बसाइ व्यवस्थापनले विद्यार्थी चाप

विप्लव महर्जन

सल्यान — बाल विकास केन्द्रमा बसाइ व्यवस्थापन भएपछि दार्मा र कुमाख गाउँपालिकाका सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थी संख्या बढ्दै गएको छ  । यहाँका सामुदायिक विद्यालयमा विद्यार्थी बस्नका लागि कुसन, खेलौना, बालमैत्री टेबुल, र्‍याकलगायत व्यवस्था गरिएको छ  ।

बालमैत्री बसाइ व्यवस्थापनसहितको कक्षामा बसेर पढ्दै र खेल्दै सल्यानको जनकल्याण आधारभूत विद्यालय स्यालागाउँ दार्माकोटका बालबालिका । तस्बिर: विप्लव/कान्तिपुर

विद्यार्थीले भुइँमै लेख्न सकिने व्यवस्था मिलाइएको छ । साना विद्यार्थी निद्रा लागेको बेला त्यही सुत्न सक्छन् । बसाइ व्यवस्थापनले विद्यार्थीका कपडा सफा हुने गरेको शिक्षकको भनाइ छ । जनकल्याण आधारभूत विद्यालय स्यालागाउँ, दार्माकोटमा गत वर्षसम्म बाल विकास केन्द्रमा दुई जनामात्र विद्यार्थी नियमित आउने गरेका थिए । बसाइ व्यवस्थापनपछि यस वर्ष ३० जना अध्ययनरत छन् ।

बसाइ व्यवस्थापनका कारण बालबालिकाले विद्यालयमा सजिलै समय बिताउने गरेको विद्यालयकी प्रधानाध्यापक तुलाकुमारी चन्दले बताइन् । ‘बसाइ व्यवस्थापनका कारण बालबालिकाले घरभन्दा विद्यालयको वातावरण मन पराउन थालेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘त्यसैले विद्यार्थीको संख्या बढेको छ, सबै बालबालिका नियमित विद्यालय आउँछन् र पूरै विद्यालय समयमा कक्षाकोठामै बस्छन् ।’ १० देखि २ बजेसम्ममात्र कक्षा सञ्चालन हुने भए पनि केही बालबालिका दिउँसो ४ बजेसम्मै विद्यालमा बस्ने गरेको उनको भनाइ छ ।

Yamaha


नियमित विद्यालय आउने बानी पर्न थालेपछि अभिभावकले बालबालिकाको पठनपाठनमा समेत ध्यान दिन थालेका छन् । अभिभावक आफैं विद्यार्थी ल्याएर आउने गरेको बाल विकास सहयोगी कार्यकर्ता देवी केसीले बताइन् । साना बालबालिकालाई पढाइका साथै खेल, चित्र, गीत, अभिनय र नाचबाट शिक्षण गराइने उनको भनाइ छ । विभिन्न खेलौनाको माध्यमबाट बालबालिकाले छिटो सिक्ने गरेको उनले जानकारी दिइन् ।


बसाइँ व्यवस्थापनले बाल बालिकामा धेरै परिवर्तन आएको बालकल्याण आधारभूत विद्यालय घुसखोलाका प्रधानाध्यापक मानबहादुर नेपालीले बताए । उनका अनुसार बाल विकास केन्द्रमा २० जना विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । विगतमा कक्षाकोठा व्यवस्थापन राम्रो नहुँदा बालबालिका धुलाम्मेमा बसेर पढ्न बाध्य थिए । धूलोका कारण बालबालिकाको कपडा फोहोर हुने, पढ्न मन नमान्ने जस्ता समस्या थियो । बसाइँ व्यवस्थापन भएपछि बालबालिकाले अतिरिक्त क्रियाकलापमार्फत पाठ्यक्रमको सिकाइ हासिल गर्ने गरेका छन् ।


बसाइँ व्यवस्थापनका लागि सेभ द चिल्ड्रेनले विभिन्न सामग्री उपलब्ध गराएको हो । विद्यालय निरीक्षक चन्द्रबहादुर बुढाका अनुसार बसाइँ व्यवस्थापन र विभिन्न शैक्षिक सामग्रीको व्यवस्था भएपछि बालबालिकाको बानीमा समेत सुधार आएको छ । विद्यार्थीले पढाइमा ध्यान दिन थालेको उनले बताए ।

प्रकाशित : आश्विन २६, २०७५ १०:५६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गाउँमा गुन्जियो सखिया

सखिया संरक्षणमा विद्यार्थी
कमल पन्थी

बर्दिया — दसैं नजिकिएपछि जिल्लास्थित बारबर्दिया नगरपालिका ११ बेलभारका थारू समुदायका किशोरकिशोरी परम्परादेखि चलिआएका आफ्ना मौलिक संस्कृति जोगाउन जुटेका छन्  । उनीहरू संस्कृति लोप हुन थालेपछि जिल्लाभर अभियान सञ्चालन गर्ने तयारीमा छन्  ।

दसैं आगमनसँगै बर्दिया ११ बेलभारमा थारू समुदाय सखिया नाच्दै । तस्बिर : कमल/कान्तिपुर

रोजागारीका लागि जिल्ला र मुलुकबाहिर रहेका आफन्त मुलुक फर्किन थालेपछि यहाँ दसैंको रौनक सुरु भइसकेको छ । गाउँघरमा मादल बजेको सुनिन्छ । दिनहँु महाभारतमा आधारित सखिया नाचलाई निरन्तरता दिन थालेका छन् । यहाँ मिश्रित संस्कृतिले ठाउँ लिएपछि समुदायमा प्रचलित सखिया नाच हराउन थालेको थियो । रौनकता हराउन नदिन यहाँका विद्यार्थी लागेका छन् ।


दसैंको पूर्णिमासम्म सञ्चालन हुने सखिया नाचले गाउँमा रौनक हुन्छ । स्थानीय युवा, युवतीदेखि वृद्धसम्म उत्साहित छन् । वडा नम्बर ११ का अध्यक्ष अजय चौधरीले अन्य गाउँबाट थारू संस्कृति हराए पनि यहाँ चाडपर्वलगायत विशेष कार्यक्रममा नाच प्रस्तुत गर्ने गरेको बताए । संस्कृति बचाउन वडा कार्यालयले यहाँका युवायुवतीलाई आर्थिक सहयोग गरेकाले उत्साह बढेको उनले जनाए । दिनभर खेतमा काम सकिएर आएका किसान राति खाना खाएर नाच हेर्न जम्मा हुन्छन् । दिनहुँ गाउँमा रमाइलो हेर्नेको भीड लाग्छ ।


गाउँमा कृष्ण जन्माष्टमीमा हरेरी पूजाबाट सुरु गरिने नाच लगातार दसंैको पूर्णिमासम्म चल्छ । दाङबाट यहाँ आएर बसेका दंगाहा थारूले परम्परालाई जीवित राखेको नगरपालिकाका मेयर दुर्गाबहादुर थारूले बताए । अहिले दसंैलाई मध्यजनर राख्दै थारू पहिचानको पोसाकमा दिनहुँ नाच्ने गरेका छन् । ‘१५ दिनभित्र महाभारतमा कथामा आधारित सखिया नाच सकिनुपर्ने हुन्छ,’ उनले भने,’ दसैंको टीकाको दिन विशेषरूपमा थारू युवायुवती सजिएर गाउँका सबै घरमा गई सखिया नाच नाच्ने गरेका छन् ।’


सखिया नाच्ने महिलाले विशेष पहिरनका लागि नगरपालिकाले आर्थिक सहयोग गर्ने जनाएको छ । सेतो रङको धोती वा फरिया र रातो रङको चोली र गरगहना लगाउनुपर्छ । गाउँका युवायुवतीले दसंैमा घर फर्केपछि परम्परालाई अन्य ठाउँमा पुर्‍याउने लक्ष्य लिएको स्थानीय राजकुमारी थारूले बताइन् ।

चाडपर्वमा गरिने थारू कला संस्कृति धार्मिक आस्थामा आधारित हुन्छन् । स्थानीय निमा दहितले दसैं र तिहारलाई सीमित नराखी अन्य समयमा पनि जिल्लाका अन्य ठाउँमा विस्तार गरी थारू संस्कृतिलाई निरन्तरता दिँदै जाने बताइन् । जिल्लाको सूर्यपटुवाको डल्ला र राजापुरको भिम्मापुरमा भीम नाट्य समूहले आफ्नो संस्कृति र परम्परालाई जोगाइराख्न विशेष समारोहमा आफ्नो कला प्रस्तुत गर्ने गरेका छन् ।


नेपालगन्जमा सस्तो बजार
बाँके– यहाँका उपभोक्ताको रुपैडिहा–मोह रोक्न उपभोक्ता जागरणका लागि नेपालगन्जमा दसंै सस्तो बजार सुरु भएको छ । नेपाली बजारमै सस्तो र गुणस्तरीय उपभोग्य सामान पाइन्छ भन्ने सन्देश फैलाउने उद्देश्यले दसंै सस्तो बजार सुरु गरिएको आयोजक नेपालगन्ज वितरक संघले जनाएको छ ।


उपभोक्ता जागरणलाई मुख्य उद्देश्य मानेर दसंै सस्तो बजार आयोजना गरिएको नेपालगन्ज वितरक संघका अध्यक्ष अमितकुमार बस्नेतले बताए । ‘नेपालमै पनि रुपैडिहाको बजारभन्दा सस्तोमा पाइने सामान छन्,’ अध्यक्ष बस्नेतले भने, ‘तर, हामीले उपभोक्तालाई भन्न सकेका छैनौं ।’ सामान बेच्नेभन्दा पनि उपभोक्तालाई जनचेतना दिन सस्तो बजार आयोजना गरिएको नेपालगन्ज वितरक संघले जनाएको छ ।


दसंै सस्तो बजारमा स्वदेशी तथा बहुराष्ट्रिय कम्पनीबाट उत्पादित खाद्य, किराना तथा कस्मेटिक्स सामान राखिएको छ । सस्तो बजारमा सामान हेरेर ५ देखि २० प्रतिशतसम्म छुटमा सामान किन्न सकिने नेपालगन्ज वितरक संघका अध्यक्ष बस्नेतले बताए । बहुराष्ट्रिय कम्पनीबाट उत्पादित साबुन, सर्फ, कस्मेटिक्स सामान तथा डाबरका विभिन्न उत्पादन भारतीयभन्दा नेपाली बजारमा सस्तो पाइन्छन् ।

‘उपभोक्तालाई नेपाली बजारमै सस्तो सामान पाइन्छ भन्ने जानकारी गराउन दसैं सस्तो बजारको आयोजना गरिएको हो,’ नेपालगन्ज उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष नन्दलाल वैश्यले भने, ‘सीमापारि भन्दा सीमावारि सामान सस्तो छ । गुणस्तरीय छ । तर, उपभोक्तामा जनचेतना पुर्‍याउन सकिएको छैन ।’


एक/दुई सामान सीमापारि सस्तो पाइयो भनेर सधैं त्यतै जाने प्रवृत्तिले नेपालगन्जको बजार धराशायी बन्दै गएको अध्यक्ष वैश्यले बताए । कमाइ बाँकेमा गर्ने तर खर्च किन अरूको देशमा गर्ने ?,’ उनले भने, ‘आफ्नो देशको अर्थतन्त्र बलियो बनाउन पनि उपभोक्ताले नेपाली बजारमा सामान खरिद गर्नुपर्छ ।’


घटस्थापनाका दिनदेखि सुरु भएको दसैं सस्तो बजार असोज ३० गतेसम्म चल्नेछ । सस्तो बजारमा १४ हजारले अवलोकन गर्ने र ५ हजारले किनमेल गर्ने अपेक्षा नेपालगन्ज वितरक संघले लिएको छ । पहिलो दिन १ हजार ५ सय जनाले किनमेल गरेको वितरक संघको जनाएको छ ।

प्रकाशित : आश्विन २६, २०७५ १०:५२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT