सोलार पम्पिङबाट खानेपानी

‘पानीकै पिरलोले छोराछोरीको पढाइ बिग्रेको थियो,’ देवस्थलकी कल्पना विकले भनिन्,‘सोलारबाट तानेपछि त आँगनमै आयो ।’
प्रकाश अधिकारी

सुर्खेत — बराहताल गाउँपालिका–५ स्थित चेपाङ बस्तीलाई दशकौंदेखि खानेपानीकै समस्याले पिरोलेको थियो । बस्तीदेखि करिब ९ सय मिटर तल मुहान हुँदा खानेपानी लिन बाटोमै समय बित्थ्यो ।

सुर्खेतको भेरीगंगा नगरपालिका लेखपराजुलस्थित माथिल्लो भर्‍याङमा सौर्य ऊर्जा पानी पम्पिङ आयोजना । तस्बिर : कान्तिपुर

‘बस्तीदेखि मुहान धेरै तल रहेको’ कारणले विगतमा यहाँ खानेपानी योजना नै पारिन्थेन । त्यही भएर उपभोक्ताले आफ्नो बस्तीमा पानीको योजना आउला भन्ने आशा पनि मारिसकेका थिए ।

जब, सौर्य उर्जाको माध्यमबाट बस्तीभन्दा तल रहेको मुहानको पानीलाई लिफ्ट गर्ने योजना आयो तब चेपाङवासीमा खुसीको सीमा नै रहेन । श्रमदान जुटाएर ‘असम्भव’ ठानिएको योजना पूरा गर्न कम्मर कसे । स्थानीय गौमती राम्जालीले आफूहरूको ठूलो समस्या अन्त्य भएको बताइन् । ‘त्यति तलबाट पानी के आउला भनेर पत्याएकै थिएनौं, उनले भनिन्, ‘घर–घरमा धारा हुँदा पानीको दु:ख सकियो ।’ ५३ घरधुरीले पिउनेपानीका साथै पर्याप्त सिँचाइ सुविधा पाएका छन् ।

Yamaha

दलित, जनजाति र चेपाङको बाहुल्य बस्ती खानेपानी समस्या समाधानपछि व्यावसायिक तरकारी खेतीमा जुटेको छ । नजिकै बजार भएकाले कृषकहरूमा उत्पादन कसले बढी गर्ने भन्नेमै प्रतिस्पर्धा चलेको छ । ३१ सय २० वाट क्षमताको सोलारले पम्पिङ गरेर बस्तीमाथि २ ट्यांकीमा पानी भण्डारण हुने गर्दछ । फिल्टर ट्यांकीबाट १३ धारामा आपूर्तिको व्यवस्था मिलाइएको छ ।

बराहताल गाउँपालिका, सुन्दर नेपाल संस्था र उपभोक्ताको संयुक्त प्रयासमा खारेपानी ग्रामीण सौर्य ऊर्जा बहुउद्देश्यीय पानी प्रणाली परियोजना सम्पन्न भएको हो । सोलार मुस दोस्रो चरणअन्तर्गत गत वर्ष वैशाखदेखि निर्माण सुरु आयोजना हालै सम्पन्न भएको हो । वैकल्पिक ऊर्जा प्रवद्र्धन केन्द्र, सोलार मुस, गाउँपालिका र समुदायको सहयोगमा २९ लाख १८ हजार रुपैयाँमा योजना सम्पन्न भएको हो ।

गाउँपालिकाका अध्यक्ष तेजबहादुर बस्नेतले भौगोलिक विकटता कारण सोलार लिफ्टिङ योजना प्रभावकारी भएको बताए । ‘असम्भव देखिने ठाउँबाट खानेपानी आएपछि उपभोक्ता हर्षित छन्, यसले हामीलाई पनि उत्साह थप्यो,’ उनले भने, ‘लेखगाउँ र चेपाङ भेरी छालमा पनि यस्तै आयोजना सञ्चालन गर्दैछौं ।’ यी आयोजनाका लागि प्रदेश सरकार र दातृ निकायसँग बजेट माग गर्ने उनले बताए ।

खारेपानीजस्तै सुर्खेतका अन्य तीन स्थानमा पनि सौर्य ऊर्जा बहुउद्देश्यीय पानी प्रणाली सञ्चालनमा आएको छ । त्यसका लागि रिन्युएबल वल्र्डले आर्थिक तथा प्राविधिक व्यवस्थापन जुटाएको हो । भेरीगंगा नगरपालिकामा पर्ने देवस्थल, माथिल्लो भर्‍याङ र गुर्भाकोट नगरपालिकाको नादेकोटमा सौर्य ऊर्जाबाट पानी पम्पिङ गरिएको छ । यी आयोजना हालै सम्पन्न भएका छन् । आमखोली गोठेली आयोजनामा ५२ सय वाटको सोलार जडान गरिएको छ ।

अग्लो स्थानमा बस्ती हुनु र नजिकै पानीका मुहान नहुँदा स्थानीयले वर्षौंसम्म दु:ख झेल्नुपरेको थियो । ‘गाग्रीमा पानी बोकेरै दिन बिते, पानीकै पिरलोले छोराछोरीको पढाइ बिग्रेको थियो,’ देवस्थलकी कल्पना विकले भनिन्, ‘हामीलाई त विश्वासै थिएन, सोलारबाट तानेपछि त आँगनमै आयो ।’

लिफ्टिङ गरेर माथिल्लो भर्‍याङमा एक सय ८६ मिटर र देवस्थलमा ८४ मिटरमाथि पानी लगिएको छ । माथिल्लो भर्‍याङमा ३९, देवस्थलमा २९ र गुर्भाकोटको नादेकोटमा १३ घरधुरीले खानेपानीको सुविधा उपभोग गर्न पाएका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७५ ०९:१४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हाइकेयर युनिट सञ्चालन

कान्तिपुर संवाददाता

दैलेख — बिरामीको उपचारका लागि जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले ‘हाइकेयर युनिट’ सञ्चालनमा ल्याएको छ । युनिटमा उपचाररत बिरामीको २४ सैं घण्टा स्टाफ नर्सले रेखदेख गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ ।

एक घण्टाको फरकमा चिकित्सकले समेत बिरामीको अवस्थाबारे निरीक्षण गर्नेछन् । बिहीबार युनिटको औपचारिक उद्घाटन भए पनि यसअघि नै गम्भीर समस्या भएका एक दर्जन बढी बिरामीले उपचार लिइसकेका छन् ।

डा. नीरञ्जन पन्तले बिरामीको उपचारलाई प्रभावकारी बनाउन हाइकेयर युनिट सञ्चालनमा ल्याएको बताए । ‘अन्य बिरामीको तुलनामा हाइकेयर युनिटमा राखिएका बिरामीको बढी चेकजाँच र रेखदेख गरिन्छ,’ उनले भने, ‘युनिट स्थापनापछि बिरामीलाई जिल्लाबाहिर रेफर गर्नुपर्ने अवस्था टरेको छ ।’ उनका अनुसार गुणस्तरीय उपचारका लागि जिल्ला अस्पतालमा उपकरण थप गर्दै लगिएको छ ।

जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख प्रेम थापाले बिरामीको रेफर दर घट्दै जाने बताए । उनले बिरामीलाई गाडी रिजर्भ गरेर रातारात सुर्खेत, नेपालगन्जलगायतका ठाउँमा लिनुपर्ने बाध्यता टरेको जनाए ।

नारायण नगरपालिकाकी कार्यवाहक प्रमुख सावित्री मल्लले स्थानीयवासीलाई स्वास्थ्य सेवाको प्रत्याभूति दिन सक्रिय भएको बताइन् । उनले जिल्ला अस्पतालमा उपकरण थप गर्दै जाने जनाइन् ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७५ ०९:१३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT