झोलुंगे पुलका लागि हारगुहार

भेरीमा डुंगा, ट्युब पल्टिएर बर्सेनि बग्छन् स्थानीय
प्रकाश अधिकारी

सुर्खेत — भेरीगंगा नगरपालिका–१ को बसेरी र वीरेन्द्रनगर–९ थापाडेरा क्षेत्रमा पर्ने भेरी नदीमा पुल नहुँदा स्थानीयवासीले वर्षौंदेखि सास्ती भोग्नुपरेको छ । पुल नहुँदा दस वर्षको त्यस क्षेत्रका १४ जनाले ज्यान गुमाइसकेका छन् ।

झोलुंगे पुलका लागि वर्षौंदेखि स्थानीयको माग सुनुवाइ हुन सकेको छैन । जसले गर्दा दैनिक डुंगा र ट्युबको भरमा जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ । भेरीगंगाका वडा सदस्य हरिबहादुर थापाले भेरीमा पुल नहुँदा ३० गाउँका २२ सयभन्दा बढी घरधुरीलाई समस्या परेको बताए । भेरीगंगा नगरको वडा कार्यालयले साउन २३ गते स्थानीय पूर्वाधार विभाग, पुल्चोक ललितपुरलाई पत्राचार गर्दै पुल निर्माणमा सहयोग गर्न अनुरोध गरेको छ ।

‘जनतालाई आउजाउ गर्न, कृषि, पशु उत्पादनलाई बिक्री गर्न वितरण समस्या छ,’ उनले भने, ‘स्थानीय बजेटबाट झोलुंगे पुल निर्माण सम्भव छैन, त्यही भएर झोलुंगे पुल आयोजनालाई लिखित अनुरोध गरेका हौं, अझैं सुनुवाइ भएको छैन ।’ भेरी नदीमा एक सय २० मिटर लम्बाइ छ ।

Yamaha

बर्खाको उर्लंदो भेलमा स्थानीयवासी, बटुवाहरूले डुंगा, ट्युबको भरमा यात्रा गर्नुपरेको छ । वीरेन्द्रनगर ९ का अध्यक्ष सुरेश मानन्धरले पनि पुलका लागि स्थानीय पूर्वाधार विभाग र झोलुंगे पुल आयोजनालाई लिखित पत्राचार गरेको जानकारी दिए । ‘उक्त खण्डमा पुल नभएकाले धेरै समस्या छ, दुई नगरका बासिन्दालाई आउजाउ गर्नै सास्ती छ,’ मानन्धरले भने ।

वीरेन्द्रनगरले पनि भदौ १४ गते पुल निर्माणका लागि विभागसमक्ष अनुरोध गरेको छ । ०५४ सालयता गत वर्षसम्म गरी १४ जनाले अकालमै ज्यान गुमाएका छन् । ०५५ सालयता डुंगा पल्टिएर भेरीगंगाका २० वर्षीय लीलाराम जैसी, ९ वर्षीय उर्मिला शर्मा, ३६ वर्षीय नरेन्द्र शर्मा, २४ वर्षीय अमृता घर्ती, ४६ वर्षीय कृपाराम जैसी, १४ वर्षीय दिनेश रावत, २९ वर्षीय रामबहादुर थापाको नदी तर्ने क्रममा मृत्यु भएको थियो ।

त्यस्तै, ४५ वर्षीय भोजबहादुर राना, ४२ वर्षीय हरिबहादुर कार्की, ३८ वर्षीय बलबहादुर राम्जाली, ११ वर्षीय हरिबहादुर थापा र २१ वर्षीय वैकुण्ठ थापाको डुंगा पल्टिएर ज्यान गएको हो । गत वर्षमात्रै भेरी तर्ने क्रममा ३० वर्षीया कल्पना राना र १८ वर्षीय नरबहादुर बुढा मगरको मृत्यु भएको थियो । भेरीगंगाले स्थानीय पूर्वाधार विभागमा मृतकको नाम–ठेगाना पनि उल्लेख गरेर आयोजना माग गरेको छ ।

स्थानीयवासीसमेत रहेका पत्रकार दीपक बुढाको समन्वयमा तत्काल पुल योजना नपरे पनि दबाबका लागि उपभोक्ता समिति गठन गरिएको छ । भेरीगंगा बसेरी र वीरेन्द्रनगर ९ थापाडेराका बासिन्दाको भेलाले दरे बुढाको अध्यक्षतामा १० सदस्यीय समिति गठन गरेको हो । ‘सबै प्रक्रिया पूरा गरेर आयोजना माग गरेका छौं,’ उनले भने, ‘यसै वर्ष पुलको योजना पार्न यही उपभोक्ता समितिले आवश्यक दबाब दिनेछ ।’

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:५९
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बुढेसकालमा ‘बोझ’

ज्ञान र दक्षताका भण्डार मानिने ज्येष्ठ नागरिक सबैभन्दा नजिक ठानिएका श्रीमान्/श्रीमती र छोराछोरीबाटै तिरष्कृत छन् ।
दुर्गालाल केसी

दाङ — घोराही ११ बाँसगजेरीका ८० वर्षीय दुर्गाप्रसाद पाण्डेले भएको सम्पत्ति श्रीमती र छोराका नाममा गरे । आखिर सम्पत्ति लिएर कहाँ जानु छ र भन्ने सोचे । तर, समय सोचेजस्तो नहुँदो रहेछ । पाण्डे मूत्रथैलीको समस्याले थलिए ।

सन्तान र श्रीमतीले बेवास्ता गरेपछि वृद्धाश्रममा बसिरहेका घोराही ११ बाँसगजेरीका ८० वर्षीय दुर्गाप्रसाद पाण्डे । तस्विर : दुर्गालाल

चितवनका अस्पतालमा गएर शल्यक्रिया गर्नुपर्ने भयो । खर्च धेरै लाग्न थाल्यो । त्यसपछि श्रीमती, छोरा र बुहारी घरजग्गा बेचेर बर्दिया गए । उनी एक्ला भए । ‘मनले उनीहरू खोज्दै जान मानेन । तीन वर्षजति भाइ र आफन्तको घरमा माग्दै खाँदै गरें,’ उनले भने, ‘तर, त्यसरी सधैं चल्ने अवस्था भएन । शारीरिक अस्वस्थताका कारण काम गरी खाने स्थिति भएन ।’

गत वर्ष बसाइँ सरेको ठाउँ खोज्दै बर्दिया पुगे । ‘त्यहाँ पनि छोरा र आमाको छुट्टाछुट्टै घर रहेछ । एक महिना बस्दा पनि श्रीमतीले मतलब गरिनन्,’ उनले भने, ‘सबै दिक्क भएजस्तो लाग्यो । त्यसपछि किन बस्नु भनेर दाङ फर्कें । भाञ्जीले वृद्धाश्रममा ल्याएर राखिदिइन् ।’ गत असोजदेखि उनी घोराही १६ तेरौटेस्थित आश्रममा छन् ।

आश्रममा आएपछि उनले छोराको निधन भएको खबर पाए । तर, बर्दिया जान सकेनन् । छोरीको पहिले नै निधन भइसकेको थियो । यहाँ रहेको छोराको नामको तीन कट्ठा जग्गा बिक्री गर्न बाँकी थियो । उक्त जग्गा लिने क्रममा नाति/नतिना आश्रममै आए तर घर जाऔं भनेनन् । ‘श्रीमती वडा कार्यालयसम्म आएकी रहिछन् तर यहाँ आइनन्,’ उनले भने, ‘बुढेसकालमा सबैभन्दा नजिकका भन्नेले पनि हेला गर्ने रहेछन् ।’ श्रीमती लीलावती उनीभन्दा १२ वर्ष कान्छी छन् । श्रीमतीको उमेर भएकाले बेवास्ता गरेको उनले गुनासो गरे ।

वृद्ध अवस्थामा असहाय भएर वृद्धाश्रम पुगेकी रुकुम नुवाकोटकी ७६ वर्षीया लली चन्द । तस्बिर : दुर्गालाल

उमेरमा कमैया, बुढेसकालमा बेसहारा
घोराही १४ लुहासुरमाका होलप्रसाद चौधरी एउटै घरमा २२ वर्ष कमैया बसे । उनका बाबु पनि त्यही घरमा कमैया थिए । जमिन्दारकै घरमा बुबा र उनकी पत्नी कल्चीको मृत्यु भयो । कमलरी अवस्थामै दुई छोरीको विवाह भयो । सबैले छोडदै गएपछि उनी एक्लिए ।

‘उमेर ढल्कँदै गयो, काम गर्न गाह्रो भयो, त्यसपछि कमैया छाडेर छोरीको घरमा बस्न थालें,’ उनले भने, ‘छोरीको घरमा सजिलो भएन । विस्तारै राम्रो मान्न छाडे अनि बेवारिसे भएँ ।’ छोरीहरूले हेरचाह गर्ने अवस्था नदेखेपछि उनी दुई वर्षअघि वृद्धाश्रममा पुगे ।

दमको रोगले ग्रस्त छन् । राम्ररी बोल्न सक्दैनन्, केही पाइला हिँड्न सक्दैनन् । उमेर पनि उनलाई राम्ररी थाहा छैन, ‘७० वर्ष पुगें कि †’ भन्ने अनुमान गर्छन् । अरूले कमैयाबापत जग्गा पाए तर उनी अनपढ थिए, केही थाहा पाएनन् । ‘अरूले जग्गा पाएछन्, म त्यतिबेला पनि कमैया बसिरहेकै थिएँ । केही थाहा भएन,’ उनले भने, ‘जमिन्दारले नाम दर्ता गरिदिएको भए हुन्थ्यो । आफ्नो घरजग्गा कतै छैन । काम गर्न नसक्ने भएपछि वृद्धाश्रममा नआई सुखै भएन ।’

वृद्धाश्रममा आएको दुई वर्षसम्म पनि छोरीहरू भेट्न आएका छैनन् । बुढेसकालको अवस्था सम्झेर भक्कानिन्छन् । ‘न आफ्नो घरवास भयो, न कोही भरोसा । उमेर हुँदासम्म अर्काको घरमा कमैया भइयो, अहिले घर न घाटको,’ उनले भने, ‘उमेर गएपछि कसैले पनि हेर्दो रहेनछ । सबैले कामलाई माया गर्दा रहेछन् ।’ पुस्तादेखि कमैया बसे पनि अहिले उनको साथमा केही छैन । न बुबाको साथमा थियो ।

काम गर्दासम्म पेट पाल्नसम्म सके तर बुढेसकालमा केही बाँकी रहेन । ‘बुबाको त काम गर्दागर्दै जमिन्दारकै घरमा मृत्यु भयो र सुख पाउनुभयो,’ उनले भने, ‘म बाँचेर दु:ख पाएँ । न मर्न सकिन्छ, न बाँचेर सन्तोष छ ।’ नागरिकता पनि जमिन्दारले नै बनाइदिए । ०२५ सालको जन्ममिति लेखाइ दिएछन् । अहिले वृद्धभत्ता खानलाई समेत उमेर पुगेको छैन । सबै अर्काको भर पर्नुपर्ने अवस्थाले उनले अहिले दु:ख पाइरहेका छन् ।

जीवनभर कमैया बसेर बुढेसकालमा बेसहारा भएका घोराहीका ७० वर्षीय होलप्रसाद चौधरी । तस्विर : दुर्गालाल

समाजकै अपहेलना
कुष्ठ रोग लागेपछि लली चन्द रुकुमको नुवाकोट चौताराबाट घोराही झरिन् । उपचार गरिन् तर गाउँ फर्कने अवस्था भएन । ‘कोही पनि मेरो नजिक आउँदैनथे । मलाई छिछिदुरदुर गर्थे । आफन्तहरूले समेत टाढैबाट हेर्थे,’ उनले भनिन्, ‘उपचारपछि तीनपटक रुकुम गएँ तर बस्ने अवस्था भएन । छोराबुहारीले पनि पाल्लान्जस्तो लागेन अनि फर्केर दाङ नै आएँ ।’ ०५४ मा श्रीमान्को मृत्यु भएपछि झन् उनको सहारा कोही भएन ।

केही समय दाङमै कान्छो छोरालाई पालेर बसिन् तर उक्त छोरा पनि भारततिर भासिएपछि उनी पनि वृद्धाश्रममा पुगिन् । २१ नातिनातिना र १२ पनातिपनातिना देखिसकेकी ७६ वर्षीया चन्द अहिले बेसहारा छिन् । ‘ज्योतिषीले ८५ वर्ष बाँच्छेस् भनेका छन्, कसरी बाँच्ने होला ? मलाई त दिन काट्नै गाह्रो भयो,’ उनले भनिन्, ‘अब त छिट्टै जान पाए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ । यो दु:खी दिन कति लम्ब्याउनू ?’

वृद्धाश्रमबाट घोराही बजारसम्मको दूरी चार किलोमिटर हो । बल्लबल्ल सेवार खोला पार गरेर सडकछेउमा लामो समय गाडी कुर्दा पनि रोकिँदैन । ‘नजिकको यात्रा भनेर गाडीले रोक्नै मन गर्दैनन् । रोकिहाले पनि चढ्न र ओर्लन साह्रै गाह्रो हुन्छ,’ उनले भनिन्, ‘गाडीमा बस्ने ठाउँ पाइँदैन । धकेलाधकेल हुन्छ । चढ्नै गाह्रो, चढे ओर्लन गाह्रो ।’ सरकारी कार्यालयमा सेवा लिन पुग्दा पनि भीडभाड र अस्तव्यस्तता उस्तै । ‘लट्ठी टेक्दै कार्यालय पुगे पनि कता के काम हुन्छ, थाहा हुँदैन,’ उनले भनिन्, ‘यता सोध्यो, उता पठाउँछन्, उता सोधे यता । हामीलाई कामै गराउन गाह्रो हुन्छ । बूढाबूढीलाई सजिलै काम गराइदिऔं भनेर सोच्ने मान्छे नै कम छन् ।’

घोराही १८ मसिनाकी ६० वर्षीया लालकुमारी पुरी पनि बुहारीसँग बसिखान सक्ने अवस्था नभएपछि एक वर्षअघि वृद्धाश्रम पुगिन् । ‘श्रीमान् अर्को विवाह गरेर भारत पसेको १५ वर्ष बित्यो । एक मात्र छोरो पनि भारतमै छ । घरमा बुहारीले राम्रो मानिन,’ उनले भनिन्, ‘घरमा गाली खाएर बस्नुभन्दा वृद्धाश्रम नै बेस । जति बाँचिन्छ यहीं बाँच्ने । अब कतै जान्नँ ।’

घरकाले नै हेला गरेपछि समाजमा वृद्धवृद्धालाई झनै अपमान खेप्नुपर्ने अवस्था रहेको उनले बताइन् । ‘आफ्नै नजिकका मान्छे र सन्तानले हेला गरेपछि अरूले के राम्रो मानून् ?,’ उनले भनिन्, ‘हामीलाई सबैतिरबाट बेवास्ता छ, कसैले केही हेर्दैन ।’

सम्मान र संरक्षणको अभाव
समाज र राज्यले ज्येष्ठ नागरिकलाई उचित सम्मान र संरक्षण गर्न नसकेको ज्येष्ठ नागरिक सरोकार केन्द्रका अध्यक्ष भूपाल गिरी बताउँछन् । समाजमा ज्येष्ठ नागरिकलाई बोझका रूपमा लिने प्रवृत्ति बढदै गएको उनले बताए । ‘ज्येष्ठ नागरिकसँग विभिन्न ज्ञान र दक्षताको भण्डार छ । त्यसलाई ग्रहण गर्न सकेमा नयाँ पुस्तालाई मार्गदर्शन हुन्छ तर यहाँ तिरस्कार गर्ने प्रवृत्ति बढेको छ,’ उनले भने, ‘वृद्धवृद्धा सडकमा आइरहेका छन् । सन्तान विभिन्न अवसर खोज्दै विदेशिइरहेका छन् । यसले समाजलाई सही दिशामा लैजाँदैन ।’

नयाँ पुस्तालाई वृद्धवृद्धाको सम्मान र स्याहारबारे प्रशिक्षित गर्न आवश्यक रहेको उनले बताए । विद्यालय पढदै गरेका बालबालिकालाई ज्येष्ठ नागरिकप्रतिको दायित्वबारे सिकाउन आवश्यक रहेको उनको बुझाइ छ । ‘कतिपय बालबालिकालाई वृद्धाश्रममा ल्याएर वृद्धवृद्धा सँग अन्तक्र्रिया गराउन पनि थालिएको छ,’ उनले भने, ‘यसले केही शिक्षा त अवश्य दिन्छ । यो शिक्षा अब सबैले दिन जरुरी छ ।’

सार्वजनिक सेवामा पनि ज्येष्ठ नागरिक प्राथमिकता पर्न नसकेको उनले बताए । स्वास्थ्य सेवा र गाडीमा आरक्षण तथा छुट पाउन साह्रै समस्या रहेको उनले बताए । ‘अस्पतालमा घण्टांै लाइन लाग्नुपर्छ । उपचारमा सहुलियत पाउन पनि धेरै गाह्रो छ,’ उनले भने, ‘गाडीमा ज्येष्ठ नगारिक सिट लेखे पनि बस्न पाइँदैन । यसमा कोही गम्भीर छैन । भाडामा छुट माग्दा त झगडा नै गर्छन् ।’ आफैं असहाय भएका ज्येष्ठ नागरिकले सहजै सेवा पाउन झनै कठिन भएको उनले बताए ।

स्थानीय तहले दिवा जमघट केन्द्र बनाएर ज्येष्ठ नागरिकका अनुभवलाई संरक्षण गर्न सक्ने उनको सुझाव छ । ‘हरेक वडाले ज्येष्ठ नागरिक दिवा जमघट केन्द्र बनाएर उनीहरूका अनुभव र सीपहरू ग्रहण गर्न सक्छ,’ उनले भने, ‘उनीहरूसँगको बहुमूल्य अनुभव बचाइराख्न आवश्यक छ । उनीहरूप्रतिको सम्मान र संरक्षण पनि सबैले सिक्न आवश्यक छ ।’

प्रकाशित : भाद्र २३, २०७५ ०९:५६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT