर्छ।

त्यस्तै, जुम्लासँग सिमाना जोडिएको तिलागुफा नगरपालिकाले पनि सर्वसाधारणलाई मर्का पर्ने गरी कुनै कर नलगाइएको जनाएको छ।

घरजग्गाको प्रति कित्ता ५ रुपैयाँ मात्र तोकेको नगरपालिकाले व्यवसाय, जडिबुटी र गिट्टी बालुवा बाहेक सबै कर छुट गरेको नगर प्रमुख रतनबहादुर शाहीले बताए।

‘नगरपालिकाले प्रदान गर्ने सबैजसो सेवा नि:शुल्क छ।’ नगर प्रमुख शाहीले भने ‘धेरै कमाउने व्यवसायीबाट सामान्य कर लगाएका छौँ।’ उनले थपे ‘पञ्जीकरण लगायतका सेवामा कुनै शुल्क लाग्दैन।’

तिलागुफा नगरपालिका स्याउ, ओखर, सिमि, आलु उत्पादनमा अगाडी छ भने यहाको जंगलमा देवदारको काठ र बहुमूल्य जडिबुटी पाइने गर्छ।

प्रकाशित : भाद्र ४, २०७५ १५:४४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गाउँ निर्माणको जिम्मा युवालाई

विकास निर्माण कार्यदल गठन गरी युवालाई गाउँमै रोजगारी दिन थालिएको छ । गाउँपालिकाले मासिक २४ हजार तलब र डेढ लाखको दुर्घटना बिमा गरिदिएको छ ।
तुलाराम पाण्डे

पलाता (कालीकोट) — पलाता गाउँपालिकाले ‘विकास निर्माण कार्यदल’ गठन गरी युवालाई वर्षभरि रोजगारी दिन थालेको छ । ‘सके खाडी नसके काला पहाड’ भन्दै बिदेसिने युवालाई गाउँमै रोक्न कार्यदल गठन गरिएको हो ।

कालिकोटको पलाता गाउँपालिकाले निर्माण गरेको पलाता निर्माण युवा कार्य दलका सदस्यहरू थिर्पु–धौलागोह सडक निर्माण गर्दै । तस्बिर : तुलाराम । कान्तिपुर

गाउँपालिका अध्यक्ष लक्ष्मण बमले पलातामा युवा पलायन रोक्न गत वर्षदेखि कार्यदल गठन गरेर परिचालन गरिएको बताए । ‘आफ्नो गाउँठाउँ बनाउन युवा सहभागिता महत्त्वपूर्ण छ,’ उनले भने, ‘पलायन रोक्न गाउँपालिकाले बजेटसहित निर्माणको जिम्मा युवालाई दिएको छ ।’ गत वर्ष प्रत्येक वडाबाट १०/१० जनाका दरले ९० र गाउँपालिका अध्यक्षले छनोट गरेका १० गरी सय युवा छनोट गरिएका थिए ।

गाउँपालिकाले यस वर्ष एक सय ५० युवालाई नियुक्ति नै दिएर मासिक २४ हजार रुपैयाँ पाउने गरी निर्माणमा खटाएको छ । गत वर्ष विकास निर्माणमा विनियोजित बजेटबाटै दैनिक ८ सय ज्याला पाएका युवालाई यस वर्ष मासिक रूपमा तलब दिन गाउँपालिकाले नीति बनाएरै २ करोड ९० लाख बजेट छुट्याएको छ ।

साबिकका थिर्पु, खीन र धौलागोह गाविस मिलेर बनेको पलाता बर्सेनि सुक्खा खडेरी, खाद्यान्न अभाव, यातायातको असुविधा र खानेपानी अभावजस्ता समस्यासँग जुध्दै आएको छ । हिउँदमा गाउँमा वृद्ध, महिला र बालबालिका मात्र घरमा बस्ने गर्छन् । युवा रोजगारीका लागि खाडी तथा भारतको कालापहाड जान बाध्य छन् ।

निर्माण कार्यदलका लागि पोसाक, एक लाख ५० हजारको दुर्घटना बिमाको व्यवस्था गरिएको छ । महिनामा २४ दिन विकास निर्माणको काममा खटिने युवाले ६ दिन सरसफाइमा संलग्न हुने गरेको स्थानीय युवा पूर्णसिंह बमले बताए । कार्य दलका सदस्यले सामाजिक लगानी कोषबापत मासिक २ हजार जम्मा गर्ने गरेका छन् भने व्यक्तिगत मुद्दती खातामा मासिक २ हजार जम्मा गर्छन् ।

गत वर्ष आफ्नै गाउँपालिकामा बसेर निर्माणको काम गर्दा एक लाख १८ हजार रुपैयाँ कमाइ भएको वडा ९ की सुलछिना बमले बताइन् । कक्षा १२ सम्म अध्ययन गरेकी बम गाउँमा बेरोजगार थिइन् । गाउपालिकाले १५ जनाको दरले समूह विभाजन गरी खानेपानी निर्माण, सडक निर्माण र विद्यालय भवन निर्माणजस्ता काममा खटाएको छ ।

कार्यदललाई व्यवस्थित रूपले सञ्चालन गर्न ९ वडाका ९ जना टोली कमान्डर र एक गाउँपालिका अध्यक्षसँग रहने गरी १० वटा सञ्चार सेट पनि यसै महिनादेखि उपलब्ध गराउने तयारी छ । गाउँ छाडेर हिँड्ने युवालाई आफ्नै गाउँमै आर्कषण प्याकेज सञ्चालन गर्नु राम्रो काम भएको राष्ट्रिय योजना आयोगका सदस्य मीनबहादुर शाहीले बताए ।

गाउँपालिकाले आगामी वर्षभित्र एक घर एक धारा, एक बस्ती एक ट्ंयाकी, एक गाउँ एक उत्पादन, सबै वडामा सडक सञ्जाल पुर्‍याउन काम गरिरहेको जनाएको छ । पलाताका खीन, धौलागोह र थिर्पुमा खानेपानी पुर्‍याउन गाउँपालिकाले वार्षिक पुँजीगत बजेटको २० प्रतिशत रकम विनियोजन गरेको छ । वस्तीबाट २४ किलोमटिर टाढाको खानेपानी धौलागोहमा ल्याउन पानबहादुर रोकाया, देव विश्वकर्मा र धर्मदत्त न्यौपानेको नेतृत्वमा ३ वटा समूह तलसेरी खानेपानी र विद्यालय निर्माणमा खटाएको छ ।

त्यस्तै, कुम्मबहादुर बमको नेतृत्वमा वडा नं ७ र ८ को खानेपानी, सिँचाइ र सडक निर्माणमा खटाएको छ । धीरवहादुर बमको समूहलाई दुर्सीगाड जलविद्युत् निर्माण र सूर्यबहादुर बमको समूहलाई थिर्पु सडक निर्माणमा खटाइएको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

सुरुमा गाउँपालिका अध्यक्षले आफ्नो सुरक्षाका लागि कार्यदलको अवधारणा ल्याएको भनेर केहीले आलोचना गरे पनि हाल सबैले कार्यदलको काम प्रभावकारी भएको बताउन थालेको वडा नं ९ का अध्यक्ष टक्कवहादुर बमले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ४, २०७५ ०७:३३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT